Poradnik Przedsiębiorcy

Utrzymywania czystości na chodniku przy nieruchomości – czyj to obowiązek?

Pozbycie się błota, śniegu, lodu lub innych zanieczyszczeń z chodnika przylegającego do nieruchomości może, w zależności od konkretnego przypadku, obciążać różne podmioty. Kto i w jakich przypadkach jest obowiązany do utrzymywania czystości na chodniku? Jakie konsekwencje wiążą się z nieutrzymywaniem porządku? Dowiesz się z poniższego artykułu!

Zasady utrzymywania czystości na chodniku – kto i za co odpowiada?

Zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku m.in. przez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości. 

Właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia chodnika, na którym jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych.

Za utrzymanie czystości chodników przy granicy nieruchomości odpowiadają co do zasady właściciele tych nieruchomości. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy na tym chodniku urządzony jest parking.

Obowiązki utrzymania czystości i porządku na drogach publicznych należą do zarządu drogi. Do jego obowiązków należy także:

  • pozbycie się błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń uprzątniętych z chodników przez właścicieli nieruchomości przyległych do drogi publicznej;
  • uprzątnięcie i pozbycie się błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników, jeżeli zarząd drogi pobiera opłaty z tytułu postoju lub parkowania pojazdów samochodowych na takim chodniku.

Do obowiązków gminy należy z kolei uprzątnięcie i pozbycie się błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników, jeżeli pobiera ona opłaty z tytułu postoju lub parkowania pojazdów samochodowych na takim chodniku, oraz zbieranie i pozbycie się odpadów zgromadzonych w pojemnikach lub workach do tego przeznaczonych umieszczonych na tym chodniku, utrzymanie tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym oraz utrzymanie w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów.

Czy można przerzucić obowiązek na najemcę?

Zgodnie z przepisami zobowiązany do utrzymania czystości chodnika jest właściciel nieruchomości. Uznaje się za niego współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Jeżeli obowiązki dotyczą kilku podmiotów spośród wymienionych powyżej, ustawa wskazuje, że zobowiązany do ich wykonania jest podmiot lub podmioty faktycznie władające nieruchomością. W takim przypadku podmioty, o których mowa wyżej, mogą w drodze umowy zawartej w formie pisemnej wskazać podmiot obowiązany do wykonania obowiązków wynikających z ustawy.

Jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową.

 

Czy to oznacza, że jeśli właściciel wynajmuje nieruchomość, to przestaje być odpowiedzialny za porządek na chodniku do niej przylegającym? Zdaniem Sądu Najwyższego na takie pytanie w określonych okolicznościach można odpowiedzieć twierdząco, gdyż tylko najemca będzie zobowiązany: „[…] do usuwania błota, śniegu, lodu oraz innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, jeżeli taki jego obowiązek, wyłączający obowiązek właściciela, zakładał sposób używania nieruchomości uzgodniony przez strony umowy najmu lub wynikający z właściwości i przeznaczenia nieruchomości stanowiącej przedmiot najmu” – Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 22 czerwca 2017 roku, III CZP 22/17.

W zależności od przypadku faktycznie odpowiedzialnym za porządek na chodniku może być użytkownik wieczysty, zarządca nieruchomości, spółdzielnia, wspólnota mieszkaniowa, a nawet najemca, jeżeli taki obowiązek zostanie na niego przerzucony w umowie najmu.

Inne obowiązki związane z czystością ciążące na właścicielach nieruchomości

Na właścicielach nieruchomości ciąży również szereg innych obowiązków związanych z utrzymaniem porządku, w tym m.in.:

  • wyposażenie nieruchomości w worki lub pojemniki przeznaczone do zbierania odpadów komunalnych, utrzymanie tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym oraz utrzymanie w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów, chyba że na mocy uchwały rady gminy obowiązki te w całości lub w części przejmie gmina jako część usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w zamian za uiszczoną przez właściciela opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi;
  • zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach;
  • przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych;
  • gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych;
  • pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi.

Konsekwencje nieprzestrzegania nakazów

Kto, mając obowiązek utrzymania czystości i porządku w obrębie nieruchomości, nie wykonuje swoich obowiązków lub nie stosuje się do wskazań i nakazów wydanych przez właściwe organy w celu zabezpieczenia należytego stanu sanitarnego i zwalczania chorób zakaźnych, podlega karze grzywny do 1500 złotych albo karze nagany.

Nieprzestrzeganie nakazu utrzymywania chodnika w czystości stanowi wykroczenie i jest zagrożone karą grzywny do 1500 zł.
Nie realizując obowiązku uprzątnięcia chodnika przylegającego do nieruchomości, właściciel nieruchomości naraża się ponadto na ryzyko poniesienia odpowiedzialności odszkodowawczej, w razie gdy w związku z jego nieuprzątnięciem osoba trzecia poniesienie szkodę.