Poradnik Przedsiębiorcy

Współdziałanie pracodawców – koordynator ds. bhp

Często w jednym miejscu wykonują pracę osoby zatrudnione przez różnych pracodawców. Wówczas ich rolą jest współpracowanie ze sobą, w tym ustalenie zasad współdziałania w zakresie postępowania w przypadku wystąpienia zagrożeń dla zdrowia lub życia pracowników. Wykonywanie w jednym miejscu pracy przez pracowników zatrudnionych przez różnych pracodawców nakłada również obowiązek wyznaczenia koordynatora ds. bhp.

Współdziałanie pracodawców

W przypadku, gdy w tym samym miejscu i czasie wykonują pracę pracownicy zatrudnieni przez różnych pracodawców, pracodawcy ci mają obowiązek współpracować ze sobą w celu zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.

Zobowiązani są oni do ustalenia zasad współdziałania na wypadek wystąpienia zagrożeń, wzajemnego informowania się o zagrożeniach oraz środkach podjętych w celu eliminacji potencjalnych zagrożeń. Obok wskazanych wymagań ustawodawca zobowiązuje pracodawców do wyznaczenia koordynatora, który będzie sprawował nadzór nad bezpieczeństwem i higieną pracy wszystkich pracowników zatrudnionych w tym samym miejscu (art. 208 § 1 pkt 2 Ustawy Kodeks pracy, dalej kp).

Wyznaczenie koordynatora, który sprawuje nadzór nad bezpieczeństwem i higieną pracy na podstawie art. 208 § 1 pkt 2 kp nie zwalnia poszczególnych pracodawców z obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa zatrudnionym pracownikom (art. 208 § 2 kp), ponieważ za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w miejscu pracy zgodnie z art. 207 kp odpowiada pracodawca niezależnie od tego, ilu pracowników zatrudnia.

Pracodawca, na którego terenie wykonują prace pracownicy zatrudnieni przez różnych pracodawców, jest obowiązany dostarczać tym pracodawcom, w celu przekazania pracownikom, informacje o:

  • zagrożeniach dla zdrowia i życia występujących w zakładzie pracy, na poszczególnych stanowiskach pracy i przy wykonywanych pracach, w tym o zasadach postępowania w przypadku awarii i w innych sytuacjach zagrażających zdrowiu i życiu pracowników;

  • działaniach ochronnych i zapobiegawczych podjętych w celu wyeliminowania lub ograniczenia zagrożeń;

  • pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy i wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników. Informacja ta powinna obejmować: imię i nazwisko, miejsce wykonywania pracy oraz numer telefonu służbowego lub innego środka komunikacji elektronicznej.

Wyznaczenie koordynatora ds. bhp

Ustawodawca nie określił zasad wyboru koordynatora ds. bhp ani zakresu jego obowiązków i uprawnień. Przepisy nie określają także jego wymaganych kwalifikacji. Powinien on posiadać doświadczenie zawodowe właściwe dla danych miejsc pracy i wykonywanych na nich czynności, a także odbyć odpowiednie szkolenie w zakresie bhp.

Jeżeli koordynowanie prac będzie dotyczyło czynności, do których wykonywania wymagane są szczególne kwalifikacje (np. elektryczne), to osoba, której powierzono takie zadanie, powinna je posiadać.

Wyznaczenie koordynatora ds. bhp powinno nastąpić na podstawie zawartego porozumienia między pracodawcami, w formie pisemnej. Koordynator ds. bhp jest odpowiedzialny za sposób wykonywania czynności, dlatego należy bardzo dokładnie określić zakres jego obowiązków i uprawnień.

Przykład 1.

Czy koordynatorem ds. bhp może zostać pracownik służby bhp?

Nie, zakres zadań pracownika służby bhp, który wynika z § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy, stanowi katalog zamknięty i nie zostało w nim wymienione pełnienie funkcji koordynatora ds. bhp, a zgodnie z pkt 2 § 2 służba bhp nie może być obciążana innymi zadaniami niż wskazane w rozporządzeniu.

Pracownicy służby bhp powinni jednak współdziałać z koordynatorem ds. bhp w zakresie eliminacji zagrożeń, które mogą występować podczas prowadzenia prac wymagających koordynacji w zakresie bhp.

Jakie uprawnienia ma koordynator ds. bhp?

Kodeks pracy nie określa zasad powoływania koordynatora, który sprawuje nadzór nad bezpieczeństwem wszystkich pracowników zatrudnionych w tym samym miejscu ani nie precyzuje jego uprawnień. W niektórych aktach prawnych można jednak odnaleźć zapisy dotyczące przypadków, w jakich powinien zostać powołany koordynator ds. bhp i jego uprawnień.

Zakres obowiązków koordynatora ds. bhp został wskazany m.in. w Rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie bhp przy wykonywaniu prac z zakresu gospodarki leśnej i obejmuje on w szczególności:

  • niedopuszczanie do stosowania sposobów wykonywania prac bezpośrednio zagrażających zdrowiu lub życiu pracujących pracowników;

  • niezwłoczne wstrzymanie prac w razie stwierdzenia bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia pracowników i podjęcie działań w celu usunięcia tego zagrożenia;

  • odsunięcie od pracy pracownika nieprzestrzegającego przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

Kolejnym aktem prawnym, w którym zostały wskazane obowiązki koordynatora ds. bhp, jest Rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie bhp przy budowie i eksploatacji sieci gazowych oraz uruchamianiu instalacji gazowych gazu ziemnego. Do jego obowiązków zgodnie z § 25 ust. 2 należy:

  • zapewnienie realizacji prac zgodnie z instrukcją wykonywania prac;

  • zapewnienie współpracy osób nadzorujących różne zespoły pracowników;

  • ustalenie sposobu łączności i sposobu alarmowania;

  • ustalenie harmonogramu prac, który uwzględnia zadania wszystkich zespołów wykonawczych.

Następnym aktem prawnym jest Ustawa Prawo budowlane, gdzie w art. 22 zostały wskazane obowiązki kierownika budowy. Należy do nich m.in.:

  • koordynowanie realizacji zadań, które zapobiegają zagrożeniom bezpieczeństwa i ochrony zdrowia:

    • przy opracowywaniu technicznych lub organizacyjnych założeń planowanych robót budowlanych lub ich poszczególnych etapów, które mają być prowadzone jednocześnie lub kolejno,

    • przy planowaniu czasu wymaganego do zakończenia robót budowlanych lub ich poszczególnych etapów;

  • koordynowanie działań, które zapewniają przestrzeganie podczas wykonywania robót budowlanych zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia zawartych w odrębnych przepisach oraz w planie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia.

Poza tym kierownik budowy może podejmować działania, które uniemożliwiają wstęp na budowę osobom nieupoważnionym, a także działania, które wstrzymują roboty budowlane w przypadku stwierdzenia możliwości powstania zagrożeń.

Przykładowy zakres obowiązków koordynatora ds. bhp:
- współpraca w zakresie bhp ze wszystkimi pracodawcami;
- sprawowanie nadzoru nad bezpieczeństwem i higieną pracy wszystkich pracowników, którzy wykonują prace w tym samym miejscu;
- określanie zagrożeń powodowanych różnymi rodzajami prac wykonywanych przez różne podmioty w tym samym miejscu;
- proponowanie środków, które przyczynią się do eliminacji lub zmniejszenia zagrożenia;
- informowanie osób kierujących pracownikami o uchybieniach w stosowaniu przepisów i zasad bhp oraz ustaleń między pracodawcami.

Koordynator ds. bhp powinien mieć możliwość wydawania poleceń, które dotyczą poprawy warunków pracy oraz przestrzegania przepisów i zasad bhp. Powinien mieć także możliwość występowania do poszczególnych pracodawców z zaleceniem usunięcia stwierdzonych zagrożeń i uchybień w zakresie bhp.

Koordynator, który sprawuje nadzór nad bezpieczeństwem i higieną pracy wszystkich pracowników, nie powinien organizować pracy pracownikom poszczególnych pracodawców.

Podsumowanie

Pracodawcy, którzy prowadzą w tym samym miejscu pracę, zobowiązani są do współdziałania i wyznaczenia koordynatora, który sprawuje nadzór nad bezpieczeństwem i higieną pracy wszystkich pracowników zatrudnionych w tym samym miejscu. Jednak wyznaczenie koordynatora ds. bhp nie zwalnia poszczególnych pracodawców z obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy zatrudnionym przez nich pracownikom.

Zadaniem koordynatora jest współpraca ze wszystkimi pracodawcami w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Wyznaczony koordynator sprawuje nadzór nad bezpieczeństwem pracy wszystkich pracowników, którzy wykonują prace w tym samym miejscu.