Poradnik Przedsiębiorcy

Ochrona środowiska i obowiązki z nią związane

Jeśli spytać przedsiębiorcę prowadzącego małą firmę o dotyczące go przepisy, najprawdopodobniej na myśl przyjdą mu ustawy podatkowe, kodeks cywilny czy kodeks pracy. Natomiast nie wszyscy wiedzą, że właściciel firmy jest także zobowiązany do dbania o środowisko naturalne – nie tylko zasadami moralnymi czy etyką. Przedsiębiorcy należą do podmiotów zobowiązanych do stosowania się do Ustawy prawo o ochronie środowiska oraz do dodatkowych regulacji w tej kwestii.

Ochrona środowiska - dlaczego przedsiębiorca powinien dbać o środowisko?

Ustawa Prawo o ochronie środowiska z 27 kwietnia 2001 r. jest nie tylko zbiorem zasad, do których powinno się stosować w celu zmniejszenia degradacji środowiska naturalnego. Właściciele przedsiębiorstw, także tych z sektora małych i średnich, zostali bowiem wskazani bezpośrednio w ustawie na liście podmiotów zobowiązanych do przestrzegania tych przepisów.

Art. 3 ust. 20 lit. a Ustawa Prawo o ochronie środowiska

Ilekroć w ustawie jest mowa o podmiocie korzystającym ze środowiska - rozumie się przez to:
przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. poz. 646) oraz przedsiębiorcę zagranicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 649), a także osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego.

A co oznacza korzystanie ze środowiska? To pojęcie także zostało wyjaśnione w ustawie. Przede wszystkim, każda osoba – nie tylko przedsiębiorca – ma prawo do korzystania ze środowiska w zakresie wprowadzania do niego substancji i energii oraz korzystania z wód w rozumieniu przepisów Ustawy Prawo wodne z 18 lipca 2001 r. Warunkiem jest takie działanie, które ma na celu zaspokojenie potrzeb osobistych i własnego gospodarstwa domowego bez konieczności stosowania instalacji. Takie korzystanie nosi miano powszechnego.

Jeśli natomiast korzystanie ze środowiska wykroczy poza wskazane ramy, to konieczne może okazać się uzyskania dodatkowego pozwolenia na konkretne działanie.

Art. 4 ust. 1. Ustawa Prawo o ochronie środowiska

Powszechne korzystanie ze środowiska przysługuje z mocy ustawy każdemu i obejmuje korzystanie ze środowiska, bez użycia instalacji, w celu zaspokojenia potrzeb osobistych oraz gospodarstwa domowego, w tym wypoczynku oraz uprawiania sportu, w zakresie:

  1. wprowadzania do środowiska substancji lub energii;
  2. innych niż wymienione w pkt 1 rodzajów powszechnego korzystania z wód w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne

2. Korzystanie ze środowiska wykraczające poza ramy korzystania powszechnego może być, w drodze ustawy, obwarowane obowiązkiem uzyskania pozwolenia, ustalającego w szczególności zakres i warunki tego korzystania, wydanego przez właściwy organ ochrony środowiska.

3. Zwykłym korzystaniem ze środowiska jest takie korzystanie wykraczające poza ramy korzystania powszechnego, co do którego ustawa nie wprowadza obowiązku uzyskania pozwolenia, oraz zwykłe korzystanie z wody w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo wodne.

Zatem, przedsiębiorca który wykracza poza zwykłe korzystanie ze środowiska, będzie zobowiązany do zastosowania się do odpowiednich nakazów ustawy. W niektórych przypadkach przepisy te będą nakazywały konieczność uzyskania dodatkowych pozwoleń.

Ochrona środowiska a pozwolenia na korzystanie ze środowiska

Oczywiste jest, że aby mógł rozwijać się przemysł i technika, w niektórych przypadkach ochrona środowiska jest odsuwane na nieco dalszy plan. Aby jednak takie postępowanie nie stało się precedensem,  przedsiębiorca musi najpierw zdobyć pozwolenie na takie działanie.

Zatem jeśli w ramach funkcjonowania przedsiębiorstwa jego właściciel będzie wprowadzał gazy lub pyły do powietrza, ścieki do wód lub do ziemi albo wytwarzał odpady, będzie musiał zgłosić instalację i uzyskać pozwolenie na korzystanie. W przypadku emisji gazów i pyłów odpowiednim aktem prawnym ustalającym zasady działania jest rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza instalacji nie wymaga pozwolenia z 2 lipca 2010 r. Zasady postępowania ze ściekami reguluje wskazane wcześniej Prawo wodne. Gospodarowanie odpadami określane jest natomiast w Prawie ochrony środowiska, na podstawie zaimplementowanych przepisów unijnych.

Ponadto w przepisach uwzględnia się także konieczność uzyskania tzw. pozwolenia zintegrowanego. Taki wymóg powstaje w przypadku instalacji, która ze względu na swój rodzaj i skalę może spowodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów środowiska i zalicza się do instalacji wskazanych w Rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości z 26 lipca 2002 r.