Poradnik Przedsiębiorcy

Co to jest system bankowy i jakie funkcje pełni?

Bank kojarzy się raczej dość prosto i wąsko - z miejscem przechowywania pieniędzy, z kredytami i lokatami. System bankowy w Polsce to jednak nie sieć placówek bankowych, ale spora i szczegółowo uregulowana struktura, pełniąca określone funkcje. 

Co to jest system bankowy?

System bankowy można określić jako logiczną i zwartą całość, stworzoną z instytucji bankowych i finansowych danego państwa wraz z obowiązującymi w nim normami. Odnośnie przestrzeganych w tym zakresie regulacji prawnych w Polsce wymienić można trzy najważniejsze ustawy:

  • Prawo bankowe,
  • o Narodowym Banku Polskim,
  • o listach zastawnych i bankach hipotecznych.    

Uwaga!

Zasadniczo wyróżnia się dwa modele systemu bankowego:

  • anglosaski, który charakteryzuje się ścisłym oddzieleniem bankowości depozytowo-kredytowej od inwestycyjnej,
  • niemiecko-japoński (nazywany też kontynentalnym) oparty na koncepcji banku uniwersalnego, łączącego bankowość depozytowo-kredytową z inwestycyjną.

Z czego składa się system bankowy w Polsce?

Do najważniejszych elementów systemu bankowego można zaliczyć:

  • bank centralny, czyli tzw. “bank banków” - w Polsce jest nim NBP;
  • Komisję Nadzoru Finansowego (KNF), która  czuwa nad sektorem bankowym, rynkiem kapitałowym, ubezpieczeniowym i emerytalnym, sprawując przy tym nadzór nad instytucjami pieniądza elektronicznego, instytucjami oraz biurami usług płatniczych i kontrolując sektor kas spółdzielczych.
  • Bankowy Fundusz Gwarancyjny (BFG) zajmujący się zarządzaniem systemem gwarantowania depozytów, by podobnie do KNF zapewniać bezpieczeństwo oraz stabilność rynku finansowego;
  • banki komercyjne i spółdzielcze.  

Uwaga!

Organami NBP są:

  • Prezes NBP,
  • Rada Polityki Pieniężnej,
  • Zarząd NBP.

System bankowy - jakie pełni funkcje?

System bankowy pełni następujące funkcje:

  • emisyjną - w Polsce prawo do emitowania znaków pieniężnych, czyli banknotów i monet, które są prawnymi środkami płatniczymi, ma wyłącznie NBP; ponadto wprowadzone do obiegu złote i grosze mają ustawową moc zwalniania ze wszystkich zobowiązań i nikt nie może odmówić ich przyjęcia jako zapłaty;
  • regulacyjną - polegającą na kontrolowaniu podaży pieniądza, z uwzględnieniem popytu na niego, ponieważ bank centralny nie może tworzyć “pustego” pieniądza, bez pokrycia w towarach i usługach;
  • depozytowo-kredytową, co wiąże się z mechanizmem przekształcania depozytów w kredyty i pożyczki,
  • rozliczeniową - pieniądze za pośrednictwem banku są przekazywane od dłużników dla wierzycieli (w obciążenia jednego konta i uznania drugiego),
  • alokacyjną - dzięki niej możliwy jest przepływ środków finansowych z mniej do bardziej efektywnych dziedzin gospodarki i podmiotów gospodarczych,
  • finansowo-doradczą - polegająca na zabezpieczaniu interesów klientów wsparciem ze strony odpowiednich służb doradczych,
  • stymulacyjną – wpływa na rozwój przedsiębiorczości lokalnej, ze względu na fakt, że bank jest dawcą kapitału.