Poradnik Przedsiębiorcy

Kiedy wpisać NIP, a kiedy PESEL w rozliczeniu PIT?

Przy rozliczeniu PIT często problem stanowi uzupełnienie numeru identyfikatora podatkowego. W poniższym artykule wyjaśnimy, kiedy wpisać NIP, a kiedy PESEL w rozliczeniu PIT.

Dla kogo NIP, a dla kogo PESEL?

W rozliczeniu deklaracji PIT podatnik ma obowiązek wpisania odpowiedniego numeru identyfikatora podatkowego. Podatnicy są identyfikowani za pomocą albo NIP-u, albo PESEL-u.

Numer PESEL jest przeznaczony dla osób, które nie prowadzą działalności gospodarczej, nie są zarejestrowanymi podatnikami VAT, płatnikami podatków lub składek ZUS. Pozostałe osoby zobowiązane są do posługiwania się NIP-em.

 Dokładnych informacji na temat tego, dla kogo NIP, a dla kogo PESEL dowiemy się z artykułu: NIP, PESEL – dla kogo jaki identyfikator podatkowy?

A zatem w przypadku rozliczenia PIT:

  • NIP powinny wpisać

    • osoby prowadzące działalność gospodarczą,

    • osoby będące podatnikami VAT (nawet jeżeli nie prowadzą działalności gospodarczej),

    • płatnicy podatków, np. pracodawcy,

    • płatnicy składek ZUS,

    • osoby, które nie mają PESEL-u,

  • PESEL powinny wpisać:

    • osoby nieprowadzące działalności gospodarczej,

    • osoby niebędące podatnikami VAT.

PESEL powinni wpisać również cudzoziemcy, gdyż z mocy prawa, jeżeli zamieszkują i są pracownikami w Polsce, to powinni go mieć. Polecamy artykuł: PIT-11 za cudzoziemca wyłącznie z numerem PESEL

Jeśli rozliczamy się z dochodów z prywatnego najmu na ryczałcie, wtedy w PIT wskazujemy PESEL, ponieważ ten rodzaj dochodów nie jest traktowany jako przychód z działalności gospodarczej. Należy jednak zastrzec, że dotyczy to osób, które nie prowadzą działalności gospodarczej, nie są zarejestrowanymi podatnikami VAT, nie należą do płatników podatków lub płatników składek ZUS – one w deklaracji PIT wskazują PESEL.

Zawieszenie działalności przed złożeniem PIT-u – NIP czy PESEL?

W trakcie zawieszonej działalności, w deklaracji PIT należy wpisać identyfikator właściwy dla okresu wykonywania działalności gospodarczej, czyli będzie to NIP.  Bez znaczenia będzie fakt, że firma jest zawieszona, ponieważ to nie oznacza jej likwidacji. Dotyczy to także sytuacji, gdy osoby mają zawieszoną działalność i pracują na etacie – one również powinny podawać NIP w rozliczeniu PIT.

Kiedy wpisać NIP, a kiedy PESEL w przypadku działalności nierejestrowanej?

Działalność nierejestrowana (tzw. firma na próbę) w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców nie jest działalnością gospodarczą. Szczegółowe informacje na temat firmy na próbę odnajdziemy w artykule: Działalność nierejestrowa – brak obowiązku rejestracji drobnej firmy.

Jak już wiemy, osoby które nie prowadzą działalności gospodarczej, powinny posługiwać się numerem PESEL, a zatem to ten identyfikator w większości przypadków powinny wpisywać w zeznaniu rocznym osoby prowadzące firmę na próbę.

Uwaga! Jeśli przedmiotem działalności firmy na próbę jest działalność, która podlega opodatkowaniu VAT, osoba taki powinna posługiwać się NIP-em.

Podanie błędnego identyfikatora w PIT

Za wpisanie lub używanie niewłaściwego identyfikatora podatkowego kar raczej nie należy się spodziewać. Teoretycznie osoba, która posłuży się NIP-em zamiast PESEL-em lub na odwrót, podlega karze grzywny – według art. 81 Kodeksu karno-skarbowego. W praktyce jednak znikome jest ryzyko pociągnięcia do odpowiedzialności karno-skarbowej za wpisanie w zeznaniu numeru PESEL, a nie NIP-u czy na odwrót.

Natomiast już niepodanie przez podatnika żadnego numeru identyfikacji podatkowej lub podanie numeru nieprawdziwego jest wykroczeniem skarbowym.