Likwidacja ulgi dla klasy średniej a Polski Ład

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

Wraz z Polskim Ładem od 2022 roku wprowadzona została ulga dla klasy średniej. Przy czym dla wielu podatników, zwłaszcza przedsiębiorców, sprawiała ona problemy w związku ze skomplikowanym jej wyliczeniem. Ustawodawca w ramach poprawek do Polskiego Ładu postanowił ją zlikwidować, dając w zamian niższą stawkę podatku dochodowego (zmiana z 17% na 12%) dla wszystkich podatników w ramach pierwszego progu podatkowego. Dla przypomnienia, zmiany te wprowadzone zostały, aby podatnik znacząco nie odczuł braku możliwości odliczenia składki zdrowotnej. Sprawdźmy więc, jak likwidacja ulgi dla klasy średniej wpłynie na rozliczenia podatkowe od 1 lipca 2022 roku!

Likwidacja ulgi dla klasy średniej – uzasadnienie ustawodawcy

Ulga dla klasy średniej nie należała do najprostszych ulg podatkowych wdrożonych przez Ministerstwo Finansów. Wielu podatników miało z nią duży problem nie tylko na gruncie samego jej wyliczania, ale również podjęcia decyzji o jej stosowaniu. Działo się tak w związku z tym, że korzystanie z niej było możliwe w sytuacji, gdy dochód osiągano w określonym przez ustawodawcę progu.

Jak zostało wskazane w uzasadnieniu projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw, likwidacja ulgi dla klasy średniej następuje z uwagi na jej zakres podmiotowy oraz skomplikowany algorytm, w oparciu o który ulga jest obliczana. Ponadto od początku budziła ona kontrowersje wśród podatników. Z ulgi dla klasy średniej nie mogli korzystać emeryci i osoby zatrudnione na umowę cywilnoprawną. Z kolei rozszerzenie tej preferencji na inne grupy podatników byłoby możliwe jedynie poprzez wprowadzenie kolejnych skomplikowanych algorytmów.

Nie wiesz, jak liczona jest ulga dla klasy średniej?

Zapoznaj się z broszurą udostępnioną przez ekspertów wFirma, którą można bezpłatnie pobrać z artykułu: Nowy Ład – ulga dla klasy średniej: jak obliczyć?

Jak likwidacja ulgi dla klasy średniej wpłynie na dotychczasowe zaliczki?

Mimo iż likwidacja ulgi dla klasy średniej przyjęta jest od 1 stycznia 2022 roku, to zaliczek na podatek dochodowy, w których ulga dla klasy średniej została zastosowana, nie przelicza się. Czyli ustalenie zaliczki na podatek dochodowy za:

  • I kwartał (w przypadku rozliczeń kwartalnych)

  • styczeń – maj (w przypadku rozliczeń miesięcznych)

pozostaje na zasadach obowiązujących przed wejściem nowelizacji ustawy o PIT.

Podatnik, który skorzystał z ulgi dla klasy średniej w zaliczkach przed wejściem nowelizacji ustawy o PIT, nie przelicza ich. Rozliczenie ulgi dla klasy średniej pozostaje w wyliczeniu zaliczki, nawet gdy wymagałaby ona korekty. Wyjątkiem jest sytuacja, w której podatnik dobrowolnie rezygnuje z jej rozliczenia w zaliczce i chce dokonać dopłacenia zaległego zobowiązania podatkowego z odsetkami.

Zabezpieczenie możliwej straty w związku z likwidacją ulgi dla klasy średniej

Likwidacja ulgi dla klasy średniej ma być korzystna podatkowo, ponieważ w zamian ustawodawca wprowadza obniżenie stawki podatku dochodowego od osób fizycznych z 17% do 12%. Jak zostało zaznaczone przez Ministerstwo, ze zmiany stawki skorzystają na takich samych zasadach wszyscy podatnicy, którzy uzyskują dochody opodatkowane z zastosowaniem skali podatkowej.

W razie wprowadzania zmian podatkowych w trakcie roku podatkowego muszą być one neutralne dla podatników bądź spowodować polepszenie ich aktualnej sytuacji.

W przypadku gdy rozwiązanie (likwidacja ulgi dla klasy średniej) nie spowodowało jednak polepszenia się prawnopodatkowej sytuacji u podatnika, to na 2022 rok zostały wprowadzone przepisy przejściowe.

Zgodnie z treścią przepisów przejściowych obowiązujących wyłącznie w 2022 roku funkcjonuje tzw. hipotetyczny podatek należny za 2022 rok.

Hipotetyczny podatek należny za 2022 rok to podatek obliczony na zasadach obowiązujących przed zmianą przepisów, czyli ustawy o PIT w brzmieniu z 30 czerwca 2022 roku. Oznacza to, że przy wyliczaniu hipotetycznego podatku stosuje się w I progu podatkowym stawkę 17%. Dodatkowo hipotetyczny podatek należny uwzględnia ulgę dla klasy średniej. Nie oblicza go podatnik, a urząd skarbowy na podstawie złożonego zeznania rocznego. Rozwiązanie to więc nie wymaga od podatnika dodatkowych czynności związanych z obliczaniem podatku dochodowego po zmianach i przed zmianami, jak również nie składa on dwóch zeznań rocznych, tylko jedno właściwe – zgodne z przepisami wdrożonymi po 1 lipca 2022 roku.

W sytuacji gdy podatek należny za 2022 rok wynikający ze złożonego zeznania rocznego na nowych zasadach jest wyższy od hipotetycznego podatku należnego za 2022 rok, właściwy naczelnik urzędu skarbowego zwróci podatnikowi kwotę tej różnicy.

Dokonanie przez urząd skarbowy zwrotu kwoty różnicy stanowi czynność materialno-techniczną, która skutkuje zmniejszeniem zobowiązania podatkowego podatnika w PIT za 2022 rok.

Zwrot różnicy podatku jest dokonywany z urzędu, bez wniosku podatnika, w trybie bezdecyzyjnym.

Kwota różnicy podatku jest traktowana na równi z nadpłatą zobowiązania podatkowego, co oznacza, że:

  1. powstaje z dniem złożenia zeznania rocznego (art. 73 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej);

  2. podlega zwrotowi w terminach określonych w art. 77 § 1 Ordynacji podatkowej, tj.:

    1. 3 miesięcy od dnia złożenia zeznania – w sytuacji gdy zeznanie roczne zostało złożone papierowo;

    2. 45 dni od dnia złożenia zeznania – w sytuacji gdy zeznanie roczne zostało złożone za pomocą środków komunikacji elektronicznej;

    3. 30 dni od dnia wydania decyzji;

  3. sposób zwrotu tej kwoty jest identyczny jak sposób zwrotu nadpłaty – art. 77b Ordynacji podatkowej (co do zasady kwota różnicy będzie zwracana na rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej podatnika).

Jeśli podatek dochodowy z zeznania rocznego wyjdzie do zapłaty, należy go terminowo uregulować. Natomiast po wyliczeniu hipotetycznego podatku należnego za 2022 rok, gdy wystąpi różnica do zwrotu, podatnik otrzyma ją zgodnie z wyżej omówionymi terminami. Samodzielnie nie oblicza się kwoty różnicy i nie wpłaca hipotetycznego podatku należnego za 2022 rok, nawet jeśli ten jest bardziej korzystny dla podatnika.
W przypadku gdy wyjdzie podatek do zwrotu (w związku z niższym hipotetycznym podatkiem należnym za 2022 roku), wówczas podatnik otrzyma od właściwego naczelnika urzędu skarbowego informację o wystąpieniu kwoty różnicy w terminie 21 dni od dnia złożenia zeznania. Informacja ta nie będzie podlegać zaskarżeniu.

Może się zdarzyć sytuacja, w której podatnik otrzyma zwrot nienależnie – wówczas będzie on zobowiązany do zwrotu tej kwoty w terminie 30 dni. Jeśli organ podatkowy uzyska informację, że zwrot był nienależny dla podatnika, wydaje decyzję, w której określi obowiązek zwrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia tej decyzji. Jeżeli termin ten minie, wówczas kwota, która podlegała zwrotowi, będzie stanowić zaległość podatkową (zgodnie z art. 52 § 3 Ordynacji podatkowej). Analogiczne zasady będą stosowane w sytuacji, gdy zostanie zwrócony podatek, a w wyniku korekty zeznania rocznego jego kwota ulegnie zmniejszeniu.

W przypadku gdy podatnik nie otrzymał zwrotu różnicy podatku bądź otrzymał go w kwocie niższej, niż powinien, to wówczas może złożyć do naczelnika urzędu skarbowego „wniosek o zwrot kwoty różnicy”. Po jego otrzymaniu organ podatkowy dokona zwrotu różnicy, jeśli uzna go za zasadny w trybie bezdecyzyjnym. Jeśli wniosek nie będzie zasadny, organ podatkowy wyda decyzję o odmowie zwrotu, która będzie zaskarżalna na zasadach ogólnych. Ustawa nie zawiera informacji wskazujących, jakie dane powinien zawierać „wniosek o zwrot kwoty różnicy”.

Jakie skutki w wyliczeniach przyniesie likwidacja ulgi dla klasy średniej?

Aby zrozumieć, jak likwidacja ulgi dla klasy średniej wpłynie na wyliczenie roczne, posłużymy się przykładami.

Przykład 1.

Pani Joanna osiągnęła w 2022 roku dochód w wysokości 69 000 zł. Ile wyniesie podatek w 2022 roku po zmianach i ile wyniesie hipotetyczny podatek należny za 2022 rok?

Pani Joanna w 2022 roku do zapłaty podatku będzie miała 4680 zł. Zgodnie z poniższym wyliczeniem hipoteczny podatek należny wyszedłby wyższy, więc organ podatkowy nie uwzględnił wyliczenia.

Podatek po zmianach przepisu

Hipotetyczny podatek należny 

69 000 zł x 12% – 3600 = 4680 zł

69 000 zł – 254,12 zł (ulga dla klasy średniej) = 68 745,88 zł = 68 746 zł

68 746 zł x 17% – 5100 = 6587 zł

Przykład 2.

Pan Waldemar w 2022 roku osiągnął dochód 100 000 zł. Jego żona, z którą łączy go wspólność majątkowa, nie osiągnęła żadnego. Ile wyniesie podatek w 2022 roku po zmianach i ile wyniesie hipotetyczny podatek należny za 2022 rok?

Pan Waldemar w 2022 roku do zapłaty podatku będzie miał 4800 zł. Zgodnie z poniższym wyliczeniem hipoteczny podatek należny wyszedłby niższy, więc organ podatkowy będzie zobowiązany do zwrotu 114 zł.

Podatek po zmianach przepisu

Hipotetyczny podatek należny 

Kwota różnicy

4800 zł

4686 zł

114 zł

Obliczenia:

Ulga dla klasy średniej rozliczana może być tylko u pana Zbigniewa.

Wspólny dochód = 100 000 zł

100 000 ÷ 2 = 50 000 zł dochód do opodatkowania (kwota zaokrąglona)

(50 000 zł x 12% – 3600 zł) x 2 = 4800 zł podatek po zmianach (kwota zaokrąglona)

Obliczenia – ulga dla klasy średniej tylko u pana Zbigniewa:

(100 000 zł x 6,68% – 4566) ÷ 0,17 = 12 435,29 zł ulga dla klasy średniej pana Zbigniewa

100 000 zł – 12 435,29 zł = 87 564,71 ÷ 2 = 43 782 zł dochód do opodatkowania (kwota zaokrąglona)

(43 782 zł x 17% – 5100) x 2 = 4686 zł podatek ze wspólną ulgą (kwota zaokrąglona)

Reasumując, likwidacja ulgi dla klasy średniej na rzecz obniżenia stawki podatku z 17% na 12% jest korzystna dla większości podatników. Przepisy przejściowe dostępne są tylko w 2022 roku. Wyrównają rozliczenie PIT w sytuacji, gdy przepisy przed nowelizacją dla podatnika były bardziej korzystne. Zgodnie z powyższą analizą taki stan rzeczy może dotyczyć podatników, którzy rozliczają się wspólnie z małżonkiem, a ten nie uzyskuje dochodu. W tym bowiem przypadku wykorzystywana jest podwójna kwota wolna, która przed nowelizacją wynosiła 5100 zł, a po nowelizacji 3600 zł. Hipotetyczny podatek należny za 2022 roku może się okazać korzystniejszy dla podatnika również wtedy, gdy korzysta z dodatkowych ulg podatkowych.

Zestawienie zmian wprowadzonych w ramach Polskiego Ładu 1.0 i 2.0 znajduje się w artykule: Polski Ład – najważniejsze zmiany w 2022 roku!

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów