Urzędowe sprawdzenie – kogo dotyczy i na czym polega?

Urzędowe sprawdzenie to forma kontroli przewidziana w ustawie o Krajowej Administracji Skarbowej, realizowana przez naczelnika urzędu celno-skarbowego. Jest to kluczowy proces weryfikacyjny dla przedsiębiorców działających w określonych branżach, takich jak produkcja wyrobów akcyzowych czy organizacja gier hazardowych. Warto zatem dokładnie zrozumieć, jakie podmioty podlegają tej procedurze i na czym ona polega.

Urzędowe sprawdzenie a przedmiot

Jak stanowi art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS, do zadań Krajowej Administracji Skarbowej należy dokonywanie urzędowego sprawdzenia. W myśl zaś art. 33 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy do zadań naczelnika urzędu celno-skarbowego należy dokonywanie urzędowego sprawdzenia.

Zgodnie z art. 106 ustawy o KAS naczelnik urzędu celno-skarbowego:

1. może przeprowadzić urzędowe sprawdzenie:

a) przed rozpoczęciem działalności w zakresie produkcji, przemieszczania i zużycia wyrobów akcyzowych, w szczególności ich wytwarzania, uszlachetniania, przerabiania, skażania, rozlewu, przyjmowania, magazynowania, wydawania, przewozu i niszczenia, oraz w zakresie stosowania i oznaczania tych wyrobów znakami akcyzy, że podatnik ma obowiązek:

• przygotować i oznaczyć urządzenia, pomieszczenia i naczynia służące do tej działalności,
• przechowywać w oddzielnych naczyniach i pomieszczeniach wyroby akcyzowe podlegające kontroli celno-skarbowej,
• dostosować urządzenia, pomieszczenia i naczynia, o których mowa w pkt 1, do nakładania zamknięć urzędowych, a ponadto dostarczyć potrzebną liczbę materiałów do ich nałożenia,
• zapewnić odczynniki i sprzęt techniczny oraz – w przypadkach przewidzianych przez przepisy odrębne – przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej, niezbędne do kontroli liczby i jakości surowców, półproduktów i wyrobów gotowych;

b) w przypadku weryfikacji dalszego spełniania warunków i środków do sprawnego przeprowadzenia kontroli, a w szczególności warunków i środków, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 2, 4, 7, 8 i 10, art. 74 ust. 1 pkt 1-4 i 7, ust. 2 pkt 1, 2 i 4, ust. 3, ust. 3a pkt 1-3 i 5 oraz ust. 4 pkt 1 i 3;

2. przeprowadza urzędowe sprawdzenie, w przypadku gdy przepisy o podatku akcyzowym uzależniają wydanie decyzji od wyniku urzędowego sprawdzenia (np. wydanie zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego).

Jak zatem widać, urzędowe sprawdzenie może mieć zarówno charakter fakultatywny, jak i obligatoryjny. Natomiast doprecyzowanie zakresu urzędowego sprawdzenia ma miejsce w Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 2018 roku w sprawie urzędowego sprawdzenia, gdzie w par. 2 ust. 1 możemy przeczytać, że urzędowe sprawdzenie przeprowadza się przed rozpoczęciem działalności polegającej na:

1. magazynowaniu lub użyciu wyrobów akcyzowych określonych w poz. 13-18 tabeli stanowiącej załącznik nr 2 do Ustawy z dnia 6 grudnia 2008 roku o podatku akcyzowym, objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na przeznaczenie;

2. przyjmowaniu i magazynowaniu wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na przeznaczenie przez podmioty, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 23 ustawy;

3. prowadzeniu produkcji poza składem podatkowym na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 1, 2, 4 lub 5 ustawy;

4. urządzaniu i prowadzeniu:

• gier liczbowych, gry telebingo, gier cylindrycznych, gier w kości, gier bingo pieniężnych, zakładów wzajemnych i gier na automatach, w tym przez sieć internet,

• gier w karty z wyjątkiem gry w pokera organizowanej w formie turnieju

– o których mowa w Ustawie z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych;

5. produkcji automatów do gier hazardowych i obrocie tymi automatami;

6. wydobyciu urobku rudy miedzi lub produkcji koncentratu, o których mowa w Ustawie z dnia 2 marca 2012 roku o podatku od wydobycia niektórych kopalin;

7. wydobyciu gazu ziemnego lub ropy naftowej, o których mowa w Ustawie o podatku od wydobycia niektórych kopalin.

Jednocześnie na mocy par. 2 ust. 2 rozporządzenia przepisu ust. 1 pkt 1 nie stosuje się do:

1. podmiotów leczniczych i aptek używających alkoholu etylowego do celów medycznych;

2. podmiotów używających alkoholu etylowego wyłącznie jako próbki do analiz, do niezbędnych prób produkcyjnych lub do celów naukowych;

3. podmiotów używających alkoholu etylowego wyłącznie do badań naukowych

– pod warunkiem, że użycie w ciągu roku nie przekracza ilości 3000 dm3 alkoholu etylowego 100% vol. w stanie nieskażonym oraz 20 000 dm3 alkoholu etylowego 100% vol. w stanie skażonym.

Zakres urzędowego sprawdzenia

Urzędowe sprawdzenie przeprowadza się w obecności podmiotu podlegającego urzędowemu sprawdzeniu albo osoby upoważnionej przez ten podmiot. W toku urzędowego sprawdzenia w podmiotach prowadzących działalność gospodarczą dokonuje się sprawdzenia:

1. zgodności zgłoszenia i załączonej dokumentacji ze stanem faktycznym;
2. wyposażenia służącego do przeprowadzania kontroli celno-skarbowej;
3. prawidłowości oznaczenia w sposób trwały i na widocznym miejscu pomieszczeń, urządzeń i naczyń;
4. wymaganych dowodów legalizacji – w przypadku przyrządów pomiarowych podlegających legalizacji.

W toku urzędowego sprawdzenia przeprowadzanego przed udzieleniem lub zmianą zezwolenia wykonuje się również czynności w celu ustalenia, czy miejsce prowadzenia składu podatkowego lub miejsce odbioru wyrobów akcyzowych przez zarejestrowanego odbiorcę spełnia warunki określone w przepisach o podatku akcyzowym, w szczególności w zakresie:

1. lokalizacji miejsca prowadzenia składu podatkowego lub miejsca odbioru wyrobów akcyzowych;
2. powierzchni i oznaczenia miejsca prowadzenia składu podatkowego lub miejsca odbioru wyrobów akcyzowych;
3. bezpiecznego wprowadzania wyrobów do miejsca odbioru lub bezpiecznego składowania wyrobów akcyzowych w składzie podatkowym;
4. wydzielenia miejsca odbioru, wytwarzania i magazynowania wyrobów od pozostałej części terenu lub pomieszczenia;
5. zabezpieczenia technicznego, w szczególności elektronicznego, gwarantującego nienaruszalność i niezmienialność znajdujących się w składzie podatkowym wyrobów akcyzowych.

Z urzędowego sprawdzenia sporządza się protokół. Protokół, zgłoszenie oraz załączone dokumenty mające znaczenie dla przeprowadzania kontroli celno-skarbowej stanowią akta weryfikacyjne.

W przypadku gdy nie są zapewnione warunki prowadzenia działalności, naczelnik urzędu celno-skarbowego wyznacza termin do ich spełnienia, a po jego upływie przeprowadza powtórne urzędowe sprawdzenie. W przypadku stwierdzenia w wyniku powtórnego urzędowego sprawdzenia, że nie są zapewnione warunki i środki, o których mowa, naczelnik urzędu celno-skarbowego wydaje decyzję lub postanowienie o odmowie zatwierdzenia akt weryfikacyjnych.