Poradnik Przedsiębiorcy

Kontrola celno-skarbowa w świetle ustawy o KAS

Prowadząc działalność gospodarczą, podatnicy w każdej chwili mogą zostać poddani kontroli w celu weryfikacji prawidłowości rozliczeń z fiskusem. W związku z tym kontrola podatkowa, kontrola skarbowa lub kontrola celno-skarbowa może spotkać każdego, kto ma obowiązek przestrzegania przepisów prawa podatkowego. Krajowa Administracja Skarbowa (tzw. KAS), ma za zadanie usprawnienie procedury poboru podatków, jak również stanowi wsparcie dla podatników w prawidłowym wywiązaniu się z nałożonych na nich obowiązków podatkowych.

Wszczęcie kontroli celno-skarbowej

Wraz z wejściem w życie ustawy o KAS - 1 marca 2017 r. - powstał nowy organ kontroli: urząd celno-skarbowy, który prowadzi postępowania kontrolne w zamian za urząd kontroli skarbowej. Podatnicy mogą zostać poddani kontroli celno-skarbowej bez wcześniejszego powiadomienia.

Przed 1 marca 2017 r. kontrole przeprowadzane przez urzędy kontroli skarbowej były poprzedzone wcześniejszym, obowiązkowym zawiadomieniem podatnika. Inspektorzy mogli rozpocząć czynności kontrolne po upływie 7 dni od dnia zawiadomienia, przekazując przedsiębiorcy postanowienie o wszczęciu kontroli. Skrócenie 7-dniowego terminu mogło nastąpić m.in. w przypadku wyrażenia zgody kontrolowanego podatnika.

Obecnie kontrola celno-skarbowa zostaje rozpoczęta bez wcześniejszego powiadomienia podatnika. Oznacza to, że przedsiębiorcy nie mają możliwości przygotowania się do postępowania kontrolnego bowiem wraz z doręczeniem upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej urząd bowiem może rozpocząć procedury kontrolne.

Zgodnie z art. 45 ust. 4 ustawy o KAS naczelnicy urzędów celno-skarbowych mogą przeprowadzać kontrole także poza terytorialnym zasięgiem działania. W związku z tym naczelnik danego urzędu celno-skarbowego obejmuje swoją właściwością obszar całej Polski.
Jeżeli organ ma podejrzenia, że podatnik nie przestrzega przepisów a okoliczności faktycznie uzasadniają niezwłoczne niezwłoczne przeprowadzenie kontroli celno-skarbowej, jest ona wszczynana na podstawie okazywanej legitymacji służbowej. W takiej sytuacji upoważnienie do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej zostaje doręczone kontrolowanemu bez zbędnej zwłoki. 

Kontrola celno-skarbowa a możliwość złożenia korekty

W trakcie trwania kontroli podatnik ma możliwość złożenia korekty dotyczącej obszaru objętego kontrolą w trakcie trwania czynności sprawdzających. Zgodnie z art. 62 ust. 4 ustawy o KAS, podatnik może złożyć korektę w terminie 14 dni od dnia doręczenia upoważnienia do przeprowadzenia kontroli. W sytuacji gdy korekta zostanie złożona po upływie tego terminu, ale przed zakończeniem kontroli, nie wywoła skutków prawnych.

W myśl art. 82 ust. 3 ustawy o KAS, jeżeli podatnik nie zdążył złożyć korekty deklaracji podatkowych w trakcie trwania czynności sprawdzających, może tego dokonać w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyniku kontroli. Natomiast sama kontrola celno-skarbowa powinna trwać, co do zasady, nie dłużej niż 3 miesiące (art. 63 ust. 1).

W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie, o którym mowa w art. 54 ust. 1 pkt 1, zakończona kontrola celno-skarbowa przekształca się w postępowanie podatkowe, jeżeli kontrolowany nie złożył korekty deklaracji, o której mowa w art. 82 ust. 3, albo organ nie uwzględnił złożonej korekty deklaracji.
Co więcej, ponowna korekta deklaracji po zakończeniu kontroli celno-skarbowej jest bezskuteczna ponieważ nie wywołuje skutków prawnych o czym organ zawiadomi pisemnie podatnika składającego korektę. Od powyższej zasady wprowadzono jednak trzy wyjątki które wynikają z art. 83 ust. 1d zgodnie z którym ponowna korekta jest możliwa jeżeli:

  1. wynika z orzeczenia wydanego po zakończeniu kontroli celno-skarbowej, które ma wpływ na ustalenia kontroli celno-skarbowej zawarte w wyniku kontroli;
  2. ustalenia kontroli celno-skarbowej zawarte w wyniku kontroli były oparte na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny;
  3. ponowne skorygowanie deklaracji ma na celu uniknięcie podwójnego opodatkowania tego samego dochodu lub majątku podatnika na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub terytorium innego państwa.

Właściwy organ odwoławczy przeprowadzonej kontroli celno-skarbowej

Właściwym organem odwoławczym jest w tym przypadku ten sam organ, który wydał decyzję, czyli naczelnik urzędu celno-skarbowego. Postępowanie to wynika bezpośrednio z art. 221 Ordynacji podatkowej, w którym możemy przeczytać, że w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, dyrektora izby administracji skarbowej, samorządowe kolegium odwoławcze lub dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym.

Podsumowując, regulacje w sprawie przeprowadzania kontroli celno-skarbowej wprowadzają pewne udogodnienia dla podatników, gdyż mają oni możliwość dokonania korekty zeznania podatkowego w trakcie trwania kontroli. Postępowanie to może zostać potraktowane jako zadośćuczynienie za nadanie organom przeprowadzającym kontrolę prawa do wszczęcia czynności sprawdzających bez uprzedniego powiadomienia podatnika. Dodatkowo podatnicy mogą zostać skontrolowani przez wybrany organ bez względu na obszar terytorialny.