Poradnik Przedsiębiorcy

Naprawa maszyny dla klienta z UE w Polsce - miejsce świadczenia usługi

Otwarty rynek europejski powoduje, że powszechne stało się wykonywanie usług na rzecz zagranicznych kontrahentów. W sytuacji, gdy świadczenia dotyczą majątku ruchomego, polscy przedsiębiorcy mogą mieć problem z prawidłową kwalifikacją miejsca świadczenia. W niniejszym artykule rozpatrzymy przypadek, w którym naprawa maszyny dla klienta z UE odbywa się w Polsce.

Miejsce świadczenia usługi – czym jest w świetle ustawy VAT?

Analizując przedstawiony problem na gruncie ustawy VAT, należy odnieść się do przepisów stanowiących o miejscu świadczenia usług. Nie ulega bowiem wątpliwości, że naprawa maszyny stanowi czynność opodatkowaną w postaci odpłatnego świadczenia usługi, o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawy VAT.

Regulacje odnoszące się do miejsca świadczenia usług nie zawierają żadnych szczególnych zasad w stosunku do naprawy składników rzeczowych należących do podatnika z innego kraju UE, w związku z czym stosować należy zasady ogólne. Jak wynika z treści art. 28b ust. 1 ustawy VAT „miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej”. 

Usługa naprawy maszyny budowlanej podlega opodatkowaniu w kraju siedziby usługobiorcy. Nie ma znaczenia, gdzie fizycznie znajduje się rzecz ruchoma w momencie jej naprawy.

Przykład 1.

Polski przedsiębiorca otrzymał zlecenie naprawy koparki należącej do firmy niemieckiej. Maszyna została przetransportowana do Polski i tutaj była naprawiana. Usługa ta jest opodatkowana w kraju siedziby usługobiorcy, czyli w Niemczech. W Polsce usługa ta nie podlega opodatkowaniu. Na zasadzie odwrotnego obciążenia podmiotem zobowiązanym do zapłaty podatku będzie firma niemiecka.

Naprawa maszyny dla klienta z UE – do kogo należą obowiązki dokumentacyjne?

Mimo że naprawa maszyny dla klienta z UE wykonywana w Polsce nie podlega opodatkowaniu w RP, lecz w kraju siedziby usługobiorcy, podatnik ma obowiązek udokumentowania takiej usługi fakturą. 

Jak wynika z treści art. 106a pkt 2 lit. a) i b) ustawy VAT, przepisy dotyczące faktur stosuje się do dostawy towarów i świadczenia usług dokonywanych przez podatnika posiadającego na terytorium kraju siedzibę działalności gospodarczej w przypadku, gdy miejscemświadczenia jest terytorium innego państwa członkowskiego UE oraz państwa trzeciego.

Obligatoryjne elementy faktury określone zostały w art. 106e ust. 1 ustawy VAT. W art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy wskazano, że „w przypadku dostawy towarów lub wykonania usługi, dla których obowiązanym do rozliczenia podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze jest nabywca towaru lub usługi” na fakturze powinny znaleźć się wyrazy „odwrotne obciążenie”.

Zgodnie z art. 106e ust. 5 ustawy faktura może nie zawierać danych określonych w ust. 1 pkt 12–14. Oznacza to, że jeżeli miejscem świadczenia usług jest terytorium państwa trzeciego, faktura może nie zawierać:

  • stawki podatku,

  • kwoty podatku od sumy wartości sprzedaży netto, z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku.

Usługę naprawy maszyny wykonaną na rzecz usługobiorcy z zagranicy należy udokumentować fakturą VAT zawierającą wyłącznie kwotę netto należności, bez stawki podatku („NP”) i z adnotacją „odwrotne obciążenie”.

Ponadto wykonanie usługi, do której zastosowanie znajduje art. 28b ust. 1 ustawy VAT, wiąże się z koniecznością spełnienia pewnych obowiązków rejestracyjnych. Po pierwsze przed wykonaniem takiej usługi należy zarejestrować się dla celów transakcji unijnych. Zgodnie z art. 97 ust. 3 ustawy VAT czynny podatnik VAT świadczący usługi na rzecz innego podatnika, z jednego z krajów UE zobowiązany jest do zarejestrowania się w ramach VAT-UE. Rejestracji należy dokonać przed wykonaniem pierwszej czynności. Aby uzyskać numer VAT-UE na formularzu VAT-R w części C.3 podatnik powinien zaznaczyć poz. 58. 

Jak wynika z treści art. 97 ust. 10 ww. ustawy, podatnik świadczący usługi, do których stosuje się regułę z art. 28b ustawy, są obowiązani posługiwać się numerem identyfikacji podatkowej poprzedzonym kodem PL.

Podatnicy wykonujący usługi naprawy na rzecz kontrahentów spoza RP są także zobligowani do składania informacji podsumowujących w związku ze świadczeniem usług na terytorium UE, dla których podatnikiem jest usługobiorca. Jak bowiem stanowi art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy VAT podatnicy zarejestrowani jako podatnicy VAT UE, są obowiązani składać w urzędzie skarbowym zbiorcze informacje o dokonanych usługach świadczonych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju (tzw. informacje podsumowujące). Informacje podsumowujące składa się za okresy miesięczne za pomocą środków komunikacji elektronicznej w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu dokonania transakcji.

Ponadto wartość netto usługi należy wykazać w składanej przez czynnych podatników VAT deklaracji podatkowej (VAT-7/VAT-7K). Wartość netto usługi należy wpisać w poz. 12 „Świadczenie usług, o których mowa w art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy”.

Usługę naprawy maszyny wykonywaną na rzecz kontrahenta z innego kraju UE należy wykazać w informacji podsumowującej oraz w składanej deklaracji VAT. Polski podatnik powinien posiadać numer VAT UE.

Warto dodać, że powyższe obowiązki (poza złożeniem deklaracji VAT) dotyczą nie tylko czynnych, lecz także zwolnionych podmiotowo podatników VAT. Wynika to z faktu, iż zwolnienie podmiotowe, opisane w art. 113 ustawy VAT, dotyczy wyłącznie transakcji dokonywanych na terenie Polski i nie dotyczy usług wykonywanych poza granicami kraju.

Obowiązek rejestracji dla celów VAT UE oraz obowiązek składania informacji podsumowującej w związku ze świadczeniem usługi naprawy maszyny na rzecz kontrahenta z UE, dotyczy również podatników zwolnionych z VAT.

Naprawa maszyny dla klienta z UE będącego osobą fizyczną – jak ustalić miejsce świadczenia usługi?

Warto jeszcze wyjaśnić, w jaki sposób opodatkowane są usługi naprawy maszyny w przypadku, gdy jest ona świadczona na rzecz osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej.

W takim przypadku należy odnieść się do treści art. 28h ustawy VAT, który podaje, że w sytuacji świadczenia na rzecz podmiotów niebędących podatnikami usług na rzeczowym majątku ruchomym miejscem świadczenia jest miejsce, w którym usługi są faktycznie wykonywane.

W rezultacie miejsce świadczenia takiej usługi określane jest na moment naprawy rzeczy ruchomej. Nie ma w tym przypadku znaczenia, gdzie znajduje się miejsce zamieszkania usługobiorcy oraz to, czy rzecz pozostanie w kraju, czy będzie transportowana za granicę. Usługa podlega wykazaniu w deklaracji VAT. Podatnik nie wykazuje tej usługi w informacji podsumowującej, ponieważ miejscem świadczenia jest terytorium kraju. Nie ma również potrzeby posługiwania się numerem VAT UE.

Przykład 2.

Polski przedsiębiorca naprawił samochód należący do mieszkańca Niemiec. Usługa została wykonana w Polsce, po czym samochód został przetransportowany do właściciela. Taka usługa podlega opodatkowaniu w RP. Polska firma powinna opodatkować taką transakcję zgodnie z polską stawką podatku VAT. 

Usługa naprawy rzeczy ruchomej wykonana w Polsce i dokonana na rzecz osoby fizycznej mającej miejsce zamieszkania w innym kraju UE podlega opodatkowaniu w Polsce.