Poradnik Przedsiębiorcy

NIP nabywcy na paragonie a faktura do paragonu – warto wiedzieć!

Zgodnie z projektem zmiany ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw od 1 stycznia 2019 roku przepisy dotyczące wystawiania faktur do paragonów ulegną zmianie. W konsekwencji, faktura do paragonu będzie mogła zostać wystawiona wyłącznie w sytuacji, gdy sprzedawca zamieści NIP nabywcy na paragonie. Działanie to ma na celu zapobieganie wystawianiu tzw. pustych faktur, a tym samym uszczelnienie systemu podatkowego w Polsce. Jest to jedna z wielu zmian obok np. mechanizmu split payment, która zostanie wprowadzona, aby przeciwdziałać oszustwom podatkowym.

Kiedy wystawiana jest faktura do paragonu?

Co do zasady, sprzedaż na rzecz osób prywatnych nieprowadzących działalności gospodarczej, czyli tzw. transakcja B2C, powinna zostać zewidencjonowana na kasie fiskalnej. W sytuacji gdy drugą stroną jest podmiot, który prowadzi działalność (tzw. transakcja B2B), sprzedawca ma obowiązek wystawienia faktury sprzedaży. Sytuacja komplikuje się, gdy sprzedaż zostanie zewidencjonowana na kasie fiskalnej, a stroną transakcji jest inny przedsiębiorca (o czym sprzedawca nie wiedział w momencie wystawiania paragonu). W takim przypadku ustawodawca przewidział możliwość wystawienia faktury do paragonu.

Zgodnie z art. 106i ust. 6 ustawy o VAT podatnik ma obowiązek wystawić fakturę do paragonu na żądanie klienta w terminie:

  • do 15. dnia kolejnego miesiąca – jeżeli żądanie ma miejsce przed upływem końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość lub część zapłaty,
  • nie później niż 15. dnia od dnia zgłoszenia żądania – jeżeli żądanie wystawienia faktury zostało zgłoszone po upływie miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość lub część zapłaty.

Jeżeli klient zwróci się z żądaniem wystawienia takiej faktury po upływie 3 miesięcy od końca miesiąca, w którym miała miejsce dostawa towaru, wykonanie usługi bądź otrzymanie całości lub części zapłaty – przedsiębiorca nie ma obowiązku wystawiania takiej faktury.

NIP nabywcy na paragonie – kiedy jest obowiązkowy?

Projekt ustawy z dnia 6 września 2018 roku o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw wprowadza dodatkowy obowiązkowy element paragonu, w sytuacji gdy na jego podstawie ma zostać wystawiona faktura. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 106b ust. 4 ustawy o VAT, który ma zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2019 roku, w przypadku sprzedaży na rzecz podmiotu prowadzącego działalność, faktura do paragonu może zostać wystawiona wyłącznie w sytuacji, gdy na paragonie potwierdzającym dokonanie sprzedaży zostanie zamieszczony NIP nabywcy.

Sprzedawca nie będzie miał prawa wystawienia faktury do paragonu, który nie będzie zawierać numeru NIP nabywcy, pomimo zgłoszenia takiego żądania przez kupującego w ustawowym terminie.Ustawodawca wprowadził przepisy przejściowe, dzięki którym sprzedawcy mogą wystawiać faktury do paragonów wystawianych przed 1 stycznia 2019 r., nawet jeżeli nie zawierają NIP-u nabywcy.Przykład 1.

2 stycznia 2019 roku pani Anna, prowadząca firmę XYZ, dokonując zakupu towarów od kontrahenta ABC, otrzymała paragon fiskalny. Poinformowała ona sprzedawcę o tym, że jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność i podała NIP, który znalazł się na paragonie. Tego samego dnia zwróciła się do firmy ABC z żądaniem wystawienia faktury do paragonu. Czy sprzedawca ma możliwość wystawienia takiej faktury?

W związku z tym, że NIP nabywcy na paragonie jest obowiązkowym elementem umożliwiającym wystawienie faktury do paragonu i pani Anna zwróciła się z żądaniem wystawienia faktury przed upływem 3 miesięcy od końca miesiąca, w którym miała miejsce sprzedaż, firma ABC ma obowiązek wystawienia faktury do paragonu.

Przykład 2.

2 stycznia 2019 roku pan Łukasz zwrócił się do sprzedawcy z żądaniem wystawienia faktury do paragonu, który dotyczy sprzedaży mającej miejsce 27 grudnia 2018 roku. Paragon, który zwrócił sprzedawcy, nie zawiera NIP-u firmy pana Łukasza. Czy w związku z tym sprzedawca może wystawić fakturę do paragonu?

NIP nabywcy na paragonie jest wymaganym elementem, aby możliwe było wystawienie faktury do paragonu. Obowiązek ten nie dotyczy jednak paragonów wystawionych przed 1 stycznia 2019 roku. W związku z tym, że pan Łukasz zażądał wystawienia faktury do paragonu przed upływem terminu 3 miesięcy, sprzedawca ma obowiązek wystawienia faktury do paragonu.

Przykład 3.

2 stycznia 2019 roku pani Sandra zakupiła towary handlowe od stałego dostawcy. Jak zawsze otrzymała paragon fiskalny, który został dostarczony wraz z towarem. Na koniec miesiąca zwróciła się do sprzedawcy z prośbą o wystawienie faktury do paragonu. Sprzedawca odmówił wystawienia faktury do paragonu, nie zawierał on bowiem NIP-u pani Sandry. Czy sprzedawca może odmówić wystawienia faktury do paragonu pomimo zgłoszenia żądania nabywcy w ustawowym terminie?

W sytuacji gdy NIP nabywcy nie znajduje się na paragonie wystawionym nie wcześniej niż 1 stycznia 2019 roku, sprzedawca nie ma możliwości wystawienia faktury do paragonu. Dlatego też sprzedawca postąpił zgodnie z przepisami, nie wystawiając pani Sandrze faktury do paragonu.

Problemem może być sytuacja, gdy wydatek zostanie poniesiony przez osobę fizyczną, która nie założyła jeszcze działalności gospodarczej. Co do zasady przedsiębiorca przed założeniem firmy, a tym samym przed uzyskaniem NIP-u, może dokonać zakupów związanych z działalnością. Dotychczas po założeniu firmy mógł on zwrócić się z prośbą o wystawienie faktury do paragonu, dzięki czemu mógł odliczyć podatek VAT od poniesionych wydatków związanych z działalnością opodatkowaną. Jeżeli sytuacja ta będzie miała miejsce po 1 stycznia 2019 roku, zgodnie z nowym brzmieniem art. 106i ust. 4 ustawy o VAT nabywca nie będzie mógł uzyskać faktury do paragonu, który nie będzie zawierał jego NIP-u. Bez znaczenia pozostaje fakt, że zakupy zostały dokonane przed rozpoczęciem działalności, ponieważ ustawodawca nie przewidział takiego wyjątku w projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw.

Konsekwencje wystawienia faktury do paragonu, który nie zawiera NIP-u nabywcy

Jeżeli przedsiębiorca nie zastosuje się do nowych przepisów dotyczących wystawiania faktur do paragonów i pomimo braku NIP-u nabywcy na paragonie wystawi fakturę, zostanie ukarany 100% sankcją. Oznacza to, że po stronie sprzedawcy powstanie dodatkowe zobowiązanie podatkowe wynoszące 100% podatku VAT, który został wykazany na fakturze. W konsekwencji sprzedawca będzie zmuszony do odprowadzenia podwójnej kwoty podatku VAT należnego.W momencie gdy nabywca posłuży się fakturą wystawioną do paragonu, który nie zawierał jego NIP-u, również zostanie ukarany sankcją 100%.Sankcje nie zostaną nałożone na przedsiębiorców wystawiających faktury przed 1 stycznia 2019 r. lub posługujących się takimi fakturami do paragonów, które nie zawierały NIP-u nabywcy.

Jaki jest powód wprowadzenia obowiązku wykazania numeru NIP nabywcy na paragonie?

Obowiązek zamieszczania NIP-u nabywcy na paragonie związany jest z występującymi w obrocie gospodarczym nadużyciami w zakresie wystawiania faktur. Nowe brzmienie art. 106b ma wyeliminować sytuacje, w których na podstawie zebranych paragonów od innych podmiotów firmy zwracają się z żądaniem wystawienia faktur (chociaż tak naprawdę nie dokonywały takich transakcji). Po otrzymaniu faktury nieuczciwi przedsiębiorcy na jej podstawie odliczają podatek VAT oraz pomniejszają wysokość podatku PIT, zaniżając tym samym zobowiązania podatkowe z tytułu VAT i PIT.

W uzasadnieniu do projektu ustawy z 6 września 2018 roku o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw możemy przeczytać, że:

Napływające sygnały dotyczą wprawdzie nadużyć głównie w branży paliwowej (nabycie paliwa na stacjach paliw) oraz budowlanej (zakupy materiałów budowlanych), jednakże zasadne jest wprowadzenie regulacji zapobiegających takiemu procederowi o charakterze ogólnym, obejmującym wszystkie transakcje na rynku (które potencjalnie mogłyby stać się przedmiotem nadużyć). Proponowana zmiana pozwoli na wyeliminowanie przypadków wystawiania faktur na podstawie pozostawionych przez nabywcę paragonów fiskalnych. (...)

Podsumowując, wprowadzenie obowiązkowego umieszczania NIP-u nabywcy na paragonie spowoduje, że paragony, które nie będą zawierać wymaganych danych, staną się bezużyteczne. Od 1 stycznia 2019 roku sprzedawca, nie chcąc narazić się na 100% sankcję, nie będzie wystawiał faktur do paragonów, na których nie został zamieszczony NIP nabywcy. Jest to kolejne narzędzie wprowadzone przez ustawodawcę mające na celu uszczelnienie systemu podatkowego oraz wyeliminowanie celowego zaniżania zobowiązań podatkowych przez nabywców.