Poradnik Przedsiębiorcy

Podwykonawca w robotach budowlanych – co powinien wiedzieć inwestor?

Ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie niektórych ustaw, w celu ułatwienia dochodzenia wierzytelności znowelizowano Kodeks cywilny między innymi w zakresie relacji inwestor – podwykonawca w robotach budowlanych. Zmiany miały na celu wprowadzenie jasnych zasad odpowiedzialności w procesie budowlanym. Warto prześledzić nowe przepisy ze względu na to, że dotyczą one newralgicznej kwestii odpowiedzialności inwestora za cudzy dług!

Podwykonawca w robotach budowlanych a odpowiedzialność solidarna inwestora

Zarówno przed nowelizacją, jak i obecnie obowiązuje zasada, że w ramach procesu budowlanego inwestor ponosi odpowiedzialność solidarną z wykonawcą wobec podwykonawcy za zapłatę należnego mu wynagrodzenia za roboty budowlane, które zostały zgłoszone inwestorowi zgodnie z procedurą.Przepisy Kodeksu cywilnego przewidują możliwość ponoszenia przez inwestora odpowiedzialności solidarnej – wraz z wykonawcą – za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy.Co istotne, analogiczne zasady odpowiedzialności obowiązują w relacji inwestora, wykonawcy i podwykonawcy, który zawarł umowę z dalszym podwykonawcą, za zapłatę wynagrodzenia dalszemu podwykonawcy.

Zgoda i sprzeciw inwestora

Podkreślenia wymaga fakt, że podzlecenie robót przez wykonawcę nie wymaga co do zasady zgody inwestora. Przy czym nieuzyskanie takiej zgody skutkować może brakiem solidarnej odpowiedzialności inwestora i wykonawcy za wynagrodzenie wypłacane podwykonawcy.Zniesiono generalny obowiązek uzyskiwania zgody inwestora na każde pod zlecenie robót budowlanych przez wykonawcę.Inwestor odpowiada bowiem solidarnie z wykonawcą z tytułu wykonanych przez niego robót budowlanych pod warunkiem, że przedmiot tych prac został zgłoszony inwestorowi przez wykonawcę lub podwykonawcę przed przystąpieniem do wykonywania tych robót.Zgłoszenie zlecenia robót podwykonawcy musi być dokonane przed jego przystąpieniem do realizacji tych robót!Zgłoszenie szczegółowego przedmiotu robót podzleconego przez wykonawcę podwykonawcy nie jest jednak wymagane, jeżeli inwestor i wykonawca określili w umowie o roboty budowlane, zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności, szczegółowy przedmiot robót budowlanych wykonywanych przez oznaczonego podwykonawcę.

Jeżeli natomiast inwestor nie zgadza się na realizację danych robót przez konkretnego podwykonawcę na przedstawionych w zgłoszeniu warunkach, ma możliwość złożenia sprzeciwu podwykonawcy i wykonawcy w ciągu trzydziestu dni.Solidarna odpowiedzialność inwestora pojawi się, gdy podzlecenie robót zostanie mu zgłoszone, a inwestor nie wyrazi sprzeciwu wobec powierzenie prac konkretnemu podwykonawcy na określonych warunkach w ciągu 30 dni od zgłoszenia.Zgłoszenie szczegółowego przedmiotu umowy oraz sprzeciw wobec powierzenia prac danemu podwykonawcy wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Ograniczenie odpowiedzialności

Inwestor ponosi odpowiedzialność za zapłatę podwykonawcy wynagrodzenia w wysokości ustalonej w umowie między podwykonawcą a wykonawcą. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy ta kwota przekracza wysokość wynagrodzenia należnego wykonawcy za roboty budowlane, których szczegółowy przedmiot wynika odpowiednio ze zgłoszenia szczegółowego przedmiotu podzlecanych prac albo z umowy o roboty budowlane zawierającej zgodę inwestora na takie podzlecenie.

W takim przypadku odpowiedzialność inwestora za zapłatę podwykonawcy wynagrodzenia jest ograniczona do wysokości wynagrodzenia należnego wykonawcy za roboty budowlane, których szczegółowy przedmiot wynika odpowiednio ze zgłoszenia albo z umowy.Odpowiedzialność solidarna inwestora ogranicza się do kwoty wynagrodzenia za dany zakres prac ustalonej pomiędzy podwykonawcą a wykonawcą, chyba że kwota wynagrodzenia jest wyższa niż należna wykonawcy od inwestora za ten sam zakres robót.Warto podkreślić, że według Wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 19 kwietnia 2018 r., V AGa 258/18:

„Z treści art. 6471 § 5 KC jednoznacznie wynika, że solidarna odpowiedzialność inwestora z wykonawcą względem podwykonawcy obejmuje wynagrodzenie za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę, a nie przez wykonawcę, który do ich wykonania zobowiązał się wobec inwestora. W związku z tym, jeżeli w umowie podwykonawczej generalny wykonawca zobowiązał się względem podwykonawcy do zapłaty za roboty wykonane przez siebie, to jest przez generalnego wykonawcę, to uczynił to bez skutku wynikającego z art. 6471 § 5 KC, jakim jest solidarna odpowiedzialność wykonawcy i inwestora względem podwykonawcy za roboty wykonane przez podwykonawcę”.

Co można zmienić umową?

Przepisy kc dotyczące podwykonawców mają charakter bezwzględnie wiążący. Oznacza to, że postanowienia umowne sprzeczne z wynikającymi z kc, a opisanymi powyżej zasadami odpowiedzialności solidarnej inwestora są z mocy prawa nieważne. Odpowiedzialności za wynagrodzenie podwykonawców nie można zatem wyłączyć w umowie.

W umowie o roboty budowlane warto natomiast określić, co powinno obejmować zgłoszenie przedmiotu podzlecanych prac. Chodzi o zakres informacji, jakie powinien otrzymać inwestor, by móc podjąć decyzję o ewentualnym sprzeciwie.

Warto również zabezpieczyć możliwość powstrzymania się z wypłatą wynagrodzenia wykonawcy w sytuacji, gdy podwykonawca w robotach budowlanych nie otrzymał zapłaty, tak by uniknąć wypłaty podwójnej kwoty wynagrodzenia.