Poradnik Przedsiębiorcy

Renta rodzinna- warunki przyznania świadczenia przez ZUS

Renta rodzinna to świadczenie, które może otrzymać uprawniony członek rodziny po śmierci osoby, która miała prawo do emerytury lub renty z niezdolności do pracy - lub po osobie ubezpieczonej, która spełniała warunki do przyznania tych świadczeń. Przy ocenie prawa do renty rodzinnej przyjmuje się, że zmarła osoba była całkowicie niezdolna do pracy. 

Komu przysługuje renta rodzinna?

Renta rodzinna ma na celu finansowe wsparcie po śmierci bliskiej osoby.

Warunki nabywania renty rodzinnej są określone w Ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Zgodnie z ustawą renta rodzinna przysługuje:

  • Dzieciom:

    • własnym, przysposobionym oraz dzieciom drugiego małżonka do ukończenia 16 lat lub do ukończenia 25 lat pod warunkiem kontynuowania nauki oraz bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy w okresie pobierania renty,

    • jeżeli dziecko osiągnęło 25 lat będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, prawo do renty przedłuża się do zakończenia tego roku studiów,

  • Wnukom i rodzeństwu:

    • wnuki, rodzeństwo oraz inne dzieci przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem 18 roku życia (z wyjątkiem dzieci przyjętych na wychowanie i utrzymanie w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka), jeżeli spełniają takie warunki jak dzieci własne i zostały przyjęte na wychowanie co najmniej na rok przed śmiercią ubezpieczonego, chyba że śmierć była następstwem wypadku, a ponadto nie mają prawa do renty po zmarłych rodzicach.

  • Wdowie lub wdowcu:

    • jeśli w chwili śmierci małżonka ukończyli 50 lat lub byli niezdolni do pracy lub wychowują co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnionego do pobierania renty rodzinnej po jej zmarłym małżonku, które nie ukończyły 16 lat, a jeżeli się uczą do 18 roku życia lub są całkowicie niezdolne do pracy,

    • jeżeli spełnią warunek dotyczący wieku lub niezdolności do pracy w okresie nie dłuższym niż 5 lat od śmierci małżonka lub od zaprzestania wychowywania dzieci,

    • osoby rozwiedzione oraz owdowiałe, które przed śmiercią małżonka nie pozostawały z nim we współwłasności małżeńskiej, jeżeli oprócz powyższych wymagań w dniu śmierci małżonka miały prawo do alimentów ustalone przez sąd,

    • osoba, która nie spełnia powyższych warunków i nie posiada źródła utrzymania, ma prawo do okresowej renty rodzinnej przez okres roku od śmierci małżonka lub jeżeli uczestniczy w zorganizowanym szkoleniu w celu uzyskania kwalifikacji do wykonywania pracy zarobkowej - przez okres trwania szkolenia, jednak nie dłużej niż 2 lata od śmierci małżonka,

  • Rodzice, ojczym, macocha oraz osoby przysposabiające:

    • jeżeli dziecko ubezpieczone, bezpośrednio przed śmiercią bezpośrednio przyczyniało się do ich utrzymania oraz spełniają warunki wdowy lub wdowca dotyczące wieku, niezdolności do pracy lub wychowania dzieci.

Jaką wysokość może osiągać renta rodzinna?

Kwota wypłacana w ramach renty rodzinnej różni się w zależności od liczby osób uprawnionych do jej otrzymania i wynosi odpowiednio:

  • dla jednej osoby uprawnionej - 85% świadczenia, które przysługiwało albo przysługiwałoby zmarłemu,
  • dla dwóch osób uprawnionych - 90% świadczenia, które przysługiwało albo przysługiwałoby zmarłemu,

  • dla trzech osób uprawnionych - 95% świadczenia, które przysługiwało albo przysługiwałoby zmarłemu.

Kwotą, która przysługiwała lub przysługiwałaby zmarłemu, jest:

  • emerytura obliczona według zasad dotychczasowych lub

  • emerytura obliczona według zreformowanych zasad lub

  • emerytura pomostowa lub,

  • nauczycielskie świadczenie kompensacyjne lub

  • renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

Organ rentowy w oparciu na posiadanych danych dotyczących zmarłej osoby ubezpieczonej (emeryta, rencisty) jest zobowiązany zbadać uprawnienia do wszystkich świadczeń emerytalno-rentowych, które mogłyby przysługiwać zmarłemu w dacie śmierci. Organ ma obowiązek ustalić rentę rodzinną po świadczeniu przysługującym w najkorzystniejszej wysokości.

Co ważne, wszystkim uprawnionym członkom rodziny przysługuje jedna łączna renta rodzinna, która jest dzielona w równych częściach pomiędzy osoby uprawnione.

Renta rodzinna jest wypłacana od dnia powstania do niej prawa, jednak nie wcześniej niż od miesiąca zgłoszenia wniosku o przyznanie renty. Jeżeli wniosek zostanie złożony po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć ubezpieczonego, emeryta lub rencisty, renta rodzinna jest wypłacana od dnia śmierci, nie wcześniej niż od spełnienia warunków do renty przez członków rodziny.