Poradnik Przedsiębiorcy

Składki od dwóch umów o pracę z jednym pracodawcą

W związku z tym, że coraz więcej osób pracuje na kilku umowach jednocześnie, pojawia się też coraz więcej wątpliwości odnoszących się do rozliczania składek ZUS. Jak wyliczać składki od dwóch umów o pracę? Jak wykazać je w raportach ZUS? Odpowiadamy w poniższym artykule!

Dwie umowy o pracę

W przepisach prawa pracy nie znajdziemy regulacji dotyczących zawarcia przez pracodawcę z tym samym pracownikiem dwóch lub więcej umów o pracę. Aby rozwiązać tę kwestię, należy sięgnąć do orzecznictwa Sądu Najwyższego. Podkreśla on, że zasadą powinno być pozostawanie z danym pracownikiem w jednym stosunku pracy – pozostawanie z jednym pracodawcą w kilku stosunkach pracy jest sytuacją wyjątkową.

Wyrok Sądu Najwyższego z 14 lutego 2002 r. (I PKN 876/00, OSNP 2004/4/60): 

„W razie wykonywania na rzecz pracodawcy kilku rodzajów pracy należy domniemywać, że strony łączy jeden stosunek pracy”.

Wyrok Sądu Najwyższego z 13 marca 1997 r. (I PKN 43/97, OSNP 1997/24/494):

„Zasadą jest pozostawanie stron w jednym stosunku pracy, choćby nawet przedmiotem pracowniczego zobowiązania był rodzaj pracy szeroko określony nazwą kilku zawodów lub specjalności czy funkcji. (...) Z tym samym pracodawcą, w zakresie wykonywania pracy tego samego rodzaju pracownik może pozostawać tylko w jednym stosunku pracy. (...)

Założenia, które leżą u podstaw konstrukcji stosunku pracy oraz potrzeba ochrony interesów pracownika, polegającej na ustaleniu limitów i ograniczeń w przedłużaniu dobowego, tygodniowego i rocznego czasu pracy, prowadzą do wniosku, że z tym samym pracodawcą, w zakresie wykonywania pracy tego samego rodzaju, pracownik może pozostawać tylko w jednym stosunku pracy (może go z nim łączyć tylko jedna umowa)”.

Wynika z tego, że nie jest możliwe zawarcie z jednym pracownikiem drugiej umowy o pracę, w której będzie określony taki sam rodzaj obowiązków, jak w pierwszej, podstawowej umowie. Czyli praca wykonywana w ramach kolejnej umowy o pracę musi różnić się rodzajowo od pracy wykonywanej na podstawie podstawowej umowy o pracę. Ponadto jej realizowanie nie może kolidować z podstawowym zatrudnieniem pracownika.

Przykład 1.

Z panem Janem pracodawca zawarł dwie umowy o pracę: jedną na stanowisku montera instalacji grzewczych, drugą na stanowisku konserwatora instalacji grzewczych. Obie umowy obejmują pracę tego samego rodzaju, dlatego mimo zawarcia dwóch odrębnych umów o pracę pan Jan będzie traktowany tak, jak gdyby był zatrudniony na podstawie jednej umowy o pracę.

Przykład 2.

Z panią Joanną pracodawca zawarł dwie umowy o pracę: jedną na stanowisku specjalisty ds. BHP, drugą na stanowisku sprzedawcy. Umowy nie obejmują tego samego rodzaju, dlatego pani Joanna będzie traktowana tak, jak gdyby była zatrudniona na podstawie dwóch umów o pracę.

W przypadku dwóch umów o pracę pracodawca powinien pamiętać o zachowaniu odpowiednich przerw w pracy oraz o dobowym i tygodniowym odpoczynku wynikającym z przepisów Kodeksu pracy. Co ważne, nie ma jednak przeszkód, by praca na dwie umowy była wykonywana w tym samym czasie. W wyniku każdej z zawartych umów pracownikowi przysługują także inne świadczenia – w tym m.in. urlop wypoczynkowy czy na żądanie.

Składki od dwóch umów o pracę

Zwykle z tytułu zawartej z własnym pracownikiem drugiej umowy o pracę pracodawca nie dokonuje dodatkowego zgłoszenia takiej osoby do ubezpieczeń w ZUS-ie na formularzu ZUS ZUA. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy praca na podstawie tej umowy jest wykonywana w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze – w takim przypadku składa się dodatkowo ZUS ZSWA. Ponadto w sytuacji rozwiązania jednej z umów pracodawca nie składa wyrejestrowania takiej osoby z ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego na formularzu ZUS ZWUA.

Przykład 3.

Pan Kamil jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony od 1 lipca 2020 roku i z tą datą został zgłoszony do ZUS-u na druku ZUS ZUA. 4 czerwca 2021 roku pracodawca zawarł z nim drugą umowę o pracę i z jej tytułu już nie zgłasza pana Kamila do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Druga umowa była zawarta jedynie do 30 czerwca 2021 roku i w związku z jej zakończeniem nie przekazuje się do ZUS-u wyrejestrowania ZUS ZWUA.

W przypadku zawarcia kolejnej umowy o pracę z własnym pracownikiem pracodawca informację tę wykazuje w jednym miejscu w imiennym raporcie ZUS RCA, w którym:

  • uwzględnia wymiar czasu pracy z dwóch umów,
  • ujmuje przychody pracownika osiągnięte z tytułu obu umów.

Co istotne, zaliczkę na podatek dochodowy pobiera się od przychodu z obydwu umów o pracę. Odlicza się tu koszty uzyskania przychodu oraz potrąconych ze środków pracownika w danym miesiącu składek na ubezpieczenia społeczne. Natomiast jeżeli pracownik wykonuje pracę na podstawie dwóch umów o pracę, to z każdej z nich przysługują mu odrębne koszty uzyskania przychodu, a ulga podatkowa zawsze jest ujmowana w pojedynczej wysokości. Czyli obliczanie składek i podatku odbywa się od całości przychodów (sumy wynagrodzenia z każdej umowy).

Przykład 4.

Pani Klaudia w lipcu 2021 roku otrzymała wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia na podstawie dwóch umów o pracę:

  • z pierwszej umowy o pracę zawartej na ¼ etatu 2000 zł,
  • z drugiej umowy o pracę zawartej na ½ etatu w wysokości 3000 zł.

Pracowniczka złożyła pracodawcy PIT-2. Koszty uzyskania przychodu od każdej zawartej umowy o pracę wynoszą 250 zł.

Wyliczenia wysokości składek i podatku będą wyglądać następująco:

1. wynagrodzenie z pierwszej umowy: 2000 zł
2. wynagrodzenie z drugiej umowy: 3000 zł
3. podstawa wymiaru składek społecznych: 5000 zł

  • składka emerytalna (9,76%): 488,00 zł
  • składka rentowa (1,5%): 75,00 zł
  • składka chorobowa (2,45%):122,50 zł
  • RAZEM: 685,50 zł

4. podstawa wymiaru składki zdrowotnej: 4314,50 zł (5000 zł – 685,50 zł)

  • składka na ubezpieczenie zdrowotne (9%): 388,31 zł
  • składka na ubezpieczenie zdrowotne podlegająca odliczeniu (7,75%): 334,37 zł

5. koszty uzyskania przychodu: 500 zł (250 zł x 2)
6. podstawa opodatkowania po zaokrągleniu do pełnych złotych: 3815 zł (5000 zł – 685,50 zł – 500 zł)
7. zaliczka na podatek po zaokrągleniu do pełnych złotych: 270 zł (3815 zł x 17% – 43,76 zł – 334,37 zł).

 

składki od dwóch umów o pracę

 

Przepisy nie zabraniają zawarcia z pracownikiem kilku umów o pracę, tak samo nie określają limitu etatów. Pracodawca powinien jednak pamiętać, że w przypadku dwóch umów muszą być one zawarte na inny rodzaj pracy, a pracownikowi powinny zostać zapewnione odpowiednie odpoczynki. Ponadto podczas wyliczania wynagrodzenia z dwóch umów zatrudniający musi pamiętać o kilku zasadach.