0 0
dni
0 0
godz
0 0
min
0 0
sek

Specjalny rachunek VAT a split payment - warto wiedzieć!

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

Wraz z wejściem w życie przepisów wprowadzających mechanizm podzielonej płatności od 1 lipca 2018 roku przedsiębiorcy stali się posiadaczami dodatkowego rachunku bankowego, jakim jest specjalny rachunek VAT. Podatnicy nadal posiadają jeden rachunek płatniczy, który wykorzystują do regulowania zawieranych transakcji. Czy specjalny rachunek VAT jest osobnym rachunkiem bankowym i może być wykorzystywany w sposób analogiczny do zwykłych? Sprawdźmy!

Co to jest split payment?

1 lipca 2018 roku został wprowadzony nowy sposób regulowania zapłaty przez nabywców. Jest to mechanizm podzielonej płatności, czyli tzw. split payment, który polega na uiszczeniu zobowiązania z wykorzystaniem komunikatu przelewu, dzięki czemu zapłata za fakturę zostaje podzielona, a tym samym:

  • kwota netto faktury wpłacana jest na zwykły rachunek rozliczeniowy sprzedawcy (lub może być rozliczona gotówką);

  • kwota podatku VAT wykazana na fakturze jest wpłacana na specjalny rachunek VAT.

W związku z tym każdy przedsiębiorca posiadający firmowe konto bankowe zyskuje dostęp do specjalnego rachunku VAT powiązanego z jego kontem. Bez znaczenia pozostaje fakt, czy dany przedsiębiorca korzysta ze zwolnienia z VAT, czy jest czynnym podatnikiem VAT.

Dodatkowo od 1 listopada 2019 roku split payment zastąpił mechanizm odwrotnego obciążenia, stając się obowiązkowym sposobem płatności w przypadku, gdy spełnione są łącznie trzy warunki:

  1. wartość brutto faktury wynosi powyżej 15 tys. zł;

  2. przynajmniej jedna pozycja z faktury zawarta została w załączniku 15. ustawy o VAT;

  3. sprzedawca oraz odbiorca są podatnikami (transakcja B2B, niezależnie od tego, czy nabywcą jest podatnik VAT czynny, czy zwolniony).

Pomimo wprowadzenia obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności przedsiębiorcy, których obowiązek ten nie obejmuje, mają nadal możliwość dokonywania zapłaty, wykorzystując split payment dobrowolnie

Co więcej, zgodnie z art. 108a ust. 1 ustawy o VAT split payment może być wykorzystany wyłącznie przez nabywców, którzy otrzymali fakturę kosztową z wykazaną kwotą podatku. Oznacza to, że na specjalny rachunek VAT mogą dokonywać zapłaty tylko ci, którzy dokonali zakupu od polskiego podatnika VAT niekorzystającego ze zwolnienia z VAT.

Specjalny rachunek VAT - wpłaty i wypłaty

Specjalny rachunek VAT – kwestie formalne

Specjalny rachunek VAT zostaje otworzony przez banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe dla każdego podatnika posiadającego rachunek rozliczeniowy, bez zawierania dodatkowych umów z posiadaczami dotychczasowych rachunków rozliczeniowych i kont w SKOK-ach. Podatnicy mogą ponadto złożyć do banku lub SKOK-u wniosek o założenie jednego rachunku VAT dla kilku posiadanych rachunków rozliczeniowych.

Specjalny rachunek VAT nie jest zakładany do kont prywatnych, tzw. ROR-ów, o czym więcej w artykule: Przelew split payment na rachunek osobisty.

Dodatkowo specjalny rachunek VAT zostaje utworzony wyłącznie do rachunków prowadzonych w polskiej walucie, czyli w złotówkach. Oznacza to, że nie ma możliwości regulowania płatności z wykorzystaniem split payment w walucie obcej. Jednak w sytuacji, gdy transakcja objęta jest obowiązkowym mechanizmem podzielonej płatności, a faktura wystawiona została w walucie obcej, nabywca zobowiązany jest do wykonania dwóch przelewów:
  • wykazanej na fakturze w złotówkach wartości podatku VAT z wykorzystaniem komunikatu przelewu;

  • kwoty netto z faktury w walucie obcej, na rachunek walutowy sprzedawcy lub poprzez rozliczenie jej w inny sposób.

Przykład 1.

Pan Łukasz prowadzi biuro projektowe i wykorzystuje w tym celu swój prywatny rachunek bankowy. W kwietniu 2021 roku zakupił usługi, które zostały wymienione w załączniku 15. ustawy o VAT, a wartość faktury wynosiła 20 000 zł brutto. Czy w związku z tym, że nie posiada rachunku rozliczeniowego, zobligowany jest do dokonania zapłaty z wykorzystaniem komunikatu przelewu?

Tak, w takiej sytuacji pan Łukasz powinien niezwłocznie założyć firmowy rachunek rozliczeniowy, do którego bank automatycznie otworzy specjalny rachunek VAT. Dzięki temu będzie mógł dokonać zapłaty zgodnie z obowiązkiem uregulowania należności z wykorzystaniem split payment.

Przykład 2.

Pani Stanisława jest podatnikiem VAT zwolnionym. W 2022 roku nabyła ona usługi wymienione w załączniku 15. ustawy o VAT, a wartość faktury wynosiła 50 000 zł brutto. Czy mimo iż pani Stanisława jest podatnikiem VAT zwolnionym i tym samym na rachunku VAT nie zbiera w ogóle podatku VAT to musi dokonać płatność za pomocą split payment?

Tak pani Stanisława ma obowiązek uregulowania płatności za pomocą mechanizmu podzielonej płatności. Wówczas cała kwota zostanie ściągnięta z rachunku firmowego natomiast u odbiorcy zostanie ona podzielona na netto rachunek rozliczeniowy nabywcy i VAT na rachunek VAT odbiorcy.

Zgodnie z art. 62a ust. 7 ustawy Prawo bankowe otwarcie i prowadzenie rachunku VAT nie może być związane z dodatkowymi opłatami i prowizjami. Oznacza to, że posiadanie specjalnego rachunku VAT jest dla przedsiębiorców całkowicie bezpłatne. Warto jednak zaznaczyć, że do rachunku VAT nie są wydawane instrumenty płatnicze takie jak karty płatnicze.

Przepisy nie wykluczają możliwości oprocentowania środków pieniężnych zgromadzonych na specjalnym rachunku VAT, co wynika bezpośrednio z art. 62a ust. 8 ustawy Prawo bankowe.

Wpłaty i wypłaty środków ze specjalnego rachunku VAT

Wszystkie środki zgromadzone na specjalnym rachunku VAT są własnością posiadacza rachunku, czyli przedsiębiorcy. Kwestie związane z wpłatami dokonywanymi na specjalny rachunek VAT zostały uregulowane w art. 62b ust. 1 Prawa bankowego, zgodnie z którym na rachunek VAT może wpłynąć wartość:

  • podatku VAT wykazana na wystawionej fakturze sprzedaży oraz fakturze korygującej;

  • podatku VAT pochodząca z innego rachunku VAT z tego samego banku należącego do tego samego podatnika;

  • zwrotu podatku VAT.

Dysponowanie środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku VAT ograniczone jest również przepisami ujętymi głównie w art. 62b ust. 2 Prawa bankowego, w którym dokładnie wymieniono sytuacje, kiedy posiadacz rachunku może dokonać przelewu zmniejszającego stan środków na tym rachunku.

Specjalny rachunek VAT może być obciążony w celu:

  • dokonania zapłaty całości lub części kwoty podatku VAT z otrzymanej faktury;

  • zwrotu kwoty podatku VAT wynikającego z faktury korygującej wystawionej na rzecz nabywcy;

  • uregulowania zobowiązania podatkowego wynikającego z deklaracji VAT oraz odsetek podatkowych z tytułu niedopłaty podatku VAT;

  • uregulowania zobowiązania podatkowego z tytułu podatku PIT lub CIT oraz odsetek podatkowych za zwłokę;

  • zapłaty składek ZUS;

  • zapłaty podatku akcyzowego;

  • zapłaty należności celnych;

  • zapłaty zobowiązania podatkowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw silnikowych;

  • dokonania przelewu kwoty podatku VAT, jaka błędnie wpłynęła na specjalny rachunek VAT na rzecz faktycznego dostawcy towarów – jest to sytuacja, w której właściciel rachunku VAT otrzymuje zapłatę za fakturę, której nie jest wystawcą (pomyłka po stronie nabywcy);

  • dokonania przelewu zwrotnego kwoty VAT na rzecz nabywcy w przypadku nienależnie otrzymanej płatności;

  • dokonania przelewu pomiędzy specjalnymi rachunkami VAT tego samego posiadacza rachunków;

  • przekazania kwoty VAT na rachunek wskazany przez naczelnika US w postanowieniu dotyczącym uwolnienia środków zgromadzonych na rachunku VAT;

  • przekazania kwoty VAT na rachunek jednostki budżetowej;

  • realizacji zajęcia na podstawie administracyjnego tytułu wykonawczego dotyczącego egzekucji należności z tytułu podatku VAT.

Od stycznia 2022 roku, na skutek zmian wprowadzonych przez SLIM VAT 2, środki z rachunku VAT będą mogły być przeznaczone na pokrycie należności z tytułu:

  • składek na ubezpieczenie społeczne rolników
  • oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne,

do poboru których zobowiązana jest Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, tzw. KRUS.

Zbiorcze płatności ze specjalnego rachunku VAT

Od 1 listopada 2020 roku możliwe jest dokonywanie zbiorczych płatności, tzw. paczek przelewów, z wykorzystaniem mechanizmu podzielonej płatności. Aby skorzystać z tej opcji, konieczne jest łączne spełnienie kilku warunków:

  • komunikat przelewu obejmuje faktury wyłącznie od jednego dostawcy;

  • w komunikacie przelewu kwota VAT podana została jako suma podatku VAT z tych faktur;

  • paczka obejmuje faktury wystawione w tym samym okresie, który nie może być krótszy niż 1 dzień ani dłuższy niż 1 miesiąc;

  • w komunikacie przelewu pole przeznaczone na podanie numeru faktury zostaje wypełnione poprzez podanie okresu, jakiego dotyczą faktury.

Zgodnie z objaśnieniami podatkowymi z 23 grudnia 2019 roku w sprawie stosowania mechanizmu podzielonej płatności, jeżeli nabywca zdecyduje się na wykonanie zbiorczej płatności poprzez split payment, ma on obowiązek zapłaty tym sposobem wszystkich faktur od danego dostawcy zawierających się w okresie wskazanym w komunikacie przelewu bez względu na to, czy faktury te obejmuje obowiązkowy split payment, czy nie.

Zapłata zaliczek środkami ze specjalnego rachunku VAT

Ustawodawca umożliwił przedsiębiorcom dokonywanie zapłaty zaliczek z wykorzystaniem mechanizmu podzielonej płatności. W takiej sytuacji wypełniony komunikat przelewu wygląda nieco inaczej, ponieważ zamiast numeru faktury należy wprowadzić słowo „zaliczka”. Dzięki temu nabywcy mogą regulować zaliczki przed wystawieniem faktury zaliczkowej, na podstawie dokumentu pro forma, wykorzystując w tym celu środki ze specjalnego rachunku VAT.

Nie ma możliwości zapłaty zaliczek poprzez zbiorcze płatności, ponieważ ta opcja dotyczy wyłącznie transakcji udokumentowanych fakturą, a pro forma nie jest dokumentem księgowym stanowiącym fakturę. Więcej o płatności zaliczek w mechanizmie podzielonej płatności w artykule: Zaliczka w podzielonej płatności – czy to w ogóle możliwe?

Jak uwolnić środki z rachunku VAT z uwzględnieniem zmian SLIM VAT 2?

Umożliwienie zapłaty z rachunku VAT zobowiązań z tytułu podatku PIT, CIT oraz ZUS niewątpliwie wpłynęło na poprawę płynności finansowej przedsiębiorców. Niemniej jednak nadal borykają się oni z trudnościami związanymi z wprowadzeniem obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności i zasadami związanymi z jego stosowaniem.

W celu zachowania płynności finansowej podatnicy mają możliwość złożenia wniosku o dokonanie przelewu środków zgromadzonych na rachunku VAT na zwykły rachunek bankowy, który wykorzystywany jest w celu prowadzenia działalności. Naczelnik urzędu skarbowego ma 60 dni od dnia złożenia takiego wniosku na wydanie postanowienia w sprawie.

Wraz z wejściem w życie SLIM VAT 2 od 1 października 2021 roku zostały uregulowane zasady związane z zamknięciem rachunku rozliczeniowego, do którego prowadzony był rachunek VAT i uwolnieniem znajdujących się na nim środków. Zgodnie z art. 62e ust. 1 Prawa bankowego, w przypadku gdy w danym banku prowadzony jest tylko jednej rachunek rozliczeniowy, który zostaje zamknięty, bank zobowiązany jest do zamknięcia również rachunku VAT przypisanego do niego. Środki zgromadzone na rachunku VAT nie przepadają, jednak podatnik nie ma prawa dysponować nimi w sposób dowolny.

Jeżeli w danym banku nie jest prowadzony inny rachunek VAT, zgromadzone na nim środki zostaną przetransferowane przez bank na:

  • rachunek rozliczeniowy powiązany z rachunkiem VAT na podstawie postanowienia wydanego przez naczelnika US, przy czym postanowienie to wydawane jest w terminie 60 dni od dnia złożenia wniosku przez podatnika. W związku z tym podatnik powinien wcześniej zaplanować zamknięcie rachunku rozliczeniowego, aby uzyskać postanowienie przed likwidacją rachunku;

  • na prowadzony w tym samym banku wyodrębniony rachunek techniczny służący identyfikacji posiadacza rachunku VAT – jeżeli na dzień rozwiązania umowy rachunku rozliczeniowego, dla którego prowadzony jest ten rachunek VAT, podatnik nie posiada postanowienia naczelnika US o uwolnieniu środków.

Zgodnie z art. 108e ust. 10 ustawy o VAT na skutek zmian wprowadzonych SLIM VAT 2 podatnik może złożyć do naczelnika US wniosek o uwolnienie środków z rachunku technicznego. We wniosku należy zawrzeć informację o tym, z jakiego rachunku VAT pochodzą zgromadzone środki i w jakiej wysokości podatnik chce je wypłacić. Naczelnik urzędu skarbowego ma 60 dni na wydanie postanowienia o przyznaniu prawa do wypłaty środków z rachunku technicznego.

Specjalny rachunek VAT a split payment – podsumowanie

Wprowadzenie mechanizmu podzielonej płatności niewątpliwie miało na celu zapobieganie oszustwom i uszczelnianie systemu podatkowego w Polsce. Dla wielu podatników oznacza to zmniejszenie kontroli nad posiadanym stanem pieniędzy, którymi mogą dysponować w obrocie gospodarczym ze względu na to, że nie mają swobodnego dostępu do całej kwoty brutto z zawieranych transakcji. Taka sytuacja zaburza płynność finansową wielu przedsiębiorstw, zwłaszcza w czasach niestabilnego rynku ze względu na pandemię COVID-19.

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów