Poradnik Przedsiębiorcy

Przelew split payment na rachunek osobisty

Split payment, określany również jako mechanizm podzielonej płatności, wprowadzony został w Polsce 1 lipca 2018 r. jako dobrowolna forma płatności. Ponad rok później, czyli od 1 listopada 2019 r. split payment stał się obowiązkowy w odniesieniu do części działalności. Co to oznacza dla przedsiębiorców? Czy osoby prowadzące działalność gospodarczą i dokonujący dostaw wrażliwych towarów i usług w dalszym ciągu mogą używać prywatnych rachunków bankowych? Czy można dokonać płatności z prywatnego rachunku bankowego stosując przelew split payment?

W jakich sytuacjach należy zastosować mechanizm podzielonej płatności?

Split payment polega na realizowaniu płatności za zakupione towary bądź usługi z podziałem na dwie części, kwota netto trafia wówczas na zwykły rachunek sprzedawcy, a kwota VAT na specjalne subkonto VAT. Środki zgromadzone na koncie VAT są zamrożone i mogą zostać przeznaczone jedynie na ściśle określone cele, takie jak np. zapłata za zobowiązania z tytułu VAT, PIT i CIT do urzędu skarbowego czy za zobowiązania wobec dostawców przy zastosowaniu mechanizmu podzielonej płatności.

Zapłata poprzez split payment od 1 listopada 2019 r. jest obowiązkowa w odniesieniu do transakcji o równowartości 15 000 zł brutto lub przekraczających tę kwotę, dotyczących dostaw tzw. wrażliwych towarów oraz świadczenia usług, wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o podatku od towarów i usług. Są to m.in.:

  • komputery i pozostałe maszyny do automatycznego przetwarzania danych;
  • elektroniczne układy scalone – wyłącznie procesory;
  • jednostki pamięci – wyłącznie dyski twarde (HDD);
  • półprzewodnikowe urządzenia pamięci trwałej – wyłącznie dyski SSD;
  • aparaty fotograficzne cyfrowe i kamery cyfrowe;
  • części i akcesoria do pojazdów silnikowych (z wyłączeniem motocykli), gdzie indziej niesklasyfikowane;
  • akumulatory elektryczne i ich części;
  • roboty malarskie;
  • roboty szklarskie.

Jeżeli przynajmniej jedna pozycja z faktury zawarta została w załączniku 15 do ustawy o VAT, przedsiębiorca ma obowiązek zastosować mechanizm podzielonej płatności, oczywiście tylko wówczas, gdy kwota zakupu jest równa bądź wyższa od 15 000 zł.

Jakie są skutki wprowadzonych zmian dla przedsiębiorców korzystających z prywatnych rachunków bankowych w działalności?

Zapłata przy zastosowaniu split payment jest możliwa wyłącznie na rachunek rozliczeniowy kontrahenta lub rachunek imienny w SKOK otwarty w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Przedsiębiorcy dokonujący dostaw towarów bądź świadczący usługi wyszczególnione w załączniku nr 15 do ustawy o VAT muszą zatem umożliwić swoim nabywcom realizację płatności z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności. W tym celu konieczne jest posiadanie firmowego konta bankowego, gdyż tylko do takich rachunków banki otwierają subkonto VAT. Oznacza to, że osoby prowadzące działalność gospodarczą w zakresie objętym załącznikiem nr 15 do ustawy o VAT i używające prywatnego rachunku bankowego typu ROR muszą założyć konto firmowe.

Art. 108e ustawy o VAT
„Podatnicy, którzy dokonują dostawy towarów lub świadczą usługi, o których mowa w załączniku nr 15 do ustawy, oraz podatnicy nabywający te towary lub usługi są obowiązani posiadać rachunek rozliczeniowy, o którym mowa w art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo bankowe, lub imienny rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej otwarty w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, prowadzone w walucie polskiej”.
Dokonując zmiany numeru rachunku bankowego, należy pamiętać o aktualizacji danych, ponieważ odpowiedni numer konta bankowego używanego w działalności gospodarczej powinien być widoczny na białej liście podatników VAT prowadzonej przez szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Biała lista dostępna jest na stronie MF, a także za pośrednictwem systemu teleinformatycznego CEIDG. Od 1 stycznia 2020 r. płatność dokonana na konto spoza białej listy podatników VAT wiąże się z utratą prawa do ujęcia zakupu w kosztach uzyskania przychodów oraz odpowiedzialnością solidarną w VAT w odniesieniu do transakcji przekraczających 15 000 zł brutto. Niezgłoszenie nowego numeru rachunku bankowego używanego w działalności gospodarczej może wiązać się zatem z trudnością w uzyskaniu zapłaty za sprzedane towary czy usługi od kontrahentów. Podatnicy muszą zagwarantować kontrahentom możliwość rozliczenia wydatków w kosztach, a zatem rachunek bankowy używany w działalności powinien zostać ujęty na białej liście. Osoby prowadzące jednoosobowe działalności gospodarcze zmianę numeru rachunku bankowego zgłaszają, aktualizując wniosek CEIDG-1, spółki zarejestrowane w KRS używają formularza NIP-8, a spółki cywilne druku NIP-2.

W przypadku, gdy podzielona płatność trafi do przedsiębiorcy używającego w działalności prywatnego konta bankowego typu ROR, do którego nie utworzono subkonta VAT, pieniądze w całości wrócą do nadawcy, płatność nie zostanie zrealizowana. Konieczność ponownego zlecenia przelewu wiąże się zatem z otrzymaniem należności za sprzedany produkt bądź wykonaną usługę z opóźnieniem. Jeśli nabywca nie zauważy zwrotu pieniędzy, sprzedawca będzie musiał zwrócić się do niego z prośbą o dokonanie kolejnej zapłaty bez użycia mechanizmu split payment (w razie gdy jest to rozwiązanie dobrowolne) lub na rachunek firmowy.

A jaki wpływ ma obowiązkowy split payment na przedsiębiorców występujących w roli nabywcy i nabywających produkty bądź usługi wymienione w załączniku nr 15 do ustawy o VAT?

Rachunek osobisty nabywcy a przelew split payment

Nie tylko sprzedawcy dokonujący dostaw towarów i usług z załącznika nr 15 do ustawy o VAT używający prywatnych rachunków bankowych do prowadzenia działalności gospodarczej mogą mieć problem po wejściu w życie obowiązkowego split payment. Nowe regulacje prawne mogą zmusić także nabywców do otwarcia firmowych rachunków bankowych, a wszystko dlatego że posiadacze rachunku bankowego typu ROR nie mają możliwości wykonania przelewu przy użyciu mechanizmu podzielonej płatności. Zastosowanie split payment przeznaczone jest tylko dla użytkowników kont firmowych, ponieważ z założenia ten sposób płatności odnosi się wyłącznie do transakcji zawieranych pomiędzy firmami.

Jak widzimy, możliwość używania jednego rachunku bankowego typu ROR zarówno do celów prywatnych, jak i firmowych staje się pozorna, ponieważ z biegiem czasu każdy przedsiębiorca może zostać zmuszony do otwarcia firmowego rachunku bankowego, aby móc zapłacić w mechanizmie podzielonej płatności np. za części do samochodu czy sprzęt elektroniczny.

Przykład 1.

Pan Marek kupił części komputerowe o łącznej wartości 4000 zł. Sprzedawca wystawił fakturę z adnotacją „Mechanizm podzielonej płatności". Pan Marek z uwagi na brak konta firmowego umożliwiającego realizację płatności przy zastosowaniu split payment zapłacił zwykłym przelewem. Czy postąpił prawidłowo?

Część firm dokonująca dostaw towarów lub świadcząca usługi zawarte w załączniku nr 15 do ustawy o VAT umieszcza adnotację „Mechanizm podzielonej płatności" na każdej fakturze VAT, pomimo braku takiego obowiązku. Przedsiębiorcy stosują takie rozwiązanie z różnych powodów – ostrożność, łatwiejsze wystawianie faktur bez konieczności zastanawiania się, czy split payment odnosi się do danej transakcji lub brak kompleksowej wiedzy. W przypadku, gdy na fakturze widnieje kwota mniejsza niż 15 000 zł, a zawarto adnotację „Mechanizm podzielonej płatności", przedsiębiorca ma prawo zapłacić zwykłym przelewem. Trzeba jednak mieć na uwadze, że w razie, gdyby całkowita wartość danej transakcji była równa co najmniej 15 000 zł, a sprzedawca wystawił więcej faktur, to zapłata w mechanizmie podzielonej płatności jest wówczas obowiązkowa. Jeżeli zatem wartość całej transakcji nie przekracza kwoty 15 000 zł, pan Marek może dokonać płatności w tradycyjny sposób i nie musi zakładać w tym celu firmowego rachunku bankowego.

Podsumowując, możemy stwierdzić że przedsiębiorcy używający prywatnego rachunku bankowego w swojej działalności gospodarczej nie otrzymają płatności przy zastosowaniu split payment, gdyż bank nie otworzy do ich rachunku subkonta VAT. Nie ma także możliwości zrealizowania płatności w systemie split payment, co w praktyce oznacza, że kwestią czasu jest założenie kont firmowych przez wszystkich przedsiębiorców.