Poradnik Przedsiębiorcy

Ulga dla klasy średniej w działalności gospodarczej – w zaliczce czy zeznaniu rocznym?

Od 2022 roku przedsiębiorcy, chcąc zoptymalizować rozliczenia z urzędem skarbowym, decydują się na zmianę formy opodatkowania. Na decyzję tę mają największy wpływ zmiany wprowadzone wraz z Polskim Ładem zarówno w kontekście składki zdrowotnej, jak i podniesienia kwoty wolnej od podatku czy obniżenia stawek ryczałtu. Rewolucja podatkowa dotknęła każdej dostępnej formy opodatkowania. Wątpliwości budzi sposób korzystania z nowej ulgi podatkowej. Sprawdźmy, czy ulga dla klasy średniej w działalności gospodarczej jest możliwa i czy występuje w każdej formie opodatkowania.

Czym jest ulga dla klasy średniej?

Ulga dla klasy średniej została wprowadzona, aby zminimalizować negatywne skutki zmian wdrożonych w ramach Polskiego Ładu. Jak sama nazwa wskazuje, nie dotyczy ona każdego podatnika, a wyłącznie określonej grupy. Mianowicie chodzi o podatników, których dochody w danym roku mieszczą się w przedziale 68 412 zł a 133 692 zł. Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 2aa ustawy o PIT ulga dla klasy średniej pomniejsza podstawę opodatkowania, a więc w konsekwencji, korzystając z ulgi dla klasy średniej, wyliczony podatek jest mniejszy.

Ustawodawca wyróżnił dwa przedziały dochodowe uprawniające do skorzystania z ulgi dla klasy średniej:

  1. dla przedziału 68 412 zł a 102 588 zł ulga obliczana jest według wzoru: (A x 6,68% – 4566 zł) ÷ 0,17,

  2. dla przedziału 102 581 zł a 133 692 zł ulga obliczana jest według wzoru: (A x (–7,35%) + 9829 zł) ÷ 0,17.

Podane we wzorze A to podlegająca opodatkowaniu na zasadach skali podatkowej suma uzyskanych przez podatnika w roku podatkowym przychodów ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy oraz uzyskanych w ciągu roku przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej pomniejszonych o koszty prowadzenia tej działalności z wyłączeniem z nich składek na ubezpieczenie społeczne. Składki na ubezpieczenie społeczne mogą być bowiem ujmowane jako:

  • odliczenia w zaliczce na podatek – wtedy pomija się je w powyższym wzorze,

  • koszt w KPiR – wtedy należy je wykluczyć z kosztów (czyli nie brać ich pod uwagę przy ustalaniu sumy kosztów), tak aby nie były brane pod uwagę przy wyliczaniu podstawy uprawniającej do skorzystania z ulgi.

Szczegółowe omówienie sposobu wyliczania ulgi dla klasy średniej na przykładach znajduje się w artykule: Nowy Ład – ulga dla klasy średniej jak obliczyć?

Ulga dla klasy średniej w działalności gospodarczej

Podatnicy mogą stosować różne formy opodatkowania, natomiast należy mieć na uwadze, że ulga dla klasy średniej w działalności gospodarczej może być uwzględniona tylko w jednej z nich. Występuje wyłącznie w przypadku rozliczania się z podatku dochodowego na zasadach ogólnych, czyli w oparciu o skalę podatkową. Jeżeli działalność opodatkowana jest podatkiem liniowym lub ryczałtem, wówczas ulga dla klasy średniej nie występuje.

Forma opodatkowania

Czy przysługuje ulga dla klasy średniej?

Karta podatkowa

nie

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

nie

Podatek liniowy

nie

Skala podatkowa (zasady ogólne)

tak

Przykład 1.

Pan Łukasz prowadzi działalność opodatkowaną ryczałtem, a dodatkowo pracuje na umowie o pracę. Czy w 2022 roku może skorzystać z ulgi dla klasy średniej?

Tak, ponieważ przychody uzyskane z tytułu umowy o pracę rozliczane są na zasadach skali podatkowej. Ulga nie przysługuje w odniesieniu do przychodów uzyskanych z działalności opodatkowanych ryczałtem, dlatego też obliczana jest ona wyłącznie dla przychodów z umowy o pracę.

W przypadku osiągania przychodów z działalności gospodarczej opodatkowanych ryczałtem lub podatkiem liniowym ich wysokość nie wpływa na wartość ulgi dla klasy średniej z tytułu umowy o pracę.

Przykład 2.

Pani Milena prowadzi działalność opodatkowaną podatkiem liniowym i jednocześnie uzyskuje przychody z umowy zlecenia. Czy może skorzystać z ulgi dla klasy średniej?

Nie, z racji tego, że w przypadku umów cywilnoprawnych ulga dla klasy średniej nie przysługuje, a ulga dla klasy średniej w działalności gospodarczej może być stosowana wyłącznie wtedy, gdy jest opodatkowana skalą podatkową.

Ulga dla klasy średniej nie przysługuje podatnikom z tytułu umów cywilnoprawnych takich jak zlecenie czy dzieło.

Przykład 3.

Pan Piotr prowadzi działalność opodatkowaną skalą podatkową i pracuje na umowę o pracę. Jak powinna zostać rozliczona ulga dla klasy średniej w działalności gospodarczej?

Pan Piotr może złożyć pracodawcy wniosek o nienaliczanie ulgi dla klasy średniej w zaliczkach z tytułu umowy o pracę. Po zakończonym roku dochody z obu źródeł wykazywane są w jednym zeznaniu rocznym PIT-36 i ulga obliczana jest od sumy obu tych źródeł.

Złożenie wniosku o niestosowanie ulgi dla klasy średniej u pracodawcy może uchronić przedsiębiorcę przed koniecznością dopłaty podatku wynikającą z zeznania rocznego, w sytuacji gdy po zsumowaniu dochodów z umowy o pracę i działalności zostanie przekroczona górna kwota uprawniająca do ulgi.

Ulga dla klasy średniej w działalności gospodarczej a zaliczki na podatek

Przedsiębiorcy mogą uwzględniać ulgę dla klasy średniej w zaliczkach na podatek lub dopiero w zeznaniu rocznym.

Decyzja o sposobie rozliczania ulgi dla klasy średniej - w zaliczkach lub zeznaniu rocznym - należy do podatnika.

Ustawodawca wskazał wprost sposób rozliczania ulgi dla klasy średniej w zaliczkach na podatek, ale wyłącznie w przypadku, gdy przychody wynikają ze stosunku pracy, służbowego, pracy nakładczej i spółdzielczego stosunku pracy, co wynika z art. 32 ust. 2a ustawy o PIT. Tak więc w katalogu tym nie zostali wymienieni podatnicy, którzy prowadzą działalność gospodarczą.

Można wobec tego przyjąć, że to, co w przepisach nie jest zabronione, jest dozwolone, zatem w momencie generowania zaliczek na podatek dochodowy przedsiębiorca ma prawo do skorzystania z pełnej wartości (a nie miesięcznej, jak w przypadku np. umowy o pracę) kwoty ulgi. Natomiast dochody w tym przypadku brane są pod uwagę narastająco od początku roku.

Rozwiązanie dotyczące uwzględniania ulgi dla klasy średniej już w zaliczkach na podatek potwierdzają eksperci Ministerstwa Finansów w webinarze, jaki został zorganizowany przez Poradnik Przedsiębiorcy ze współudziałem Ministerstwa Finansów: Relacja z webinaru „Zmiany podatkowe w Polskim Ładzie”

Przykład 4.

Pani Danuta zdecydowała się korzystać z ulgi dla klasy średniej w zaliczkach na podatek. Opłaca wyłącznie składkę zdrowotną w 2022 roku. Jak ulga dla klasy średniej wpłynie na wysokość podatku w trakcie roku i czy pani Danuta narazi się na dodatkowe konsekwencje, decydując się na takie rozwiązanie?

W tabeli znajdują się przykładowe wartości przychodów i kosztów, jakie pani Danuta uzyska w 2022 roku:

Miesiąc

Przychody

Koszty

Dochód

Dochód narastająco

Wysokość ulgi

Styczeń

40 000

21 000

19 000

19 000

brak

Luty

15 000

22 000

(–7000)

12 000

brak

Marzec

27 000

20 000

7000

19 000

brak

Kwiecień

30 000

25 000

5000

24 000

brak

Maj

44 000

30 000

14 000

38 000

brak

Czerwiec

10 000

3000

7000

45 000

brak

Lipiec

32 000

7000

25 000

70 000

1141,18 zł, czyli (70 000 x 6,68% – 4566 zł) ÷ 0,17

Sierpień

70 000

28 000

42 000

112 000

9394,12 zł, czyli (112 000 x (–7,35%) + 9829 zł) ÷ 0,17

Wrzesień

61 000

53 000

8000

120 000

5935,29 zł, czyli (120 000 x (–7,35%) + 9829 zł) ÷ 0,17

Październik

20 000

9000

11 000

131 000

1179,41 zł, czyli (131 000 x (–7,35%) + 9829 zł) ÷ 0,17

Listopad

16 000

2000

14 000

141 000

brak

Grudzień

8000

1000

7000

158 000

brak

Ulga dla klasy średniej w działalności gospodarczej uwzględniana w zaliczkach przez panią Danutę spowoduje, że w trakcie roku podstawa opodatkowania w zaliczkach na podatek będzie zmniejszona w miesiącach od lipca do października. Od stycznia do czerwca dochód pani Danuty nie przekroczył dolnej granicy ulgi, a za miesiące od listopada do grudnia pani Danuta osiągnęła zbyt wysokie dochody, aby móc skorzystać z ulgi. W zeznaniu rocznym pani Danuta wykaże dochód w wysokości 158 000 zł, czyli nie przysługuje jej prawo do skorzystania z ulgi dla klasy średniej. Oznacza to, że powstanie niedopłata w wysokości podatku dochodowego, którą pani Danuta będzie zobowiązana zapłacić.

Podsumowując, ulga dla klasy średniej w działalności gospodarczej może być stosowana już na etapie zaliczek na podatek lub dopiero w zeznaniu rocznym. Ustawodawca pozostawił tę decyzję przedsiębiorcy. Należy mieć jednak na uwadze, że rozliczając ulgę w zaliczkach na podatek, po przekroczeniu górnego limitu dochodu uprawniającego do skorzystania z ulgi podatnik ma obowiązek „zwrotu ulgi”, czyli zapłaty całej wartości podatku dochodowego. W związku z tym bezpieczniejszym rozwiązaniem, jest rozliczenie ulgi dopiero w zeznaniu rocznym i ewentualny zwrot podatku na skutek zastosowania ulgi dla klasy średniej.