Poradnik Przedsiębiorcy

Czynności nakładające obowiązek rejestracji do VAT

Co do zasady podatnicy mogą korzystać ze zwolnienia z podatku VAT. Jednak istnieje grupa czynności, których świadczenie wyklucza możliwość skorzystania ze zwolnienia i nakłada obowiązek rejestracji do VAT.

Jakie czynności nakładają obowiązek rejestracji do VAT?

W art. 113 ust. 1 ustawy o VAT wskazano zwolnienie dla sprzedaży dokonywanej przez podatników, u których wartość sprzedaży nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty 200 000 zł. Do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku. Jeżeli więc w poprzednim roku podatkowym wartość sprzedaży podatnika nie przekroczyła 200 000 zł (bez kwoty VAT), podatnik taki będzie mógł skorzystać ze zwolnienia i w związku z tym nie rozliczać należnego podatku.

Jednak zwolnienie to nie będzie miało zastosowania do czynności określonych w art. 113 ust. 13 ustawy o VAT. Zwolnienie to nie ma zastosowania również do podatników:

  1. dokonujących dostaw:

  1. towarów wymienionych w załączniku nr 12 do ustawy,

  2. towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, z wyjątkiem:

    •  energii elektrycznej (PKWiU 35.11.10.0),
    • wyrobów tytoniowych,
    • samochodów osobowych, innych niż wymienione w lit. e, zaliczanych przez podatnika, na podstawie przepisów o podatku dochodowym, do środków trwałych podlegających amortyzacji,

  1. budynków, budowli lub ich części, w przypadkach, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 lit. a i b,

  2. terenów budowlanych,

  3. nowych środków transportu;

2) świadczących usługi:

  1. prawnicze,

  2. w zakresie doradztwa, z wyjątkiem doradztwa rolniczego związanego z uprawą i hodowlą roślin oraz chowem i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego,

  3. jubilerskie;

3) nieposiadających siedziby działalności gospodarczej na terytorium kraju.

Poniżej prezentujemy przypadki budzące wątpliwości w zakresie możliwości skorzystania ze zwolnienia z uwagi na obroty.

Usługi księgowe

Zasady wykonywania czynności w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych określa ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2013 r., poz. 330, z późn. zm.). W myśl art. 76a ust. 2 ww. ustawy, przedsiębiorcy wykonujący działalność, o której mowa w ust. 1, są również uprawnieni do wykonywania działalności obejmującej:

  1. prowadzenie, w imieniu i na rzecz podatników, płatników i inkasentów, ksiąg podatkowych i innych ewidencji do celów podatkowych oraz udzielanie im pomocy w tym zakresie,

  2. sporządzanie, w imieniu i na rzecz podatników, płatników i inkasentów, zeznań i deklaracji podatkowych lub udzielanie im pomocy w tym zakresie,

- w zakresie określonym odrębnymi przepisami.

Dlatego też w sytuacji, gdy mamy do czynienia z czynnościami technicznymi pozbawionymi doradztwa, podmioty świadczące usługi księgowe korzystają ze zwolnienia.

Stanowisko takie potwierdzają również organy podatkowe, czego przykładem jest interpretacja ogólna Ministra Finansów z 9 kwietnia 2015 r., sygn. PT3.8101.2.2015.AEW.16, gdzie możemy przeczytać:

(…) w sytuacji gdy podmiot (niezależnie od jego statusu czy też posiadania określonych uprawnień) będzie świadczył wyłącznie usługi prowadzenia ksiąg rachunkowych, ksiąg podatkowych i innych ewidencji do celów podatkowych lub też sporządzania (wypełniania) zeznań i deklaracji podatkowych i nie będzie świadczył usług doradczych lub prawniczych (takich jak wskazane w art. 2 ust. 1 pkt 1 lub pkt 4 ustawy o doradztwie podatkowym) nie znajdą zastosowania przepisy art. 113 ust. 13 pkt 2 lit. a lub b ustawy o VAT. Podmiot taki będzie zatem mógł korzystać ze zwolnienia z podatku VAT (chyba, że zajdą inne niż omawiane przesłanki wyłączające ze zwolnienia określonego w art. 113 ustawy o VAT). Jeżeli natomiast dany podmiot (niezależnie od jego statusu czy też posiadania określonych uprawnień) będzie świadczył usługi o charakterze doradczym lub prawniczym (np. wskazane w art. 2 ust. 1 pkt 1 lub pkt 4 ustawy o doradztwie podatkowym) znajdą zastosowanie odpowiednio przepisy art. 113 ust. 13 pkt 2 lit. a lub lit. b ustawy o VAT.

W konsekwencji podmiotowi temu nie będzie przysługiwało prawo do korzystania ze zwolnienia, o którym mowa w art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT. (…)

Rzeczoznawca majątkowy

Rzeczoznawstwo majątkowe zostało uregulowane w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774, z późn. zm.).

W myśl art. 174 ust. 3 tej ustawy rzeczoznawca majątkowy dokonuje określania wartości nieruchomości, a także maszyn i urządzeń trwale z nią związanych.

Według art. 174 ust. 3a powyższej ustawy, rzeczoznawca majątkowy może sporządzać opracowania i ekspertyzy niestanowiące operatu szacunkowego, dotyczące:

  • rynku nieruchomości oraz doradztwa w zakresie tego rynku,

  • efektywności inwestowania w nieruchomości i ich rozwoju,

  • skutków finansowych uchwalania lub zmiany planów miejscowych,

  • oznaczania przedmiotu odrębnej własności lokali,

  • bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości,

  • określania wartości nieruchomości na potrzeby indywidualnego inwestora,

  • wyceny nieruchomości zaliczanych do inwestycji w rozumieniu przepisów o rachunkowości,

  • wyceny nieruchomości jako środków trwałych jednostek w rozumieniu ustawy o rachunkowości.

W naszej opinii rzeczoznawcy nie wykonują czynności doradztwa, dlatego też mogą korzystać ze zwolnienia. Stanowisko takie potwierdził Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy w piśmie z 11 grudnia 2015 r., sygn. ITPP3/4512-557/15/MD, gdzie możemy przeczytać:

(…) prowadząc działalność gospodarczą w zakresie wyceny nieruchomości (sporządzanie operatów szacunkowych, analiza rynku nieruchomości oraz analiza opłacalności inwestycji), zgodnie z uzyskanymi uprawnieniami zawodowymi i posiadanym tytułem zawodowym rzeczoznawcy majątkowego, w przypadku gdy wartość objętej działalnością sprzedaży opodatkowanej nie przekroczy 150.000 zł [przyp. aut. obecnie] w proporcji do okresu prowadzonej działalności gospodarczej, może stosować zwolnienie podmiotowe, o którym mowa w art. 113 ust. 9 ustawy o podatku od towarów i usług (…).