Poradnik Przedsiębiorcy

Jak prawidłowo obliczać bieg terminów?

Termin jest składnikiem czynności prawnej i oznacza postanowienie, którego celem jest ograniczenie powstania w czasie skutków prawnych pewnych czynności. Kodeks postępowania cywilnego, kodeks postępowania administracyjnego i kodeks karny wyróżniają trzy różne sposoby, według których liczony jest bieg terminów.

Bieg terminów - znaczenie

Od prawidłowego wyliczenia biegu terminów często zależy pozytywne rozpatrzenie spraw interesanta w sądzie, gminie, czy nawet w stosunku do kontrahenta. Przy obliczeniach łatwo o błąd, dlatego należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ za nieprawidłowe obliczenie biegu terminów przewidziano liczne sankcje.

Ważne!

Podstawą dla wszystkich uregulowań obliczania terminów są art. 110 - 115 kodeksu cywilnego.

Termin liczony w dniach

Przy obliczaniu terminu w dniach należy stosować 2 zasady:

  1. początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, którego nie uwzględnia się przy obliczaniu, tj. jeżeli otrzymano list  w środę 10 dnia miesiąca, pierwszym dniem liczenia terminu będzie 11 w czwartek,
  2. termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia. Niezależnie od godziny zdarzenia, odebrania listu termin biegnie od chwili zdarzenia oznaczonego w dniach i upływa z końcem dnia oznaczonego jako data końcowa.  

Przykład 1.

Otrzymano list we wtorek o godzinie 20:30, wobec czego pierwszym dniem terminu będzie środa, a termin 7-dniowy zakończy się w kolejny wtorek o godzinie 23:59.

Należy przy tym pamiętać, że ustawodawca nie określił godzinowych czy minutowych limitów czasowych, ważna jest więc data stempla pocztowego czy data przyjęcia dokumentów w urzędzie.

Uwaga!

Termin określony w dniach kończy się z upływem dnia ostatniego. Przy obliczeniach nie uwzględnia się dnia zdarzenia, od którego liczony jest bieg terminów.

Termin liczony w tygodniach

Termin oznaczony w tygodniach kończy się z upływem dnia w ostatnim tygodniu. Datą początkową jest data zdarzenia i jeżeli przypada ona na środę, to dniem, który należy uznać za datę końcową, również będzie środa.

Terminy liczony w miesiącach

Termin oznaczony w miesiącach kończy się z upływem dnia, który datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - to w ostatnim dniu tego miesiąca.

Przykład 2.

Umowę zawarto 12 lipca z 2-miesięcznym czasem realizacji, zatem umowa powinna zostać zrealizowana do 12 września. Jeżeli jednak umowę zawarto 31 sierpnia z 1-miesięcznym okresem realizacji umowy, to termin upłynąłby 30 września, czyli ostatniego dnia miesiąca.

Ważne!

W przypadku posługiwania się terminologią:

  • początek miesiąca
  • środek miesiąca
  • koniec miesiąca

uznaje się, że początkiem miesiąca jest pierwszy, środkiem miesiąca jest piętnasty, a koniec miesiąca przypada natomiast na ostatni dzień danego miesiąca, czyli odpowiednio 28 lub 29 lutego, 30 lub 31 w zależności od długości miesiąca.

Termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniu danego terminu. Wyjątek stanowi tu wiek osoby fizycznej, bowiem termin upływa już z początkiem ostatniego dnia. Dzięki temu można np. uczestniczyć w wyborach w dniu 18-tych urodzin.

Termin oznaczony w latach

Termin oznaczony w latach liczy się podobnie jak termin oznaczony w miesiącach. Zatem termin oznaczony w latach kończy się z upływem dnia, który datą odpowiada początkowemu dniu danego terminu, a gdyby takiego dnia nie było (zdarza się to w latach przestępnych w związku z 28 lub 29 dniami lutym), datą końcową będzie ostatni dzień tego miesiąca.

Przykład 3.

Umowa została zawarta 10 lipca 2016 r. na dwa lata, termin upłynie 10 lipca 2018 r. Termin 3-miesięczny rozpoczęty 30 listopada upłynie 28 (lub 29) lutego w zależności od tego, który z nich będzie ostatnim dniem miesiąca. Natomiast termin 3-miesięczny liczony od 29 lutego zakończy się nie w ostatnim dniu maja, lecz 28 lub 29 dnia tego miesiąca.

Termin przypada w sobotę

W prawie cywilnym termin przypadający na sobotę jest wiążący i nie usprawiedliwia do przesunięcia go na kolejny dzień pracujący przypadający po sobocie. W postępowaniu przed sądem zastosowanie ma kodeks postępowania cywilnego; jeśli ostatni dzień przypada w sobotę, to dla zachowania terminu czynności należy dokonać najpóźniej w sobotę. Według Sądu Najwyższego bowiem sobota jest dniem pracującym. Czynnością w postępowaniu cywilnym jest np. złożenie pozwu do sądu, terminu można dokonać poprzez nadanie pisma w jednostce Poczty Polskiej.