Poradnik Przedsiębiorcy

Praca w godzinach nocnych, o czym należy pamiętać zanim ją zaplanujemy

Praca w godzinach nocnych według Kodeksu pracy to 8 godzin pracy pomiędzy 21:00 a 7:00. Godziny te dokładnie powinny zostać opisane w Regulaminie pracy spisanym w zakładzie pracy. Każdemu pracownikowi za pracę w godzinach nocnych przysługuje dodatkowe wynagrodzenie. Czy jednak każdy pracownik może tę pracę wykonywać? Na jakie przepisy BHP należy zwrócić szczególną uwagę, planując nocne zmiany?

Praca w godzinach nocnych definicja

Praca w godzinach nocnych regulowana jest przepisami Kodeksu pracy w szczególności przez art. 151⁷ i art. 151⁸ Kodeksu pracy. Określają one dokładne ramy czasowe, kiedy możemy mówić o pracy w porze nocnej, czyli przedział pomiędzy godziną 21:00 a 7:00 rano. Wyjaśniają także pojęcie pracownika pracującego w nocy, czyli takiego, którego czas pracy w każdej dobie obejmuje co najmniej 3 godziny pory nocnej.

Jeżeli pracownik wykonuje zawód szczególnie niebezpieczny bądź związany z dużym wysiłkiem fizycznym czy umysłowym, to jego czas pracy nie może być dłuższy niż 8 godzin w porze nocnej. Nie dotyczy to jednak pracowników zarządzających zakładem w imieniu pracodawcy oraz konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii.

Praca w godzinach nocnych a przeciwwskazania medyczne i inne obostrzenia

Pracodawca, kierując na badania medycyny pracy pracownika, który będzie pracował w godzinach nocnych, powinien poinformować o tym fakcie lekarza orzecznika poprzez odpowiednią adnotację na skierowaniu na badania medycyny pracy. Jeżeli wystąpią bowiem przeciwwskazania zdrowotne do pracy w godzinach nocnych, pracodawca nie może takowej powierzyć pracownikowi.

Praca w godzinach nocnych nie może także być planowana kobietom w ciąży i pracownikom młodocianym, natomiast kobiety wychowujące dziecko do lat 4 muszą na taką pracę wyrazić zgodę w formie pisemnej, bez takiego oświadczenia nie można planować pracy matkom małych dzieci.

Ocena ryzyka na stanowisku, na którym będzie wykonywana praca w godzinach nocnych

Praca w godzinach nocnych często wykonywana jest w pojedynkę, gdy na przykład chodzi o nadzór czy pełnienie dyżuru. Jeżeli w pomieszczeniu, gdzie wykonywana jest praca w godzinach nocnych przez jednego pracownika, istnieje zagrożenie dla życia lub zdrowia pracowników, w tym między innymi niebezpieczeństwo wystąpienia pożaru, porażenia prądem elektrycznym, wybuchu, wydzielania się gazów lub par substancji sklasyfikowanych jako niebezpieczne, powinien zostać wprowadzony obowiązek meldowania się w określony sposób i w określonych porach. W przypadku pracy grupy pracowników w porze nocnej, obowiązek ustalenia nadzoru odbywa się na takich samych zasadach jak podczas pracy w dzień. W przypadku wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych przez brygadę musi to być nadzór bezpośredni, natomiast nad pracą jednoosobową nadzór może sprawować osoba odbierająca meldunki. W przypadku braku meldunku o wyznaczonej porze, osoba odbierająca meldunki powinna sprawdzić przyczynę jego braku.

Praca w godzinach nocnych powinna zostać uwzględniona także w ocenie ryzyka na stanowisku pracy, którego podstawowym celem jest zapewnienie pracownikom skutecznej ochrony przed zagrożeniami występującymi w środowisku pracy.

Wynagrodzenie za pracę w godzinach nocnych

Wynagrodzenie za pracę w godzinach nocnych wyrażone jest dodatkiem, którego wysokość to procent zależny od minimalnego wynagrodzenia określonego na dany rok. Procent ten wynosi 20% stawki godzinowej wynikającej z podzielenia kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę przez liczbę godzin, jaka przypada do przepracowania w miesiącu, w którym praca w godzinach nocnych miała miejsce.

Tabela z wysokością dodatku za pracę w porze nocnej w 2017 roku

Miesiąc

Wysokość dodatku za 1 godzinę pracy

Styczeń 2017

2,38 zł

Luty 2017

2,50 zł

Marzec 2017

2,17 zł

Kwiecień 2017

2,63 zł

Maj 2017

2,38 zł

Czerwiec 2017

2,38 zł

Lipiec 2017

2,38 zł

Sierpień 2017

2,27 zł

Wrzesień 2017

2,38 zł

Październik 2017

2,27 zł

Listopad 2017

2,50 zł

Grudzień 2017

2,63 zł