Poradnik Przedsiębiorcy

Sprzedaż towarów handlowych między małżonkami - skutki podatkowe

Niezależnie od obowiązującego ustroju majątkowego każdy z małżonków ma prawo do prowadzenia własnej działalności gospodarczej. W związku z tym często mogą zdarzać się sytuacje, w których następuje sprzedaż towarów handlowych między małżonkami. Czy taka transakcja jest zgodna z przepisami prawa oraz czy niesie ryzyko podatkowe? Wyjaśnimy to w niniejszym artykule.

Sprzedaż towarów handlowych między małżonkami na gruncie VAT

W zakresie podatku VAT na ogół podkreśla się, że małżonkowie prowadzący działalność gospodarczą są traktowani jako dwoje odrębnych podatników podatku VAT. Będzie tak zarówno w przypadku ustroju rozdzielności majątkowej, jak i wspólności małżeńskiej.

Stanowisko to potwierdza treść interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 22 lutego 2018 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.787.2017.2.IK:

Dokonując analizy powołanych wyżej regulacji prawnych w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy podkreślić należy, że na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług zarówno Wnioskodawczyni, jak i jej małżonek, traktowani są jako odrębne podmioty, spełniające definicję podatnika w rozumieniu powołanego wyżej przepisu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, prowadzące działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2 tegoż przepisu. Autonomiczność prawa podatkowego wyklucza możliwość takiej interpretacji jego przepisów, która zakładałaby, że wspólność majątkowa istniejąca między małżonkami na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ma wpływ na zakres praw i obowiązków podatników podatku od towarów i usług. Dopuszczalne jest dokonywanie czynności między małżonkami pozostającymi w małżeńskiej wspólności majątkowej, jeżeli czynności te dotyczą sfery objętej zakresem ich działalności gospodarczej”.

W konsekwencji sprzedaż towarów handlowych między małżonkami jest uznawana za odpłatną dostawę towarów, która podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Natomiast małżonek nabywający ma prawo do odliczenia podatku naliczonego w związku z poniesionym wydatkiem.

Niezależnie od istniejącego pomiędzy małżonkami ustroju majątkowego, na gruncie ustawy VAT każdy z nich jest traktowany jako odrębny podatnik podatku VAT. W rezultacie sprzedaż towarów handlowych między małżonkami rodzi obowiązek podatkowy w zakresie VAT.

Natomiast w kwestii potencjalnego ryzyka podatkowego związanego z tego typu transakcją należy wskazać na treść art. 32 ust. 1 ustawy VAT. W świetle tej regulacji w przypadku dokonywania transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi, a więc również pomiędzy małżonkami, gdy wynagrodzenie za dokonaną dostawę bądź wykonaną usługę odbiega od wartości rynkowej, to organ podatkowy określa podstawę opodatkowania zgodnie z wartością rynkową, jeżeli okaże się, że powiązania te miały wpływ na ustalenie wynagrodzenia z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług.

Małżonkowie dokonujący sprzedaży towarów handlowych pomiędzy swoimi firmami muszą pamiętać, aby ustalić wynagrodzenie na poziomie cen rynkowych. W innym przypadku organ podatkowy ma uprawnienie do określenia podstawy opodatkowania w zgodzie z wartościami rynkowymi.

Sprzedaż towarów handlowych między małżonkami na gruncie PIT

Analizując przedstawiony problem na gruncie ustawy PIT, wskazać należy, że żaden przepis nie zabrania dokonywania sprzedaży pomiędzy firmami małżonków. Każdy z małżonków prowadzi bowiem własne jednoosobowe działalności gospodarcze, w ramach których ustalany jest dochód w oparciu o podatkowe księgi przychodów i rozchodów. Potwierdza to także treść art. 6 ust. 1 ustawy PIT, w którym przeczytać możemy, że małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu od osiąganych przez nich dochodów.

W konsekwencji w przypadku sprzedaży towarów handlowych pomiędzy małżonkami sprzedający określa przychód podatkowy, a nabywający – koszt podatkowy w związku z tą transakcją. Rozliczenie podatkowe odbywa się na zasadach ogólnych, co oznacza, że małżonkowie stosują takie same zasady, jak w przypadku sprzedaży towarów handlowych na rzecz/od osób trzecich.

W zakresie ustawy PIT sprzedaż towarów handlowych między małżonkami jest dopuszczalna.

Także interpretacje wydawane przez organy podatkowe potwierdzają powyższe stanowisko. Przykładowo w interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 18 kwietnia 2012 r., nr IPPB1/415-101/12-2/JB:

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż Wnioskodawczyni dokonała sprzedaży majątku należącego jej firmy – RS, na rzecz firmy męża, prowadzącego odrębną działalność gospodarczą – RA. Sprzedano prawie wszystkie towary, wszystkie materiały do produkcji oraz wszystkie wyroby gotowe.

Mając powyższe na względzie, stwierdzić należy, iż przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie wprowadzają ograniczenia w zakresie możliwości zawierania transakcji sprzedaży towarów handlowych, materiałów do produkcji oraz wyrobów gotowych między małżonkami prowadzącymi odrębne pozarolnicze działalności gospodarcze. Transakcje te bowiem następują w oparciu o stosunek prawny łączący dwa odrębne podmioty gospodarcze, a nie małżonków jako osoby fizyczne. Jednakże zawieranie tego typu transakcji podporządkowane jest określonym w ww. ustawie wymogom”.

Czy jednak sprzedaż towarów handlowych między małżonkami rodzi negatywne konsekwencje podatkowe?

Małżonkowie będący podmiotami powiązanymi z uwagi na więzi rodzinne muszą pamiętać, że w pewnych okolicznościach sprzedaż towarów handlowych niesie za sobą ryzyko związane z ustaleniem cen transferowych. Podatnicy muszą w tym zakresie rozważyć, czy dokonane transakcje nie obligują ich do sporządzenia dokumentacji podmiotów powiązanych, o której mowa w art. 23m–23zf ustawy PIT.

Sprzedaż towarów handlowych między małżonkami może w pewnych przypadkach rodzić konieczność sporządzenia dokumentacji podmiotów powiązanych, której celem jest udowodnienie przed urzędem skarbowym, że ustalona cena sprzedaży jest ceną na poziomie rynkowym.