Usługi modelowania 3D świadczone na rzecz innych przedsiębiorców wymagają precyzyjnego ustalenia miejsca opodatkowania. Warto sprawdzić, kiedy w tym przypadku stosuje się zasady ogólne, a kiedy usługi modelowania 3D a podatek VAT podlegają rozliczeniu w kraju położenia nieruchomości, co szczegółowo wyjaśniamy w niniejszym artykule.
Miejsce świadczenia usług modelowania 3D a podatek VAT
Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28b Ustawy z 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT): miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2–4 oraz art. 28e, art. 28f ust. 1 i 1a, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j ust. 1 i 2 oraz art. 28n.
Miejscem świadczenia usług, w przypadku których ustawodawca nie przewidział szczególnych zasad, jest kraj siedziby działalności gospodarczej usługobiorcy. Ponadto w odniesieniu do pewnych kategorii usług, w tym związanych z nieruchomościami, przepisy o ustawy o VAT wprowadzają szczególne regulacje określające to miejsce.
W myśl art. 28e ustawy: miejscem świadczenia usług związanych z nieruchomościami, w tym usług świadczonych przez rzeczoznawców, pośredników w obrocie nieruchomościami, usług zakwaterowania w hotelach lub obiektach o podobnej funkcji, takich jak ośrodki wczasowe lub miejsca przeznaczone do użytku jako kempingi, użytkowania i używania nieruchomości oraz usług przygotowywania i koordynowania prac budowlanych, takich jak usługi architektów i nadzoru budowlanego, jest miejsce położenia nieruchomości.
Ustawa nie zawiera definicji pojęcia „nieruchomość” czy też „usługi związanej z nieruchomościami”. Dlatego też należy sięgnąć do unijnego rozporządzenia wykonawczego 282/2011 do Dyrektywy VAT. Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Zgodnie z art. 13b rozporządzenia 282/2011 za „nieruchomość” uznaje się:
- każdą określoną część ziemi, na jej powierzchni lub pod jej powierzchnią, która może stać się przedmiotem własności i posiadania;
- każdy budynek lub każdą konstrukcję przytwierdzone do gruntu lub w nim osadzone powyżej lub poniżej poziomu morza, których nie można w łatwy sposób zdemontować lub przenieść;
- każdy zainstalowany element stanowiący integralną część budynku lub konstrukcji, bez którego budynek lub konstrukcja są niepełne, taki jak drzwi, okna, dachy, schody i windy;
- każdy element, sprzęt lub maszynę zainstalowane na stałe w budynku lub konstrukcji, które nie mogą być przeniesione bez zniszczenia lub zmiany budynku lub konstrukcji.
Czy usługi modelowania 3D a podatek VAT są opodatkowane w kraju położenia nieruchomości?
W dalszej kolejności wskażmy, że w myśl art. 31a ust. 1 rozporządzenia 282/2011 usługi związane z nieruchomościami obejmują jedynie te usługi, które mają wystarczająco bezpośredni związek z daną nieruchomością, czyli:
- gdy wywodzą się z nieruchomości, a dana nieruchomość stanowi element składowy usługi i jest elementem centralnym oraz niezbędnym z punktu widzenia świadczonych usług;
- gdy są świadczone w odniesieniu do nieruchomości lub dla niej przeznaczone i mają na celu zmianę prawnego lub fizycznego stanu danej nieruchomości.
Jednocześnie jak stanowi art. 31a ust. 2 lit. a rozporządzenia 282/2011, usługi związane z nieruchomościami obejmują w szczególności opracowanie planów budynku lub jego części przeznaczonych na określoną działkę, bez względu na to, czy budynek został wzniesiony.
Natomiast zgodnie z art. 31a ust. 3 lit. a rozporządzenia 282/2011 ust. 1 nie ma zastosowania do opracowania planów budynku lub jego części, jeżeli nie są one przeznaczone na określoną działkę.
Podkreślenia wymaga, że aby usługi mogły zostać uznane za związane z nieruchomością, muszą dotyczyć wyraźnie określonego obiektu lub gruntu, który stanowi bezpośredni przedmiot tego świadczenia.
W szczególnych zasadach ustalania miejsca świadczenia usług wymieniony jest m.in. art. 28e ustawy, z którego wynika, że regulacja ta dotyczy wyłącznie usług ściśle odnoszących się do nieruchomości. W konsekwencji za taką usługę nie uważa się każdego świadczenia wykazującego chociażby minimalny związek z obiektem bądź gruntem. Musi ono wprost dotyczyć konkretnej, sprecyzowanej nieruchomości stanowiącej centralny punkt usługi lub – jak wynika z art. 31a rozporządzenia – mieć na celu zmianę jej stanu prawnego bądź fizycznego.
Jak wskazał Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 1 marca 2024 roku (nr 0114-KDIP1-2.4012.575.2023.2.JO):
W analizowanej sprawie Państwa usługi (zarówno usługi oznaczone jako Usługi nr 1, jak i Usługi nr 2) mają bezpośredni związek z nieruchomością w rozumieniu art. 28e ustawy. Jak wynika z opisu sprawy, w ramach Usługi nr 1 zakładają Państwo wykonanie specjalistycznych obliczeń części fasady oraz podkonstrukcji pod tą fasadę (również daszków stanowiących część fasady budynku), na podstawie których zostaną następnie sporządzone modele 3D oraz rysunki, które kontrahent przekaże producentowi w celu wytworzenie elementów fasady oraz odnoszą się, do zaś obliczenia elementów fasady, modelowanie 3D, rysunki będą wykonywane w odniesieniu do projektu konkretnej konstrukcji budynku.
W konsekwencji, jeżeli usługi modelowania 3D dotyczą nieruchomości, to miejsce ich opodatkowania jest ustalane według kraju jej położenia. Oznacza to, że jeśli nieruchomość znajduje się poza terytorium Polski, usługa ta nie podlega opodatkowaniu polskim podatkiem od towarów i usług.
Przykład 1.
Podatnik z Polski wykonał usługę modelowania 3D dachu galerii handlowej położonej w Paryżu. Właścicielem nieruchomości jest przedsiębiorca z Belgii.
W jaki sposób ustalić miejsce opodatkowania wykonanej usługi?
W opisanym przypadku zastosowanie znajdzie art. 28e ustawy o VAT, co oznacza, że miejscem opodatkowania usługi będzie Francja. Polski podatnik powinien zatem zarejestrować się na potrzeby podatku VAT we Francji, ponieważ ww. usługa nie podlega opodatkowaniu w Polsce.
W tym miejscu przypomnijmy też, że usługa modelowania 3D będzie podlegać opodatkowaniu zgodnie z art. 28e ustawy o VAT, jeżeli modelowanie dotyczy konkretnej nieruchomości.
Przykład 2.
Podatnik z Polski wykonał usługę modelowania 3D osiedla domów jednorodzinnych, które ma zostać wybudowane we Francji. Usługa została wykonana na rzecz przedsiębiorcy z Belgii.
W jaki sposób ustalić miejsce opodatkowania wykonanej usługi?
W tym przypadku usługa modelowania nie dotyczy konkretnej nieruchomości, co powoduje, że nie znajdzie zastosowania art. 28e ustawy o VAT, lecz reguła ogólna wyrażona w art. 28b tego aktu prawnego. Usługa będzie zatem podlegać opodatkowaniu w kraju siedziby usługobiorcy, czyli w Belgii. Zgodnie z zasadą odwrotnego obciążenia to kontrahent z Belgii będzie zobowiązany do zapłaty podatku VAT od nabytej usługi.
Podsumowując, usługa modelowania 3D będzie opodatkowana zgodnie z regułą wyrażoną w art. 28b ustawy o VAT. Jeżeli jednak modelowanie dotyczy konkretnej i możliwej do zidentyfikowania nieruchomości, to miejsce opodatkowania będzie ustalone zgodnie z art. 28e ustawy o VAT.
