Poradnik Przedsiębiorcy

Usługi budowlane a obowiązek podatkowy VAT

Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi (art. 19a ustawy o VAT). Jeżeli przedsiębiorca otrzymał całość lub część zapłaty przed dokonaniem dostawy lub wykonaniem usługi, obowiązek ten powstanie z chwilą ich otrzymania. Należy jednak pamiętać, że ustawodawca nałożył jednocześnie szczególny moment powstania obowiązku podatkowego w odniesieniu np. do usług budowlanych. W związku z tym budowlańcy, jako jedni z nielicznych, zobowiązani są śledzić w szczególności termin wystawienia faktury. Sprawdź, kiedy usługi budowlane powinny zostać rozliczone na gruncie VAT. 

Usługi budowlane - koniec z kasowym rozliczaniem

Obowiązujące do końca roku 2013 przepisy stanowiły, że obowiązek podatkowy w przypadku usług budowlanych i budowlano-montażowych powstaje z dniem otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż 30. dnia, licząc od momentu wykonania usługi. Dla przedsiębiorców świadczących tego typu usługi, przy rozliczaniu VAT znaczenia nie miała data wystawienia faktury. Nieistotny był również określony na fakturze termin płatności. Fundamentalne znaczenie dla celów określenia momentu powstania obowiązku podatkowego przy usługach budowlanych do końca grudnia 2013 roku miały więc:

  • data otrzymania zapłaty,
  • data wykonania usługi, która zwykle tożsama jest z datą podpisania protokołu odbioru robót.

Modyfikacje zapisów ustawy o VAT zmieniły całkowicie czynniki wpływające na moment powstania obowiązku podatkowego.

Usługi budowlane - obowiązek podatkowy uzależniony od wystawienia faktury

Świadczący usługi budowlane i budowlano-montażowe w dalszym ciągu tworzą grupę podatników rozliczających się na zasadach szczególnych. W ich przypadku obowiązek podatkowy z tytułu świadczenia usług budowlanych lub budowlano-montażowych na rzecz podatników powstaje z chwilą wystawienia faktury (art. 19a ust. 5 pkt 3 lit. a ustawy o VAT). Zatem nie ma znaczenia, czy i kiedy otrzymano zapłatę za usługę (oczywiście za wyjątkiem zaliczek i przedpłat). Jeżeli świadczący usługi budowlane wystawi fakturę, to będzie to dla niego moment, w którym powinien wykazać VAT należny od sprzedaży. Tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy podatnik:

  • nie wystawi faktury lub
  • wystawi ją z opóźnieniem,

obowiązek podatkowy powstanie 30. dnia od dnia wykonania usług - czyli w terminie, w jakim najpóźniej przedsiębiorca był zobowiązany wystawić fakturę (art. 106i ust.3).

Moment powstania obowiązku podatkowego wyznaczany jest datą wystawienia faktury, chyba że wcześniej przedsiębiorca otrzymał należność od kontrahenta. Zatem świadczącym usługi budowlane przepisy zezwalają na wystawienie faktury do 30 dni od dnia wykonania usługi (art. 106i ust. 3 pkt 1), w związku z czym możliwe jest przesunięcie momentu powstania obowiązku podatkowego na miesiąc kolejny, następujący po wykonaniu usługi budowlanej. Jednak w praktyce można doszukać się tu drugiego dna. Późniejsze wystawienie faktury oznacza bowiem zwykle dłuższy termin oczekiwania na płatność. W praktyce gospodarczej odliczanie upływu terminu płatności następuje zwykle dopiero od momentu wystawienia faktury.
W związku z tym od 2014 roku firmy świadczące usługi budowlane lub budowlano-montażowe muszą zatem zdecydować, czy wystawić fakturę tuż po wykonaniu usługi i wówczas być zmuszonym do wykazania VAT należnego od sprzedaży, mimo że w miesiącu wykonania usługi nie otrzymają zapłaty od klienta. Takie postępowanie umożliwi rozpoczęcie odliczania upływu terminu płatności wynikającego z dokumentu, a to z kolei może zwiększyć prawdopodobieństwo wcześniejszego otrzymania należności. Czy też lepszym dla nich rozwiązaniem będzie wykorzystanie maksymalnego terminu, jaki umożliwiają przepisy, na wystawienie faktury - czyli sporządzenie jej 30. dnia, licząc od dnia wykonania usługi budowlanej? Ten sposób pozwoli przesunąć płatność podatku VAT należnego na miesiąc kolejny po tym, w którym usługę wykonano. Jest jednak pewne “ale” - tym samym bowiem wydłuży się czas oczekiwania na zapłatę.