Poradnik Przedsiębiorcy

Dyrektywa plastikowa - jakie produkty obejmie zakaz plastiku?

Przyjęta Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ograniczenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko (zwana również dyrektywą plastikową) od 2021 roku nakazuje ograniczenia, a w niektórych przypadkach całkowity  zakaz używania (a tym samym sprzedawania) plastikowych opakowań. Sprawdź, które produkty obejmie tzw. zakaz plastiku

Dyrektyw plastikowa – dlaczego została wprowadzona?

Dyrektywa plastikowa ma na celu chronić środowisko naturalne oraz czystość wód. Badania wykazały, że produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych stanowią około połowy wszystkich odpadów morskich występujących na europejskich plażach. 10 najczęściej występujących produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych stanowi 86% wszystkich tego rodzaju produktów.

Cytując za uzasadnieniem wprowadzenia dyrektywy “pozostałości po tworzywach sztucznych można znaleźć u wielu gatunków morskich – u żółwi morskich, wielorybów, ptaków – oraz u niektórych gatunków ryb lub skorupiaków, przez co trafiają one do łańcucha pokarmowego. Poza szkodliwym oddziaływaniem na środowisko i potencjalnie na zdrowie ludzi odpady morskie z tworzyw sztucznych mają negatywny wpływ na takie rodzaje działalności, jak turystyka, rybołówstwo i żegluga.”

Za produkt jednorazowego użytku należy rozumieć „produkt, który jest w całości lub częściowo wykonany z tworzyw sztucznych i który nie jest przeznaczony, zaprojektowany lub wprowadzany do obrotu tak, aby osiągnąć w ramach jednego cyklu życia wielokrotną rotację przez zwrócenie go do producenta z zamiarem powtórnego napełnienia lub ponownego użycia do tego samego celu, do którego był pierwotnie przeznaczony”

Koniec sprzedaży plastikowych kubków, siatek i patyczków?

Znaczne ograniczenie  stosowania produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych obejmie:

  • opakowania na żywność, tj. pojemniki takie jak pudełka z pokrywą lub bez używane w celu umieszczania w nich żywności przeznaczonej do spożycia bezpośrednio z pojemnika na miejscu, lub na wynos bez żadnej dalszej obróbki, opakowania na żywność typu fast food – z wyjątkiem opakowań na napoje, talerzy oraz paczek i owijek zawierających żywność;

  • kubki na napoje.

Zakaz wprowadzania do obrotu produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych obejmie:

  • patyczki higieniczne – z wyjątkiem wymazówek używanych do celów medycznych,

  • sztućce (widelce, noże, łyżki, pałeczki),

  • talerze,

  • słomki – z wyjątkiem słomek używanych do celów medycznych,

  • mieszadełka do napojów,

  • patyczki dołączane do balonów, z wyjątkiem balonów do użytku przemysłowego lub innych profesjonalnych zastosowań, które nie są dystrybuowane konsumentom.

Kolejne obowiązki dla przedsiębiorców i producentów!

Dyrektywa wprowadza obowiązek informowania konsumentów o dostępnych systemach ponownego użycia i sposobach gospodarowania odpadami z tych produktów oraz o najlepszych praktykach w zakresie należytego gospodarowania odpadami, a także o wpływie zaśmiecania i innych nieodpowiednich metodach unieszkodliwiania tych produktów.

Taki obowiązek będą mieli produkujący:

  • opakowania na żywność, tj. pojemniki takie jak pudełka z pokrywą lub bez używane w celu umieszczania w nich żywności przeznaczonej do spożycia bezpośrednio z pojemnika na miejscu, lub na wynos bez żadnej dalszej obróbki, takie jak opakowania na żywność typu fast food – z wyjątkiem opakowań na napoje, talerzy oraz paczek i owijek zawierających żywność;
  • paczki i owijki z elastycznych materiałów zawierające żywność przeznaczoną do bezpośredniego spożycia z paczki lub owijki bez żadnej dalszej obróbki;
  • pojemniki na napoje, tj. pojemniki stosowane do przechowywania napojów, takie jak butelki w tym ich pokrywki i wieczka;
  • kubki na napoje;
  • wyroby tytoniowe z filtrami i filtry sprzedawane do użytku łącznie z wyrobami tytoniowymi;
  • chusteczki nawilżane, tj. uprzednio nawilżone chusteczki przeznaczone do higieny osobistej, użytku domowego lub przemysłowego;
  • balony, z wyjątkiem balonów do użytku przemysłowego lub innych profesjonalnych zastosowań, które nie są dystrybuowane konsumentom;
  • lekkie plastikowe torby na zakupy;
  • podpaski higieniczne i tampony oraz aplikatory do tamponów.

Wymagania w zakresie projektowania oraz znakowania produktów z plastiku

Produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, takie jak pojemniki stosowane do przechowywania napojów, będą mogły być wprowadzane do obrotu tylko wtedy, kiedy pokrywki i wieczka pozostają trwale zamocowane do opakowania podczas etapu zamierzonego zastosowania produktu. Regulacja ta znajdzie zastosowanie od 2025 roku.

Ponadto produkty takie jak:

  • podpaski higieniczne i tampony oraz aplikatory do tamponów;
  • chusteczki nawilżane, tj. uprzednio nawilżone chusteczki przeznaczone do higieny osobistej, użytku domowego lub przemysłowego;
  • balony, z wyjątkiem balonów do użytku przemysłowego lub innych profesjonalnych zastosowań, które nie są dystrybuowane konsumentom

powinny być opatrzone widocznym, wyraźnie czytelnym i nieusuwalnym oznaczeniem zawierającym informacje dla konsumentów dotyczące co najmniej jednej z następujących kwestii:

  • odpowiednich wariantów w zakresie unieszkodliwiania produktów stanowiących odpady lub niewskazane metody unieszkodliwiania takich produktów;
  • negatywnych skutków zaśmiecania lub innych nieodpowiednich metod unieszkodliwiania produktów stanowiących odpady dla środowiska lub
  • obecności tworzyw sztucznych w produkcie.

Rozszerzona odpowiedzialność producenta – na czym polega i jakie produkty obejmuje?

Rozszerzona odpowiedzialność producenta obejmuje produkujących:

  • opakowania na żywność, tj. pojemniki takie jak pudełka z pokrywą lub bez używane w celu umieszczania w nich żywności przeznaczonej do spożycia bezpośrednio z pojemnika na miejscu, lub na wynos bez żadnej dalszej obróbki, takie jak opakowania na żywność typu fast food – z wyjątkiem opakowań na napoje, talerzy oraz paczek i owijek zawierających żywność;
  • paczki i owijki z elastycznych materiałów zawierające żywność przeznaczoną do bezpośredniego spożycia z paczki lub owijki bez żadnej dalszej obróbki;
  • pojemniki na napoje, tj. pojemniki stosowane do przechowywania napojów, takie jak butelki na napoje w tym ich pokrywki i wieczka;
  • kubki na napoje;
  • wyroby tytoniowe z filtrami i filtry sprzedawane do użytku łącznie z wyrobami tytoniowymi;
  • chusteczki nawilżane, tj. uprzednio nawilżone chusteczki przeznaczone do higieny osobistej, użytku domowego lub przemysłowego;
  • balony, z wyjątkiem balonów do użytku przemysłowego lub innych profesjonalnych zastosowań, które nie są dystrybuowane konsumentom;
  • lekkie plastikowe torby na zakupy.

Rozszerzona odpowiedzialność ma polegać na pokrywaniu kosztów zbierania odpadów obejmujących wyżej wymienione produkty, a następnie ich transportu i przetwarzania, w tym koszty uprzątnięcia zaśmiecenia i koszty środków służących upowszechnianiu wiedzy.

Czy zakaz plastiku będzie korzystny dla biznesu?

Wg unijnych organów prawodawczych

Na inicjatywę tę należy patrzeć w szerszym kontekście przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym. Zapewni ona wsparcie dla innowacyjnych rozwiązań w zakresie nowych modeli działalności gospodarczej, alternatyw wielorazowego użytku oraz alternatywnych produktów jednorazowego użytku. Ta systemowa zmiana i zastępowanie będą również promować alternatywy biologiczne i innowacyjną biogospodarkę, tworząc nowe możliwości dla przedsiębiorstw i poprawiając wygodę konsumentów.

Państwa członkowskie na wdrożenie (transponowanie) dyrektywy plastikowej mają 2 lata od jej wejścia w życie. W Polsce zakaz plastiku najprawdopodobniej zacznie obowiązywać od 2021 roku.