Poradnik Przedsiębiorcy

Młodociany, który ukończył naukę zawodu a zatrudnienie

Zatrudniając pracownika młodocianego, należy pamiętać, że obowiązują go inne prawa niż pozostałych pracowników. Różnice dotyczą m.in. norm czasu pracy, wymiaru urlopu wypoczynkowego czy ochrony zdrowia. Największe rozbieżności występują w przypadku zatrudniania osób młodocianych w celu przygotowania zawodowego. A jakie prawa ma młodociany, który ukończył naukę zawodu?

Pracownik młodociany

Młodociany to osoba, która ukończyła 16 r.ż., ale jeszcze nie przekroczyła 18 r.ż. Co istotne, od 1 września 2018 roku pracownikiem młodocianym będzie osoba w wieku między 15 a 18 lat (art. 190 § 1 Kodeksu pracy).

Uwaga!

Od 1 września 2018 r. pracownikiem młodocianym będzie osoba, która ukończyła 15 lat, ale nie ukończyła jeszcze 18.

Aby pracownik młodociany mógł podjąć zatrudnienie, musi mieć ukończone co najmniej gimnazjum. Dodatkowo lekarz musi stwierdzić brak przeciwwskazań do pracy danego typu (art. 191 § 1 Kodeksu pracy).

Zatrudnienie pracownika młodocianego w celu przygotowania zawodowego

Z pracownikiem młodocianym nieposiadającym kwalifikacji zawodowych, zatrudnionym w celu nauki zawodu, zawiera się umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Mimo że w umowie tej podaje się okres przygotowania zawodowego, ma ona charakter umowy na czas nieokreślony (art. 194 Kodeksu pracy). Zawiera się w niej również m.in. sposób dokształcania teoretycznego i wysokość wynagrodzenia (art. 195 § 1 Kodeksu pracy).

Uwaga!

Pracownik młodociany zatrudniony w celu przygotowania zawodowego ma obowiązek dokształcać się (art. 197 § 1 Kodeksu pracy).

Przygotowanie zawodowe występuje w dwóch formach:

  • nauka zawodu - trwa zazwyczaj od 24 do 36 miesięcy,

  • przyuczenie do wykonywania określonej pracy - trwa z reguły od 3 do 6 miesięcy.

Wyjątkowo prawo pracy zezwala na zawarcie z osobą młodocianą umowy o pracę na czas określony, lecz na czas nie krótszy niż nauka zawodu. Dozwolone jest to wówczas, kiedy pracodawca zatrudnia młodocianych w większej liczbie niż ma zapotrzebowanie.

O zawarciu umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego należy poinformować wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, właściwego ze względu na adres zamieszkania młodocianego, a jeżeli pracodawca jest rzemieślnikiem - właściwą izbę rzemieślniczą.

Pracownika młodocianego obowiązują m.in.:

  • inne normy czasu pracy - 8 godzin w przypadku młodocianego, który ukończył 16 lat (art. 202 § 2 Kodeksu pracy);

  • zakaz zatrudniania w godzinach nadliczbowych i porze nocnej, tj. między godziną 22.00 a 6.00 (art. 203 § 1 Kodeksu pracy);

  • 30-minutowa przerwa wliczana do czasu pracy w przypadku pracy powyżej 4,5 godziny (art. 202 § 31 Kodeksu pracy);

  • co najmniej 48-godzinny nieprzerwany tygodniowy odpoczynek obejmujący niedzielę (art. 203 § 3 Kodeksu pracy);

  • inny wymiar urlopu wypoczynkowego;

  • niższe wynagrodzenie;

  • odpowiednie warunki pracy (temperatura nie wyższa niż 30 stopni, a wilgotność nie większa niż 65% oraz brak bezpośredniego oddziaływania otwartego źródła promieniowania).

Uwaga!

Do czasu pracy osoby młodocianej wliczany jest czas nauki w wymiarze wynikającym z programu zajęć (art. 202 § 3 Kodeksu pracy).

Obowiązkiem pracodawcy jest również zapewnienie pracownikom młodocianym opieki i pomocy, niezbędnych do przystosowania się do właściwego wykonywania pracy (art. 192 Kodeksu pracy) oraz prowadzenie ewidencji pracowników młodocianych (art. 193 Kodeksu pracy).

Pracownik młodociany, który ukończył naukę zawodu

W związku z tym, że umowa zawarta z młodocianym, który zatrudniony jest w celu przygotowania zawodowego, jest traktowana jak umowa na czas nieokreślony, ukończenie nauki zawodu (zdanie egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe) nie oznacza zakończenia czy wygaśnięcia umowy i utraty zatrudnienia. Pracodawca też nie ma prawa wypowiedzieć młodocianemu umowy w związku z zaliczeniem egzaminu.

W sytuacji kiedy pracownik młodociany zakańcza przygotowanie zawodowe, najlepiej jest:

  • rozwiązać dotychczasową umowę na mocy porozumienia stron albo

  • wręczyć młodocianemu porozumienie zmieniające lub wypowiedzenie warunków pracy i płacy

i zawrzeć nową, zwykłą umowę, która będzie obowiązywała od następnego dnia po dniu zdania egzaminu.

Młodociany od dnia zawarcia umowy podlega ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu, dlatego należy zgłosić go do ZUS-u na druku ZUS ZUA z kodem tytułu ubezpieczenia 01 20 X X. Kod ten obowiązuje do ukończenia przez osobę młodocianą 18 r.ż. lub w przypadku przedłużenia okresu nauki do czasu jej zakończenia. Po ukończeniu tego wieku lub odpowiednio zakończeniu nauki, młodocianego należy zgłosić do ZUS-u z kodem 01 10 X X.

Podsumowując, ze względu na szczególny charakter umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, młodociany, który ukończył naukę zawodu, nie traci zatrudnienia wraz z zakończeniem nauki i uzyskaniem kwalifikacji zawodowych.