Poradnik Przedsiębiorcy

Likwidacja stanowiska pracy - z czym się wiąże?

Rozwiązanie z pracownikiem umowy o pracę, która zawarta była na czas nieokreślony, wymusza przedstawienie pracownikowi przyczyn zwolnienia. Powinny być one sformułowane w formie pisemnej, w sposób zrozumiały, konkretny oraz zgodny z prawdą, najpóźniej w dzień wręczenia wypowiedzenia umowy. Częstą przyczyną rozwiązania umowy o pracę na czas nieokreślony jest likwidacja stanowiska pracy.

Likwidacja stanowiska pracy - prawidłowy przebieg

Zmiany organizacyjne w przedsiębiorstwie mogą wymagać zmniejszenia liczby zatrudnienia, za czym idzie likwidacja stanowisk pracy. Zmiany przeprowadzane przez przedsiębiorstwo, np. w krótkim odstępie czasu, uzasadniające likwidację stanowiska pracy, powinny być na tyle zaawansowane, że nie będą ulegały wątpliwości. Związane jest to z wyeliminowaniem sytuacji, w których pracownik otrzymałby wypowiedzenie uzasadnione likwidacją stanowiska pracy, a na to miejsce zostałaby zatrudniona inna osoba.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego o sygn. akt I PKN 176/97, wydanym 23 maja 1997 roku “likwidacja stanowiska pracy w ramach rzeczywistych zmian organizacyjnych, polegających na zmniejszeniu zatrudnienia, uzasadnia wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę”.

Ważne, aby wprowadzone zmiany reorganizacyjne w firmie zbiegły się w czasie ze zwolnieniem pracownika. Zwolnienie pracownika na długo przed jak i po wprowadzeniu zmian jest bezpodstawne. Likwidacja stanowiska pracy jest procesem długotrwałym, także data jego faktycznej likwidacji nie musi się pokrywać z datą wypowiedzenia umowy o pracę. Należy jednak pamiętać o relacji przyczynowo skutkowej między nimi.

Pozorna likwidacja stanowiska pracy

Zdarzają się również sytuacje, w których używa się likwidacji stanowiska pracownika jako pozornego powodu rozwiązania umowy o pracę. Pozorność objawia się stworzeniem nowego stanowiska pracy, które niewiele różni się od zlikwidowanego. Zakres obowiązków w dużym stopniu pokrywa się z zakresem obowiązków osoby zwolnionej z powodu likwidacji miejsca pracy. Jeżeli treść umowy o pracę oraz zakres obowiązków pokrywają się, daje to pracownikom szansę na udowodnienie w sądzie swojego bezzasadnego zwolnienia.

Pozorność objawia się również poprzez przerzucenie obowiązków osoby zwolnionej na inne osoby zatrudnione lub na osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę, dzieło lub zlecenie.

Pozorna likwidacja stanowiska pracy a konsekwencje

Wśród przedsiębiorców panuje przeświadczenie, że zwolniony pracownik nie będzie w stanie udowodnić przed sądem pozornego charakteru likwidacji stanowiska pracy, ponieważ po odejściu nie będzie mógł sprawdzić, jak wyglądają struktury firmy. Sąd rozpatrujący wniosek o stwierdzenie upozorowanej likwidacji stanowiska pracy może zwrócić się do przedsiębiorcy i zażądać od niego przedstawienia aktualnej struktury zatrudnienia pracowników. Ma również prawo do przesłuchania pracowników, którzy zostali niedawno zatrudnieni, aby ustalić zakres ich obowiązków. Jeśli zwolniony został jeden z kilku pracowników zajmujących dane stanowisko pracy, sąd może zakwestionować wybór zwolnionej osoby. Pracodawca przed zwolnieniem pracownika powinien stworzyć i przechowywać zestawienie kryteriów, jakie były brane pod uwagę przy wyborze osoby do zwolnienia. Przy typowaniu pracowników do zwolnienia przedsiębiorcy mogą brać pod uwagę kryteria takie jak:

  • przydatność zawodowa,

  • doświadczenie zawodowe,

  • staż pracy,

  • sytuacja materialna pracownika.

Niedozwolone jest stosowanie kryteriów

  • przynależność związkowa,

  • wiek.

Sąd może zażądać przedstawienia dokumentów potwierdzających rzetelną analizę przedsiębiorcy odnośnie do zwolnienia pracowników.

Jeśli w wyniku postępowania likwidacja stanowiska pracy faktycznie okaże się pozorna, przedsiębiorca może stanąć przed sądem pracy. Dodatkowo sąd może nakazać przywrócenie pracownika do pracy na wcześniejszych warunkach lub też wypłatę odszkodowania.

Możesz ocenić ten artykuł