Poradnik Przedsiębiorcy

Nowa matryca stawek VAT - od kiedy będzie obowiązywała?

W 2019 r. rozpoczęto przygotowania do wprowadzenia nowej matrycy stawek VAT. Uchwalona latem ubiegłego roku ustawa o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw zakładała, że nowa matryca stawek VAT będzie stosowana od 1 kwietnia 2020 r. Z powodu pandemii COVID-19 wprowadzenie nowych zasad przesunięto na 1 lipca 2020 r.

Nomenklatura scalona zamiast PKWiU

Wspomniana powyżej ustawa z 9 sierpnia 2019 r. wprowadza istotne zmiany w przepisach dotyczących podatku od towarów i usług, Ordynacji podatkowej, Prawie bankowym, Kodeksie karnym skarbowym i ustawie o opłacie skarbowej.

Nowa matryca stawek VAT obowiązuje od 1 lipca 2020 r.

Wprowadzenie nowej matrycy stawek VAT odniesie cztery najistotniejsze skutki:

  • system klasyfikacji towarów i usług stosowany na potrzeby podatku VAT ulegnie zmianie;

  • stawki VAT zostaną uproszczone;

  • system ryczałtowy dla rolników zostanie zmieniony;

  • podatnicy będą mogli ubiegać się o wydanie Wiążącej Informacji Stawkowej (WIS).

Od 2008 r. system VAT był sklasyfikowany na podstawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług. PKWiU jest klasyfikacją produktów i usług przygotowaną w celu stosowania w obrocie gospodarczym, podzieloną kolejno na sekcje, działy, grupy, klasy, kategorie, podkategorie oraz pozycje. PKWiU miała wielu krytyków z uwagi na znaczny stopień skomplikowania. Wskazana powyżej ustawa zastępuje PKWiU poprzez wprowadzenie Nomenklatury scalonej (tzw. CN – z ang. „combined nomenclature”). Nomenklatura CN jest systemem nadzorowanym przez Komisję Europejską, stosowanym zarówno w obrocie międzynarodowym, jak i w obrocie wewnątrzwspólnotowym. Komisja Europejska co roku publikuje nową wersję Nomenklatury. Oznaczenie stosowane w ramach Nomenklatury pozwala na szybką i jednoznaczną klasyfikację towarów.

Od 1 lipca 2020 r. Nomenklatura scalona (CN) oraz Polska Klasyfikacja Obiektów Budowlanych (PKOB) będą stosowane dla towarów, natomiast Polska Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU 2015) będzie używana w odniesieniu do usług.

Nomenklatura scalona dzieli się na sekcje, działy, pozycje i podpozycje i jest dostępna za pośrednictwem Przeglądarki taryfowej dostępnej na stronie internetowej Ministerstwa Finansów.

Nowa matryca stawek VAT

Do tej pory różne produkty (nawet w ramach tej samej grupy) były objęte różnymi rodzajami stawek VAT. Po zmianach całe grupy towarowe zostaną objęte tą samą stawką.

W praktyce nowa matryca stawek VAT oznacza, że jedna stawka podatku będzie obejmowała co do zasady całą grupę towarową (cały dział CN).

Ustawa zawiera wykaz towarów i usług uszeregowany według kolejnych stawek podatku VAT (8%, 5%).

Przykład 1.

Do tej pory dla pieczywa i wyrobów ciastkarskich stosowano różne stawki podatkowe –  5% VAT dla produktów, których data przydatności do spożycia nie przekracza 14 dni (m. in. chleb, bułki), 8% VAT dla wyrobów ciastkarskich o podwyższonej zawartości cukru, których data przydatności do spożycia nie przekracza 14 dni (m. in. pączki czy drożdżówki), 23% VAT dla pozostałych wyrobów o wydłużonym terminie przydatności do spożycia (np. pakowane wyroby ciastkarskie).

Po zmianach pieczywo i pieczywa cukiernicze zostały sklasyfikowane jako CN 19 (przetwory ze zbóż, mąki, skrobi lub mleka; pieczywa cukiernicze) i objęte jedną stawką podatku VAT w wysokości 5%. Cukry i wyroby cukiernicze – z wyłączeniem towarów objętych CN 1704 – w tym wyroby cukiernicze (włącznie z białą czekoladą) niezawierające kakao zostały objęte stawką 8% VAT. Skład czy termin ważności do spożycia nie będzie miał znaczenia dla wysokości podatku. 

Przedsiębiorca winien sprawdzić za pomocą dostępnej na stronach internetowych Ministerstwa Finansów i Głównego Urzędu Statystycznego wyszukiwarki aktualny kod produktu w CN oraz dostosować stawkę podatku do nowych zasad od 1 lipca 2020 r. 

Skutkiem wprowadzonych zmian jest również generalnie obniżenie stawek podatku od towarów i usług (tzw. równanie w dół), przy jednoczesnym podwyższeniu stawek na wybrane (nieliczne) towary. Przykładowo nowa stawka podatku VAT w wysokości 5% będzie obowiązywała w odniesieniu do:

  • mięsa i podrobów,

  • ryb i skorupiaków,

  • produktów mleczarskich,

  • zbóż,

  • warzyw,

  • owoców,

  • tłuszczy i olejów,

  • przetworów z warzyw i owoców,

  • zup i bulionów,

  • lodów,

  • wód, w tym wód mineralnych i gazowanych.

Stawka podatku VAT w wysokości 8% będzie obowiązywała w przypadku:

  • kaw, herbat i przypraw,

  • cukru i wyrobów cukierniczych,

  • sosów i przetworów spożywczych,

  • towarów używanych w rolnictwie,

  • towarów używanych w związku z ochroną zdrowia,

  • usług związanych z usuwaniem odpadów,

  • taksówek i transportu pasażerskiego,

  • usług weterynaryjnych,

  • usług fryzjerskich,

  • usług pogrzebowych,

  • usług kulturalnych i rozrywkowych,

  • usług napraw i konserwacji wyrobów.

W okresie przejściowym (zgodnie z nowymi założeniami trwającym do 30 czerwca br.) nowe stawki są stosowane dla następujących towarów i usług:

  • 5% VAT:

    • książki, broszury, ulotki i podobne materiały drukowane;

    • regionalne oraz lokalne gazety, dzienniki i czasopisma (w tym ilustrowane lub zawierające materiały reklamowe);

    • książki dla dzieci, obrazkowe, do rysowania lub kolorowania;

    • nuty drukowane lub w rękopisie;

    • mapy i mapy hydrograficzne (w tym atlasy, mapy ścienne, plany topograficzne i globusy, drukowane);

    • pozostałe artykuły drukowane, włącznie z drukowanymi obrazkami i fotografiami

    • dyski, taśmy, półprzewodnikowe urządzenia pamięci trwałej, „karty inteligentne” i inne nośniki do rejestrowania dźwięku lub innych zjawisk;

  • 8% VAT:

    • gazety, dzienniki i czasopisma, nawet ilustrowane lub zawierające materiały reklamowe, z wyłączeniem czasopism regionalnych lub lokalnych;

    • pozostałe artykuły drukowane, włącznie z drukowanymi obrazkami i fotografiami – wyłącznie roczniki, z wyjątkiem czasopism regionalnych lub lokalnych.

Podatnik może poprosić o WIS

Jeżeli podatnik ma wątpliwości odnośnie do zastosowania konkretnej stawki podatku dla oferowanych przez siebie towarów lub usług, może zwrócić się do organu podatkowego o wydanie Wiążącej Informacji Stawkowej.

WIS ma formę decyzji administracyjnej, w której podaje się:

  • opis towaru lub usługi;

  • prawidłową klasyfikację towaru lub usługi;

  • poprawną stawkę podatku VAT.

Decyzja w sprawie WIS będzie wiązała organ podatkowy w odniesieniu do podatnika, względem którego została wydana. Na zasadach określonych w ustawie z WIS będą mogli korzystać również inni podatnicy.