Poradnik Przedsiębiorcy

Numer VAT UE - jak wystawić fakturę dla podatnika, który go nie ma?

Polscy podatnicy od momentu wejścia naszego kraju do Unii Europejskiej sprzedają swoje towary i usługi przedsiębiorcom z innych krajów UE. Dokonując sprzedaży towaru lub usługi na rzecz podatnika krajów Unii Europejskiej, musimy zwrócić szczególna uwagę, czy nasz kontrahent posiada numer VAT UE. Posiadanie przez naszego kontrahenta aktualnego numeru VAT-UE ma decydujące znaczenie dla sposobu opodatkowania transakcji.

Numer VAT UE - jak dokumentować sprzedaż towaru kontrahentowi nieposiadającemu tego numeru?

Poniżej opiszemy sytuację, gdy polski podatnik VAT sprzedaje swoje towary podatnikowi z krajów Unii Europejskiej nieposiadającemu numeru VAT UE. W celu łatwiejszego zobrazowania sytuacji posłużymy się poniższym przykładem.

Przykład 1.

Polski zarejestrowany podatnik VAT posiadający numer VAT UE wysyła do kontrahenta z Niemiec porcelanę. Z informacji uzyskanych od niemieckiego kontrahenta wynika, iż jest on podatnikiem podatku VAT, jednak nie jest on zarejestrowany jako podatnik VAT UE. Polski podatnik stanął przed dylematem, w jaki sposób ma wystawić fakturę za wysłaną i sprzedawaną do Niemiec porcelanę. Czy w przypadku braku numeru VAT UE u kontrahenta może uznać dostawę za WDT i opodatkować ją zerową stawką VAT, czy też należy uznać powyższą transakcję za sprzedaż krajową i opodatkować według stawki właściwej dla sprzedaży porcelany w kraju? W tym przypadku podatnik winien wystawić fakturę ze stawką VAT 23% dla kontrahenta z Niemiec, który zakupił porcelanę (stawka właściwa w kraju), a ww. sprzedaż uznać za sprzedaż krajową. Poniżej postaramy się uzasadnić naszą odpowiedź.

W świetle art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 710 z późn. zm.), dalej jako „ustawa o VAT”, przez wewnątrzwspólnotową dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 5, rozumie się wywóz towarów z terytorium kraju w wykonaniu czynności określonych w art. 7 na terytorium państwa członkowskiego innego niż terytorium kraju, z zastrzeżeniem ust. 2-8. Powyższy przepis stosujemy pod warunkiem, że nabywca towarów jest:

  1. podatnikiem podatku od wartości dodanej zidentyfikowanym na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju;

  2. osobą prawną niebędącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, która jest zidentyfikowana na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju;

  3. podatnikiem podatku od wartości dodanej lub osobą prawną niebędącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, działającymi w takim charakterze na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju, niewymienionymi w pkt 1 i 2, jeżeli przedmiotem dostawy są wyroby akcyzowe, które zgodnie z przepisami o podatku akcyzowym są objęte procedurą zawieszenia poboru akcyzy lub procedurą przemieszczania wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą;

  4. podmiotem innym niż wymienione w pkt 1 i 2, działającym (zamieszkującym) w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim, jeżeli przedmiotem dostawy są nowe środki transportu.

Warunki uznania dostawy za WDT

Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o VAT wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów podlega opodatkowaniu według stawki podatkowej 0%, pod warunkiem że podatnik:

  1. dokonał dostawy na rzecz nabywcy posiadającego właściwy i ważny numer identyfikacyjny dla transakcji wewnątrzwspólnotowych, nadany przez państwo członkowskie właściwe dla nabywcy, zawierający dwuliterowy kod stosowany dla podatku od wartości dodanej;

  2. przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy posiada w swojej dokumentacji dowody, że towary będące przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy zostały wywiezione z terytorium kraju i dostarczone do nabywcy na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju,

  3. składając deklarację podatkową, w której wykazuje tę dostawę towarów, jest zarejestrowany jako podatnik VAT UE.

Biorąc pod uwagę powyżej przytoczone przepisy, w przypadku gdy zagraniczny nabywca nie poda ważnego numeru VAT UE lub nie jest zidentyfikowany dla potrzeb transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium innego państwa członkowskiego UE, polski dostawca towaru powinien wykazać tę dostawę w ewidencji sprzedaży jako dostawę na terytorium kraju i opodatkować wg stawki właściwej dla danego towaru.

Powyższe stanowisko znajduje również potwierdzenie w licznych interpretacjach podatkowych.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że jeżeli zagraniczny nabywca nie poda ważnego numeru VAT UE i nie jest zidentyfikowany dla potrzeb transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkowskiego, polski dostawca towaru winien wykazać tę dostawę w ewidencji sprzedaży jako dostawę na terytorium kraju, wg stawki właściwej dla danego towaru.

Interpretacja Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach z 7 listopada 2007 r., numer IBPP2/443-133/07/EJ.

Sprzedaż usługi podatnikowi z krajów Unii Europejskiej nieposiadającemu numeru VAT-UE

Podatnicy poza dokonywaniem dostaw towarów wykonują również usługi na rzecz kontrahentów z Unii Europejskiej. W tym momencie należy zadać sobie pytanie, czy również w przypadku świadczenia usługi dla kontrahenta z UE musi on być zarejestrowany jako podatnik VAT UE oraz jakie konsekwencje niesie brak tej rejestracji dla polskiego usługodawcy. W tym przypadku również posłużymy się przykładem, który lepiej zobrazuje nam sytuację.

Przykład 2.

Polski zarejestrowany podatnik VAT posiadający numer VAT UE wykonuje usługę serwisową dla kontrahenta z Francji. Z informacji uzyskanych od usługobiorcy wynika, iż jest on podatnikiem podatku VAT, jednak nie jest on zarejestrowany jako podatnik VAT UE. Polski podatnik po uzyskaniu powyższej informacji zastanawia się, jak opodatkować wykonaną usługę serwisową. Polski usługodawca dokonuje w tym przypadku importu usług. Tym samym usługa winna być opodatkowana we Francji. Powyższa usługa nie podlega opodatkowaniu w kraju. Poniżej uzasadnimy naszą odpowiedź.

Zgodnie z art. 28b ust. 1 ustawy o VAT miejscem świadczenia usług, w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika, jest miejsce, w którym usługobiorca posiada siedzibę działalności gospodarczej. W świetle art. 5 ust. 1 ustawy o VAT opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej "podatkiem", podlega odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.