Poradnik Przedsiębiorcy

Pracujący rodzice zyskają nowe przywileje – zmiany w Kodeksie pracy!

Pracujący rodzice, choć w obecnym stanie prawnym mają dość dużo dodatkowych praw i przywilejów, niejednokrotnie z trudnością godzą życie zawodowe z prywatnym. Zaradzić temu ma nowa ustawa, której projekt ukazał się 1 czerwca 2021 roku. Ma ona na celu przede wszystkim ułatwiać pracownikom będącym rodzicami lub opiekunami godzenie życia zawodowego z prywatnym poprzez ustanowienie minimalnych wymagań dotyczących urlopów ze względów rodzinnych (urlopów ojcowskich, rodzicielskich i opiekuńczych) oraz elastycznej organizacji pracy.

Jaki jest cel ustawy?

Głównym celem ustawy jest osiągnięcie równości płci w obszarze szans na rynku pracy przez ułatwianie pracownikom będącym rodzicami lub opiekunami godzenia życia zawodowego z prywatnym. Najważniejsze założenia to:

  • zwiększenie uczestnictwa kobiet w rynku pracy i zapewnienie lepszego podziału obowiązków opiekuńczych między mężczyzn i kobiety;
  • wprowadzenie środków zachęcających mężczyzn do równego dzielenia się obowiązkami opiekuńczymi w drodze wprowadzenia płatnego urlopu ojcowskiego i rodzicielskiego, których brak stanowi jedną z przyczyn niewielkiego wykorzystania urlopów przez ojców.

Proponowane przepisy mają więc na celu zwiększenie możliwości pozostania na rynku pracy dla mężczyzn i kobiet pełniących obowiązki opiekuńcze. Zmiany te mają pozwolić na łatwiejsze godzenie obowiązków zawodowych i opiekuńczych oraz opiekę nad dzieckiem np. w czasie choroby lub w innej losowej sytuacji.

Jakie przywileje zyskają pracujący rodzice?

Pracujący rodzice niejednokrotnie muszą stawać na głowie, aby móc zapewnić opiekę swoim dzieciom. Ustawa ma wprowadzić następujące przywileje:

  • elastyczny czas pracy – rodzice dzieci do 6. roku życia będą mogli złożyć wniosek, aby wykonywać pracę w systemie przerywanego czasu pracy, indywidualnego rozkładu czasu pracy lub zadaniowego czasu pracy;
  • zwiększy się wymiar zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia dla pracowników wychowujących dziecko z 2 do 5 dni w roku kalendarzowym (co odpowiada liczbie 40 godzin);
  • bezwzględne wykorzystanie urlopu ojcowskiego w wymiarze 6 tygodni bez możliwości jego skrócenia – dotychczasowe brzmienie przepisu ustalało okres 2 tygodni jako górną granicę, co mogło być odczytywane jako możliwość skrócenia wymiaru tego rodzaju urlopu;
  • nowe możliwości zwolnienia od pracy w razie sytuacji nagłej i losowej dla pracujących rodziców – te zdarzenia i sytuacje ma określić nowe rozporządzenie w sprawie usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz zakres przysługujących pracownikom zwolnień od pracy;
  • proponuje się skreślenie możliwości skrócenia pierwszej części urlopu rodzicielskiego do 6 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie. W takim przypadku stosowane będą przepisy ogólne o 8-tygodniowym urlopie w pierwszej części.

Jak wskazują Parlament Europejski i Rada Europejska w motywach Dyrektywy 2019/1158: „Równowaga między życiem zawodowym a prywatnym wciąż jednak jest dużym wyzwaniem dla wielu rodziców i pracowników pełniących obowiązki opiekuńcze, w szczególności z uwagi na coraz większą powszechność wydłużonych godzin pracy oraz zmiennych rozkładów pracy, co ma negatywny wpływ na zatrudnienie kobiet. Znaczącym czynnikiem wpływającym na niedostateczną reprezentację kobiet na rynku pracy jest trudność w godzeniu obowiązków zawodowych i rodzinnych. Kobiety, które mają dzieci, zwykle poświęcają mniej godzin na pracę zarobkową, a więcej czasu na wypełnianie nieodpłatnych obowiązków opiekuńczych. Fakt posiadania chorego lub niesamodzielnego krewnego również okazuje się mieć negatywny wpływ na zatrudnienie kobiet i powoduje, że niektóre z nich zupełnie wycofują się z rynku pracy”.

Proponowana przez projektodawców ustawa ma na celu pomóc pracującym rodzicom i znacznie ułatwić im godzenie obowiązków zawodowych z prywatnymi. Ustawa ma wejść w życie z dniem 1 stycznia 2022 roku.