Poradnik Przedsiębiorcy

Świadczenie usług na rzecz konsumentów z innych krajów a obowiązek kasy fiskalnej

Dostawa towarów czy też świadczenie usług na rzecz konsumentów z Polski wiąże się z koniecznością ewidencjonowania dokonanej sprzedaży za pomocą kasy fiskalnej. Pojawia się jednak pytanie, jak ten obowiązek kształtuje się w przypadku usług świadczonych na rzecz konsumentów z innych państw. Czy również w tym przypadku należy dokumentować sprzedaż przy pomocy kasy fiskalnej oraz wydawać paragony? Postaramy się odpowiedzieć na tak postawione pytanie.

Kasa fiskalna a świadczenie usług

Na początku należy zauważyć, że obowiązek stosowania kasy rejestrującej w celu ewidencjonowania sprzedaży towarów lub usług wynika bezpośrednio z ustawy VAT.

W myśl art. 111 ust. 1 ustawy podatnicy dokonujący sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych są obowiązani prowadzić ewidencję obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących.

Powyższy przepis określa generalną zasadę, z której wynika, że obowiązek prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kasy rejestrującej dotyczy wszystkich podatników, którzy dokonują sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych. Zatem podstawowym kryterium decydującym o obowiązku stosowania ewidencji za pomocą kas rejestrujących jest status nabywcy wykonywanych przez podatnika świadczeń.

Zasadniczo sprzedaż dokonywana na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej czy też na rzecz rolników ryczałtowych podlega rejestrowaniu na kasie fiskalnej.

Kasa fiskalna a miejsce świadczenia usług

Okazuje się, że w przypadku świadczenia usług dokonywanego na rzecz konsumentów z innych krajów niż Polska kluczowe znaczenie ma miejsce świadczenia usług. Pamiętajmy bowiem, że podatek VAT jest podatkiem o charakterze terytorialnym, co oznacza, że miejscem opodatkowania jest ten kraj, któremu ustawa VAT przypisuje miejsce świadczenia.

Wcześniej jednak wskażmy, że art. 111 ust. 1 ustawy VAT stanowiący o obowiązku ewidencjonowania czynności na kasie fiskalnej wskazuje, że tego rodzaju obowiązek aktywuje się w momencie dokonywania sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (bądź rolników ryczałtowych).

Warto w tym miejscu wyjaśnić, że stosownie do treści art. 2 pkt 22 ustawy VAT przez sprzedaż rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.

W świetle powyższych przepisów obowiązkowi ewidencjonowania podlega odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. To zatem powoduje, że konieczność posiadania kasy fiskalnej będzie dotyczyła wyłącznie tych usług, których miejscem opodatkowania będzie terytorium Polski.

Rozpatrując to zagadnienie, musimy w pierwszej kolejności wskazać, że zgodnie z art. 28c ust. 1 ustawy VAT miejscem świadczenia usług na rzecz podmiotów niebędących podatnikami jest miejsce, w którym usługodawca posiada siedzibę działalności gospodarczej. 

W rezultacie ogólna zasada określona w przepisach ustawowych wskazuje, że w przypadku świadczenia usług na rzecz konsumentów (tj. osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej) miejscem opodatkowania jest kraj siedziby usługodawcy.

Jeżeli zatem mówimy o przedsiębiorcy z Polski, to w przypadku, gdy świadczy on usługi na rzecz konsumentów z innych krajów UE, miejscem świadczenia oraz jednocześnie miejscem opodatkowania jest terytorium Polski.

Trzeba jednak podkreślić, że art. 28c ustawy VAT przedstawia zasadę ogólną, od której występują liczne wyjątki. Przykładowo zgodnie z art. 28e ustawy VAT miejscem świadczenia usług związanych z nieruchomościami, w tym usług świadczonych przez rzeczoznawców, pośredników w obrocie nieruchomościami, usług zakwaterowania w hotelach lub obiektach o podobnej funkcji, takich jak ośrodki wczasowe lub miejsca przeznaczone do użytku jako kempingi, użytkowania i używania nieruchomości oraz usług przygotowywania i koordynowania prac budowlanych, takich jak usługi architektów i nadzoru budowlanego, jest miejsce położenia nieruchomości. 

W przypadku zatem usług związanych z nieruchomościami miejscem świadczenia jest kraj położenia nieruchomości. Jeżeli nieruchomość jest położona w inny kraju UE, to tenże kraj będzie miejscem opodatkowania.

Przykład 1.

Przedsiębiorca z Polski świadczy usługi tłumaczeń na rzecz osoby fizycznej z Francji. W tym przypadku zastosowanie znajdzie art. 28c ustawy VAT, co oznacza, że miejscem opodatkowania usługi będzie Polska. Mamy do czynienia z odpłatną usługą na terytorium kraju, zatem tego rodzaju sprzedaż podlega ewidencjonowaniu na kasie fiskalnej.

Przykład 2.

Przedsiębiorca z Polski świadczy usługi budowlane na rzecz osoby fizycznej z Francji. Nieruchomość jest położona na terenie Francji. To oznacza, że zastosowanie znajdzie art. 28e ustawy VAT, zatem miejscem świadczenia oraz opodatkowania usługi jest Francja. W tym przypadku nie ma obowiązku ewidencjonowania sprzedaży na kasie rejestrującej.

W przypadku świadczenia usług na rzecz konsumentów z innych krajów obowiązek posiadania kasy fiskalnej warunkowany jest prawidłowym określeniem miejsca świadczenia usługi.

Świadczenie usług na rzecz konsumentów z innych krajów a możliwość skorzystania ze zwolnienia od kasy fiskalnej

Jeżeli mówimy o tych usługach, które są opodatkowane w Polsce i których świadczenie na rzecz konsumentów z innych krajów podlega ewidencjonowaniu na kasie fiskalnej, to trzeba także wspomnieć o potencjalnej możliwości skorzystania ze zwolnienia od tego obowiązku.

Wszystko za sprawą rozporządzenia w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących. Tam też w § 2 ust. 1 możemy przeczytać, że zwalnia się z obowiązku ewidencjonowania w danym roku podatkowym czynności wymienione w załączniku do rozporządzenia.

W poz. 37 wspomnianego załącznika wskazano świadczenie usług na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych, jeżeli świadczący usługę otrzyma w całości zapłatę za wykonaną czynność za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej (odpowiednio na rachunek bankowy podatnika lub na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem), a z ewidencji i dowodów dokumentujących zapłatę jednoznacznie wynika, jakiej konkretnie czynności dotyczyła.

W celu skorzystania z ww. zwolnienia muszą łącznie zostać spełnione następujące warunki:

  • zapłata za towar musi być dokonana w całości za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej (odpowiednio na rachunek bankowy podatnika lub na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem);

  • z ewidencji i dowodów dokumentujących zapłatę musi jednoznacznie wynikać, jakiej konkretnie czynności zapłata dotyczyła i na czyją rzecz została dokonana.

W rezultacie, jeżeli powyższe warunki są spełnione, to świadczenie usług na rzecz konsumenta z innego kraju będzie mogło skorzystać ze zwolnienia z obowiązku posiadania kasy fiskalnej. W takim przypadku podatnik nie musi ewidencjonować sprzedaży na kasie oraz nie musi wystawiać paragonu.

Warto zapamiętać, że również sprzedaż usług na rzecz konsumentów z innych krajów może korzystać z przepisów odnoszących się do zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania obrotów na kasie rejestrującej.
Przechodząc do podsumowania, należy podkreślić, że zagadnienia obowiązku posiadania kasy fiskalnej wobec świadczenia usług na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej jest w głównej mierze determinowane miejscem świadczenia usługi. Natomiast miejsce świadczenia jest określane na podstawie regulacji ustawy VAT, zatem podatnik zawsze powinien w pierwszej kolejności kierować się normami ustawowymi i określać, czy usługa jest świadczona w Polsce, czy też w inny kraju.