Poradnik Przedsiębiorcy

Powered by

wFirma.pl

Poznaj
niezbędne narzędzia
do zarządzania
Twoją firmą!

Dostępne
na wszystkie
platformy

Apple Windows Android BlackBerry

Dozwolony użytek w reklamie - czym jest i jak funkcjonuje?

Użycie w reklamie cytatów z innych dzieł kultury może znacznie zwiększyć jej skuteczność i możliwość dotarcia do określonej grupy docelowej - odpowiednio dobrane utwory zwiększą zainteresowanie marką i mogą przyczynić się do wzrostu sprzedaży. Jak zgodnie z prawem korzystać w działaniach promocyjnych z utworów, do których nie mamy praw autorskich? Przeczytaj i dowiedz się, jak funkcjonuje taka instytucja jak dozwolony użytek w reklamie.

Czym jest dozwolony użytek?

Pojęcie dozwolonego użytku zdefiniowane jest i regulowane przepisami rozdziału 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Oznacza ono nieodpłatne korzystanie bez zezwolenia twórcy z już rozpowszechnionego utworu w zakresie własnego użytku osobistego (nie dotyczy to jednak utworu architektonicznego i architektoniczno-urbanistycznego oraz korzystania z elektronicznych baz danych spełniających cechy utworu, chyba że dotyczy to własnego użytku naukowego niezwiązanego z celem zarobkowym). Prawa do dozwolonego użytku obejmuje też używanie pojedynczych egzemplarzy utworów przez osoby pozostające w związku osobistym, a zwłaszcza pokrewieństwa, powinowactwa lub stosunku towarzyskiego.

Instytucja dozwolonego użytku powstała, by pogodzić interesy autora dzieła i jego odbiorcy, który chciałby korzystać z niego zgodnie ze swoimi potrzebami. Oznacza to, że ma on za zadanie chronić utwór przed niezgodną z prawem eksploatacją, ale także umożliwiać odbiorcom poznawania dzieł kultury.

 Korzystanie z dozwolonego użytku nie może jednak w żaden sposób naruszać praw autora - zarówno majątkowych, jak i osobistych ani ograniczać możliwości dalszego korzystania z dzieła. Odbiorca zatem powinien mieć na uwadze to, że dozwolony użytek ma za zadanie wzbogacać i rozwijać dziedzinę, w której powstało dzieło. 

Dozwolony użytek możemy podzielić na dwie kategorie: 

  • dozwolony użytek publiczny - odnoszący się do działalności bibliotek i placówek edukacyjnych - realizuje się poprzez udostępnianie utworów w celach edukacyjnych na zasadach określonych w rozmaitych aktach wewnętrznych,

  • dozwolony użytek osobisty - obejmujący uprawnienia osób prywatnych.

Należy jeszcze wspomnieć o niezwykle istotnym warunku korzystania z utworów w ramach dozwolonego użytku - oznaczaniu utworów:

Art. 34. Można korzystać z utworów w granicach dozwolonego użytku pod warunkiem wymienienia imienia i nazwiska twórcy oraz źródła. Podanie twórcy i źródła powinno uwzględniać istniejące możliwości. Twórcy nie przysługuje prawo do wynagrodzenia, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Dozwolony użytek w reklamie - jak funkcjonuje? 

W kontekście przytoczonej wyżej definicji dozwolony użytek w reklamie może budzić duże wątpliwości - działania promocyjne zazwyczaj organizowane są przez podmiot profesjonalny, czyli firmę marketingową, a fragment utworu lub nawet jego całość ma być przedstawiona adresatom reklamy, czyli zazwyczaj szerokiemu gronu osób. Taka sytuacja wymaga zawarcia z twórcą umowy o przeniesienie praw autorskich (zazwyczaj czasowe) lub umowy licencyjnej - zgoda twórcy jest ważna, tym bardziej że działania promocyjne mają w założeniu przyczynić się do odniesienia wymiernych korzyści zarówno przez podmiot, który zlecił przeprowadzenie kampanii reklamowej, jak i przez samą agencję. Umowę licencyjną zawiera się z samym autorem lub ze zbiorową organizacją zarządzania prawami autorskimi, np. z ZAIKS-em. Wzór wniosku o udzielenie licencji można znaleźć na stronach internetowych takich podmiotów.