Poradnik Przedsiębiorcy

Eksport usług przez podatnika zwolnionego z VAT - jak go rozliczyć?

Liczna grupa przedsiębiorców decyduje się na wybór zwolnienia od podatku VAT, ze względu na wielkość obrotów. Pomimo korzystania z opisanego zwolnienia, tacy przedsiębiorcy nadal mają prawo do świadczenia usług na rzecz zagranicznych kontrahentów. Jak rozliczyć eksport usług przez podatnika zwolnionego z VAT? Odpowiadamy.

Jak określić miejsca świadczenia usługi?

Pierwszą kwestią, którą należy ustalić jest określenie miejsca świadczenia takiej usługi. W tym zakresie, należy sięgnąć do treści art. 28b ustawy VAT, który stanowi, że miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej. Przepis ten dotyczy zarówno kontrahentów z UE jak i z krajów trzecich. W rezultacie usługa świadczona na rzecz podatników, którzy nie mają w Polsce siedziby, ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT w Polsce. Podmiotem zobowiązanym do rozliczenia podatku należnego z tytułu świadczenia takiej usługi jest nabywca. Rozliczenia podatku usługobiorca dokonuje zgodnie z prawem wewnętrznym kraju, w którym ma swoją siedzibę.Zasada określona w art. 28b ustawy VAT ma zastosowanie zarówno do czynnych podatników VAT, jak i do podatników zwolnionych z VAT.Przykład 1.

Polski podatnik korzystający ze zwolnienia od podatku VAT, wykonał usługę dla podatnika z Kanady. W takim przypadku należy stosować regułę określoną w art. 28b ustawy. 

W rezultacie podmiotem zobowiązanym do zapłaty podatku, będzie kontrahent z Kanady.Rozliczenia podatku dokona on zgodnie z kanadyjskim prawem podatkowym.

Eksport usług przez podatnika zwolnionego z VAT - o czym należy pamiętać? 

Pomimo faktu, że usługa taka nie podlega opodatkowaniu w Polsce, polski podatnik ma określone obowiązki w związku z wykonaniem takiej usługi. Należy pamiętać, że eksport usług przez podatnika zwolnionego z VAT musi zostać udokumentowany fakturą.

Jak bowiem wynika z treści art. 106a pkt 2 lit. b) ustawy o VAT przepisy dotyczące faktur, stosuje się do dostawy towarów i świadczenia usług dokonywanych przez podatnika posiadającego na terytorium kraju siedzibę działalności gospodarczej w przypadku, gdy miejscem świadczenia jest terytorium państwa trzeciego.Podatnik zwolniony z VAT ma obowiązek wystawienia faktury z tytułu świadczenia usługi na rzecz kontrahenta z kraju trzeciego.

Następnie podatnik powinien zastanowić się jak powinna być skonstruowana tego typu faktura. Obowiązkowe elementy faktury, zostały określone w art. 106e ust. 1 ustawy VAT. W art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy wskazano, że w przypadku dostawy towarów lub wykonania usługi, dla których zobowiązanym do rozliczenia podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze, jest nabywca towaru lub usługi – wyrazy „odwrotne obciążenie”.

Zgodnie z art. 106e ust 5 pkt 2 ustawy w przypadku, o którym mowa w art. 106a pkt 2 lit. b) faktura może nie zawierać danych określonych w ust. 1 pkt 5 i 12-14. Oznacza to, że jeżeli miejscem świadczenia usług jest terytorium państwa trzeciego, faktura może nie zawierać:

  • numeru, za pomocą którego nabywca towarów lub usług jest zidentyfikowany na potrzeby podatku lub podatku od wartości dodanej, pod którym otrzymał on towary lub usługi;
  • stawki podatku;
  • sumy wartości sprzedaży netto z podziałem na sprzedaż objętą poszczególnymi stawkami podatku i sprzedaż zwolnioną od podatku;
  • kwoty podatku od sumy wartości sprzedaży netto, z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku.

Faktura dokumentująca świadczenie usług dla kontrahenta spoza UE nie zawiera ani stawki („NP”) ani też kwoty podatku. Taka faktura musi natomiast posiadać wyrazy „odwrotne obciążenie”.Na marginesie należy dodać, że ustawa wymaga, aby na fakturze znalazło się wyrażenie „odwrotne obciążenie”. Wyrażenie to zatem musi być wpisane w języku polskim i nie może być zastępowane przez jego angielski odpowiednik („reverse charge”). Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby oprócz polskiego wyrażenia, dodatkowo umieścić angielskie tłumaczenie.

Jako potwierdzenie powyższego stanowiska, warto przywołać treść interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 12 kwietnia 2017 roku:

„Mając na uwadze powołane przepisy prawa oraz przedstawiony opis sprawy należy stwierdzić, że Wnioskodawca świadczy przedmiotowe usługi badań klinicznych na rzecz podatników, o których mowa w art. 28a ustawy. Jak wskazał bowiem Zainteresowany - przedmiotowe usługi świadczy na rzecz podmiotów z siedzibą w kraju Unii Europejskiej oraz z siedzibą poza Unią Europejską (tj. USA), którzy są podatnikami zarejestrowanymi dla potrzeb podatku od wartości dodanej w jednym z krajów Unii Europejskiej oraz na terenie USA. Skoro zatem przedmiotowe usługi są świadczone na rzecz podatników oraz dla ww. usług nie przewidziano szczególnego miejsca świadczenia, to podlegają one opodatkowaniu - zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28b ust. 1 ustawy - w kraju siedziby usługobiorcy, tj. w kraju Unii Europejskiej lub w USA. Tym samym ww. usługi nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT w Polsce.

Wobec powyższego w związku z tym, że przedmiotowe usługi nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w Polsce, to Wnioskodawca ma obowiązek wystawić fakturę za wykonaną usługę, która powinna zawierać wyrazy „odwrotne obciążenie", dla kontrahentów mających siedzibę działalności gospodarczej zarówno w krajach Unii Europejskiej jak i poza Unią, niezależnie od stawki podatku obowiązującej w kraju usługobiorcy. Przy czym zauważyć należy, iż Zainteresowany jako dodatkowy zapis może na fakturze umieścić określenie „NP”, bowiem przepisy nie sprzeciwiają się umieszczaniu na fakturze dodatkowych adnotacji.”

Eksport usług przez podatnika zwolnionego z VAT a numer VAT-UE i informacją podsumowująca

W świetle art. 97 ust. 3 ustawy VAT podatnicy (zarówno czynni, jak i zwolnieni z VAT) świadczący usługi, do których znajduje zastosowanie art. 28b ustawy VAT, na rzecz innej firmy z jednego z krajów Unii Europejskiej są zobowiązani do zarejestrowania się w ramach VAT-UE. Należy jednak wyraźnie podkreślić, że konieczność posiadania numeru VAT-UE dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy polski przedsiębiorca wykonuje usługę na rzecz kontrahenta z innego kraju UE.

Podobnie wygląda sytuacja w przypadku kwestii informacji podsumowującej. Jak bowiem stanowi art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy VAT podatnicy zarejestrowani jako podatnicy VAT UE, są obowiązani składać w urzędzie skarbowym zbiorcze informacje o dokonanych usługach, świadczonych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju (tzw. informacje podsumowujące). Informacje podsumowujące składa się za okresy miesięczne za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu dokonania transakcji.Z tytułu świadczenia usługi na rzecz kontrahenta spoza UE, podatnik nie ma obowiązku rejestrowania się dla celów VAT-UE oraz nie musi składać informacji podsumowującej.Przykład 2.

Podatnik zwolniony z VAT wykonał usługę dla podatnika z USA. Obowiązek zapłaty podatku z tego tytułu obciąża usługobiorcę, a więc kontrahenta z USA. Jakie elementy powinna mieć faktura za dokonany eksport usług przez podatnika zwolnionego z VAT?

Polski podatnik ma obowiązek wystawienia faktury bez kwoty podatku i ze stawką „NP”. Dodatkowo na fakturze musi znaleźć się adnotacja „odwrotne obciążenie”. Polski podatnik nie ma obowiązku rejestrowania się dla celów VAT-UE, nie musi również składać z tego tytułu informacji podsumowującej.