Poradnik Przedsiębiorcy

Powered by

wFirma.pl

Poznaj
niezbędne narzędzia
do zarządzania
Twoją firmą!

Dostępne
na wszystkie
platformy

Apple Windows Android BlackBerry

Kompensata wzajemnych zobowiązań i należności

Obustronne transakcje - czyli takie, przy których przedsiębiorcy są dla siebie równocześnie sprzedawcami i nabywcami - to częste zjawisko w obrocie gospodarczym. Kontrahenci mogą skorzystać z dużego ułatwienia, jakim jest kompensata wzajemnych zobowiązań. Aby dowiedzieć się więcej na temat tego rozwiązania, należy zajrzeć do Kodeksu cywilnego, które je reguluje.

Kompensata wzajemnych zobowiązań - rodzaje

Kompensata wzajemnych zobowiązań to rozliczenie bezgotówkowe, które nie jest barterem ani formą zapłaty - dlatego zasadniczo nie można jej umieszczać na fakturach jako metodę płatności. Przedsiębiorcy mają prawo do takiego rozliczenia, gdy mają zobowiązania dwustronne - czyli jeśli są dla siebie jednocześnie wierzycielami i dłużnikami. Kompensata wzajemnych zobowiązań to równoległe umarzanie się wierzytelności - jednakże tylko do wysokości wierzytelności o niższej wartości.

Przedsiębiorcy mogą skorzystać z dwóch rozwiązań: umownego lub ustawowego potrącenia należności. Umowna kompensata wzajemnych zobowiązań opiera się na założeniach ustalonych przez strony na zasadzie swobody umów. W ustawowej wersji zaś należy oprzeć się na postanowieniach Kodeksu cywilnego.

Art. 498 Kodeksu cywilnego
§ 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.
§ 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.

Kompensata wzajemnych zobowiązań - oświadczenie

Kompensata wzajemnych zobowiązań jest zatem dozwolona przez Kodeks cywilny, w którym znajdują się zasady korzystania z tej metody rozliczeń. Art. 499 mówi, że "potrącenia dokonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie".

W prawie nie ma jednak ściśle określonej formy oświadczenia, co zostawia przedsiębiorcom wolną rękę. Do wyboru jest forma pisemna lub ustna - najważniejsze, by druga strona otrzymała taką informację. Dla bezpieczeństwa transakcji poleca się skorzystanie z pisemnego oświadczenia. W ten sposób zostaje stworzony dowód dla każdej ze stron, kluczowy w przypadku otrzymania ponaglenia do uiszczenia należności za transakcję, która pierwotnie miała być rozliczona według kompensaty wzajemnych zobowiązań.

Kompensata wzajemnych zobowiązań - wymagalne wierzytelności

Art. 498 Kodeksu cywilnego określa, iż ustawowa kompensata wzajemnych zobowiązań może dotyczyć tylko wzajemnych wierzytelności, które są wymagalne - czyli potrącenie może objąć wierzytelność powstają po upływie terminów spłaty znajdujących się w umowie. Jeśli nastąpi wypowiedzenie przed terminem, ważny jest okres wypowiedzenia.