Poradnik Przedsiębiorcy

Obowiązkowy split payment przy usługach ciągłych – czy zawsze obowiązuje?

Likwidacja krajowego odwrotnego obciążenia i zastąpienie go obowiązkowym mechanizmem podzielonej płatności tzw. MPP, wdrożenie białej listy podatników VAT, nowe sankcje w VAT i PIT – to tylko niektóre z przepisów, jakie ustawodawca wprowadził głównie na przestrzeni ostatniego roku w celu uszczelnienia systemu podatkowego w Polsce. Chcąc zapobiec oszustwom i wyłudzeniom podatkowym, które występowały przede wszystkim wśród dużych i średnich przedsiębiorstw, ustawodawca nie wziął pod uwagę, że zmiany przepisów mogą odczuć najbardziej mikro i mali przedsiębiorcy. To im nowe przepisy przysparzają więcej obowiązków i powodują powstawanie licznych wątpliwości. Jednym z problemów, z jakim spotykają się podatnicy, jest to, czy są oni zobowiązani, aby stosować obowiązkowy split payment przy usługach ciągłych. Sprawdźmy, kiedy występuje taka konieczność.

Kto ma obowiązek stosować mechanizm podzielonej płatności?

Obligatoryjne dokonywanie płatności przy użyciu split payment zastąpiło stosowane do końca października 2019 roku odwrotne obciążenie w transakcjach krajowych. Zgodnie z art. 108a ust. 1a ustawy o VAT podatnik ma obowiązek zastosowania mechanizmu podzielonej płatności w sytuacji, gdy:

  1. płatność dotyczy transakcji B2B i sprzedawca oraz odbiorca są podatnikami – bez względu na ich status VAT,

  2. wartość brutto faktury dokumentującej transakcję wynosi co najmniej 15 tys. zł,

  3. przedmiotem transakcji są towary lub usługi wymienione w załączniku 15 ustawy o VAT – bez względu na to, jaką część wartościową faktury stanowią (w załączniku tym zostały wymienione m.in. towary i usługi, których sprzedaż dokonana przed 1 listopada 2019 r. była objęta odwrotnym obciążeniem).

Jeżeli na fakturze o wartości co najmniej 15 tys. zł brutto wystawionej pomiędzy dwoma podatnikami przynajmniej jedna pozycja została wymieniona w załączniku 15 ustawy o VAT, to bez względu na jej wartość należy dokonać płatności z wykorzystaniem split payment. Co więcej, faktura powinna zawierać adnotację „mechanizm podzielonej płatności”. W sytuacji, gdy powyższe warunki zostały spełnione, należy dokonać płatności z wykorzystaniem split payment – również w przypadku, gdy adnotacja ta nie znajduje się na fakturze.Przykład 1.

Pan Aleksander prowadzi sklep z elektroniką. W lutym 2020 r. dokonał zakupu, który został udokumentowany fakturą wystawioną przez firmę ABC. Zakup dotyczył m.in. dysków SSD, przedłużaczy oraz myszy komputerowych o łącznej wartości 16 tys. zł brutto. Czy w związku z tym, że wartość dysków SSD na fakturze wynosiła 14 tys. zł brutto, pan Aleksander ma obowiązek stosowania split payment?

Tak, w związku z tym, że wartość faktury przekroczyła limit 15 tys. zł i przynajmniej jedna pozycja faktury (dyski SSD) została wymieniona w załączniku 15 ustawy o VAT, pan Aleksander dokonując zakupu od firmy ABC, ma obowiązek zastosować mechanizm podzielonej płatności.

Czym charakteryzują się usługi ciągłe?

Definicja usług ciągłych znajduje się w art. 19a ust. 3 ustawy o VAT, zgodnie z którym jest to usługa, dla której ustalone zostały następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń. Dodatkowo usługa taka uznawana jest za wykonaną:

  • z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się ustalone terminy płatności lub rozliczeń, lub

  • z upływem każdego roku podatkowego do momentu zakończenia świadczenia usługi – jeżeli w danym roku nie upływają terminy płatności lub rozliczeń w przypadku usług świadczonych w sposób ciągły przez okres dłuższy niż rok.

Pojęcie „usługa ciągła” ma jednak bardzo szeroki zakres, a ustawodawca nie stworzył zamkniętego katalogu czynności, których wykonywanie może zostać uznane za świadczenie o charakterze ciągłym. W interpretacji indywidualnej z dnia 19 lipca 2018 wydanej przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o sygn. 0114-KDIP1-1.4012.355.2018.1.DG możemy przeczytać, że czynności o charakterze ciągłym powinny polegać na stałym i powtarzalnym (trwałym) zachowaniu wykonawcy świadczonej usługi i nie ograniczać się do jednorazowego zawarcia umowy.

Przykład 2.

Pan Łukasz prowadzi firmę XYZ świadcząc usługi serwisowe. Zawarł on kontrakt na serwis sprzętu komputerowego przez najbliższe 5 lat. Zgodnie z umową, usługa serwisu świadczona jest wyłącznie na żądanie nabywcy, a zapłata następuje w terminie 7 dni od dnia wykonania usługi serwisu. Czy w związku z zawarciem umowy na 5 lat pan Łukasz powinien potraktować świadczoną usługę jak usługę o charakterze ciągłym?

Nie, usługa świadczona przez pana Łukasza nie spełnia definicji usługi ciągłej, ponieważ nie zostały ustalone następujące po sobie terminy płatności, a także nie obejmuje ona stałych i powtarzalnych czynności ze strony pana Łukasza. Może bowiem wystąpić sytuacja, że klient pana Łukasza przez okres 5 lat nie skorzysta z usług serwisowych.

Przykład 3.

Pani Magda świadczy usługi najmu nieruchomości. Podpisała umowę na wynajem lokalu użytkowego z firmą XYZ na okres 10 lat. Strony ustaliły w umowie, że płatności będą dokonywane w okresach kwartalnych, zawsze ostatniego dnia danego kwartału. Kiedy powstanie obowiązek podatkowy w sytuacji, gdy klient będzie spóźniał się z zapłatą?

W związku z tym, że usługa świadczona przez panią Magdę polega na powtarzalnych czynnościach oraz zostały w umowie ustalone następujące po sobie terminy płatności, należy uznać, że jest to usługa o charakterze ciągłym. Pomimo braku terminowej płatności obowiązek podatkowy powstaje w tym przypadku wraz z upływem terminu płatności.Do usług, które mogą zostać uznane za świadczone w sposób ciągły, zalicza się m.in. usługi najmu, usługi informatyczne, księgowe, marketingowe i pocztowe.

Czy zastosowanie ma obowiązkowy split payment przy usługach ciągłych?

Połączenie obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności i usług o charakterze ciągłym jest możliwe, jednak w tym przypadku musi zostać spełniony szereg warunków:

  1. usługa musi zaliczać się do wymienionych w załączniku 15 ustawy o VAT,

  2. świadczenie usług następuje pomiędzy dwoma podatnikami,

  3. wartość brutto faktury dokumentującej transakcję wynosi co najmniej 15 tys. zł,

  4. usługa świadczona jest w sposób powtarzalny,

  5. zostały ustalone w umowie okresy rozliczeniowe.

Po spełnieniu wszystkich pięciu powyższych warunków wystąpi obowiązkowy split payment przy usługach ciągłych.Obowiązkowy split payment przy usługach ciągłych nie odnosi się do wartości transakcji rozumianej jako wartość całej umowy zawartej pomiędzy podmiotami, tylko do wartości transakcji rozpoznanej jako należna kwota w danym okresie rozliczeniowym ustalona w umowie.

Przykład 4.

Pan Marcin świadczy usługi malarskie. Z firmą ABC zajmującą się sprzedażą mieszkań w stanie deweloperskim podpisał on umowę na pomalowanie pomieszczeń znajdujących się w kilku różnych inwestycjach. Pan Marcin na realizację zlecenia ma 9 miesięcy, a strony ustaliły, że okres rozliczeniowy będzie przypadał na 25. dzień każdego miesiąca. Wartość usługi w danym miesiącu to kwota 10 tys. brutto. Czy firma ABC ma obowiązek dokonywania zapłaty na rzecz pana Marcina z wykorzystaniem split payment?

Nie, pomimo tego, że łączna wartość umowy to kwota 90 tys. zł a usługi malarskie zostały wymienione w załączniku 15 ustawy o VAT, firma ABC nie ma obowiązku dokonywania płatności z wykorzystaniem split payment. Ma to związek z tym, że nie został przekroczony limit kwotowy transakcji udokumentowanej pojedynczą fakturą.

Podsumowując, aby odpowiedzieć na pytanie, czy podatnicy muszą stosować obowiązkowy split payment przy usługach ciągłych, należy zweryfikować, czy zostały spełnione wszystkie wymienione powyżej podstawowe warunki. Najważniejszą kwestią, o której muszą pamiętać przedsiębiorcy, jest to, że obowiązkowy split payment dotyczy jednorazowej wartości transakcji udokumentowanej fakturą. W przypadku, gdy z jednej strony faktura sprzedaży nie przekroczy limitu 15 tys. zł (lub równowartości tej kwoty), a z drugiej strony cała wartość umowy przekracza wskazany limit, nie został spełniony jeden z głównych warunków i w takiej sytuacji obowiązkowy split payment przy usługach ciągłych nie wystąpi.