Poradnik Przedsiębiorcy

Pojęcie transakcji powyżej 15 000 zł – jak ją interpretować?

W rewolucjach podatkowych, które miały miejsce w minionych miesiącach, zastosowanie znajduje jednolita gospodarczo transakcja. Jej definicja wykorzystywana jest zarówno w nowych, jak i starych rozwiązaniach podatkowych. Sprawdźmy, czym jest pojęcie transakcji powyżej 15 000 zł oraz jakich rozwiązań podatkowych dotyczy.

Pojęcie transakcji – czym ona jest?

W ustawach próżno szukać definicji „transakcji” w rozumieniu ustawy – Prawo przedsiębiorcy. W związku z tym wyjaśnienia tego pojęcia należy szukać w interpretacjach podatkowych bądź wyjaśnieniach Ministerstwa Finansów.

W poniższej tabeli przedstawiamy kilka wybranych pojęć transakcji.

Gdzie zamieszczone zostało pojęcie transakcji?

Pojęcie transakcji

Interpretacja indywidualna o sygn. 0111-KDIB1-3.4010.2.2017.1.MST z 31 marca 2017 r.

„[…] jednorazowa wartość transakcji oznacza ogólną wartość wierzytelności lub zobowiązań, określoną w umowie zawartej między przedsiębiorcami. Przymiot jednorazowości nie odnosi się do liczby płatności, lecz odzwierciedla wymóg powiązania poszczególnych świadczeń w ramach jednego stosunku umownego. Można zatem przyjąć, że jeżeli całkowita wartość transakcji nie wynika wprost z treści umowy, lecz zależy od czasu jej trwania – co dotyczyć może między innymi umów o stałe świadczenie usług zawartych na czas nieokreślony – wówczas należałoby przyjąć, że pojęcie jednorazowej wartości transakcji odnosi się do poszczególnych okresów rozliczeniowych, za które przysługuje wynagrodzenie”.

Interpelacja poselska nr 9279 z 8 lutego 2018 r. o sygn. DD6.054.5.2017

„W konsekwencji, jednorazowa wartość transakcji oznacza ogólną wartość wierzytelności lub zobowiązań, określoną w umowie zawartej między przedsiębiorcami. Przymiot jednorazowości nie odnosi się do liczby płatności, lecz odzwierciedla wymóg powiązania poszczególnych świadczeń w ramach jednego stosunku umownego”.

Interpretacja indywidualna o sygn. 0111-KDIB2-3.4010.265.2018.2.AZE z 8 listopada 2018 r,

„[…] pojęcia »transakcja« znajduje swój odpowiednik w art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz.U. 2016 r., poz. 684, ze zm.), zgodnie z którym transakcja handlowa to umowa, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi, jeżeli strony, o których mowa w art. 2 (czyli m.in. przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców), zawierają ją w związku z wykonywaną działalnością.

Bazując na tych regulacjach, pojęcie »transakcja« należy odkodować jako umowę, której przedmiotem jest odpłatne świadczenie usług/dostaw towarów i umowa ta jest zawierana między przedsiębiorcami w ramach prowadzonej przez nich działalności gospodarczej”.

Zgodnie z powyższym przez pojęcie transakcji należy rozumieć umowę cywilnoprawną, którą przedsiębiorca zawiera w związku z wykonywaną przez siebie działalnością gospodarczą, charakteryzującą się następującymi cechami:

  • występują w transakcji co najmniej dwie strony;

  • dotyczy ona czynności prawnej, np. przeniesienia własności rzeczy z tytułu sprzedaży towarów;

  • ma związek z wykonywaną działalnością gospodarczą (u nabywcy zakup został dokonany dla celów działalności, u sprzedawcy sprzedaż wykonana w ramach działalności);

  • podlega obowiązkowi zapłaty – w formie jednorazowej wpłaty lub częściowych wpłat;

  • zawarta jest ona w dowolnej formie (zgodnej z przepisami), np. ustnie, papierowo.

Wskazać należy, że zarówno ustawodawca, jak i sądy wykluczają możliwość sztucznego dzielenia transakcji, aby ominąć przepisy, które przytoczymy poniżej. Należy mimo wszystko pamiętać, że każdy przypadek oceniany jest indywidualnie, więc w razie wątpliwości przedsiębiorca może wystąpić o wydanie indywidualnej interpretacji.

Pojęcie transakcji powyżej 15 000 zł  – limit gotówkowy 

Ustawodawca do pojęcia transakcji odwołuje się w części stworzonych przepisów. Jednym z nich jest art. 22p ust. 2 ustawy o PIT, który wskazuje, że nabywca nie ma prawa zaliczenia do kosztów podatkowych poniesionego wydatku w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 ustawy – Prawo przedsiębiorców została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego – gotówką. W takiej sytuacji, gdy ujęcie kosztu nastąpiło w pełnej wartości, to konieczne jest:

  • zmniejszenie kosztów podatkowych lub

  • zwiększenia przychodów, jeśli nie ma możliwości zmniejszenia kosztów,

w miesiącu, w którym została dokonana płatność bez pośrednictwa rachunku płatniczego.Art. 19 ustawy – Prawo przedsiębiorców:
„Dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, w każdym przypadku gdy:
1) stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz
2) jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 15 000 zł lub równowartość tej kwoty, przy czym transakcje w walutach obcych przelicza się na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji”.

Limit gotówkowy dla transakcji powyżej 15 000 zł w systemie wFirma.pl

W systemie wFirma.pl został utworzony mechanizm, który ma na celu wspieranie użytkownika w kontroli takich sytuacji, aby przypadkowo nie ujął w kosztach podatkowych transakcji zapłaconej gotówką powyżej 15 tys. złotych brutto. Przy rozliczeniu faktury gotówkowej powyżej wyżej wymienionej wartości pojawi się komunikat ostrzegający:

Biała lista podatników a pojęcie transakcji powyżej 15 000 zł 

We wrześniu 2019 roku wprowadzona została biała lista podatników VAT, która zawiera wszystkie informacje dotyczące podatników wraz z ich statusem – czy np. jest on aktywnym podatnikiem VAT, czy zwolnionym ze względu na wykreślenie go z rejestru czynnych podatników. Dodatkowo w wykazie tym widnieją wszystkie konta rozliczeniowe podatników (firmowe) oraz konta imienne SKOK, które związane są z prowadzoną działalnością.Więcej na ten temat białej listy pisaliśmy w artykule: Biała lista podatników od września 2019 roku – jak weryfikować kontrahentów?Pojęcie transakcji w przypadku białej listy podatników pojawia się w przepisach ustawy o PIT, a dokładniej art. 22p ust. 1 pkt 2 – które obowiązują dopiero od 1 stycznia 2020 roku. W przypadku bowiem, gdy nabywca wykona przelew na inny rachunek bankowy niż zawarty na dzień zlecenia przelewu na białej liście podatników i wartość transakcji wynosi  co najmniej 15 000 zł brutto – nie będzie mógł zaliczyć kosztu w części, która została przelana na rachunek spoza wykazu. Jeśli ujęcie wydatku nastąpiło przed dokonaniem przelewu na rachunek spoza wykazu, konieczne jest:

  • zmniejszenie kosztów podatkowych lub

  • zwiększenia przychodów, jeśli nie ma możliwości zmniejszenia kosztów,

w miesiącu, w którym został zlecony przelew na rachunek spoza wykazu.

Biała lista podatników w systemie wFirma.pl

W systemie wFirma.pl system automatycznie sprawdzi rachunek bankowy kontrahenta-dostawcy, w przypadku gdy zostaną spełnione poniższe warunki:

  1. dostawca jest czynnym podatnikiem VAT (system automatycznie weryfikuje status VAT),

  2. wartość brutto transakcji wynosi co najmniej 15 000 zł,

  3. uzupełniony jest numer rachunku bankowego kontrahenta,

  4. jako metodę płatności wybrano przelew.

Jeśli nie znajduje się on na białej liście, a użytkownik oznaczył uiszczenie płatności, system poinformuje go, że rachunek nie znajduje się na liście i wskaże, że należałoby w związku z tym nie księgować kosztu.

Pojęcie transakcji

Wydatek, który podatnik opłacił na rachunek bankowy sprzedawcy spoza wykazu, może pozostać w ewidencjach i tym samym stanowić koszt, jeśli nabywca złoży zawiadomienie, o którym mowa w art. 117ba § 3 Ordynacji podatkowej, do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla wystawcy faktury, w terminie trzech dni od dnia zlecenia przelewu.

Pojęcie transakcji powyżej 15 000 zł – split payment

1 listopada 2019 r. zlikwidowane zostało odwrotne obciążenie i wprowadzony został obowiązkowy split payment. Stosowany jest on obligatoryjnie, gdy spełnione są łącznie 3 warunki:

  1. w skład transakcji wchodzą towary i usługi wymienione w zał. nr 15 ustawy,

  2. sprzedawcą jest czynny podatnik VAT,

  3. kwota należności (transakcji) ogółem wynosi co najmniej 15 000 zł w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców.

Więcej w temacie obowiązkowego split payment opisaliśmy w artykule: Obowiązkowy split payment – od listopada 2019? Jak się przygotować?Zatem w przypadku, gdy przedsiębiorca zapłaci za fakturę spełniającą wyżej wymienione warunki (zwłaszcza ten dotyczący wartości transakcji) z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności (dalej zwany jako MPP), to zgodnie z art. 22p ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT nie będzie mógł ująć od 1 stycznia 2020 roku kosztu w ewidencjach podatkowych. A jeśli dokonał ujęcia kosztu i później dokonał płatności z pominięciem MPP, to nabywca zobowiązany jest do:

  • zmniejszenia kosztów podatkowych lub

  • zwiększenia przychodów, jeśli nie ma możliwości zmniejszenia kosztów,

w miesiącu, w którym został zlecony przelew z pominięciem MPP.

Pojęcie transakcji w mechanizmie podzielonej płatności w serwisie wFirma.pl

W systemie wFirma.pl użytkownik może oznaczać koszty, które objęte są mechanizmem podzielonej płatności, schematem: WYDATKI » KSIĘGOWANIE » DODAJ » FAKTURA VAT, gdzie wybieramy właściwy rodzaj wydatku, uzupełniamy dane zgodnie z fakturą i w podzakładce IMPORT Z ZAGRANICY I INNE ZAAWANSOWANE zaznaczamy opcję PODZIELONA PŁATNOŚĆ.

pojęcie transakcjiDzięki temu przedsiębiorca będzie mógł w łatwy sposób dopilnować obowiązku, przy wydatku pojawi się bowiem oznaczenie dotyczące podzielonej płatności, które będzie przypominać o obowiązku użytkownikowi.

Pojęcie transakcji

Ponadto już z poziomu systemu użytkownik może wygenerować eksport przelewów w split payment za pomocą opcji WYDATKI » KSIĘGOWANIE, oznaczamy wydatki i korzystamy z opcji EKSPORTUJ DO BANKU » SPLIT PAYMENT.