Poradnik Przedsiębiorcy

Opodatkowanie bonów – nowe zasady na gruncie podatku VAT

Przepisy unijne nakładają na każde państwo członkowskie obowiązek dostosowania swoich regulacji do nowych zasad, których dotyczy opodatkowanie bonów podatkiem od towarów i usług. Nowelizacja ustawy obowiązuje od 1 stycznia 2019 r. W poniższym artykule przedstawiamy analizę porównawczą dotychczasowych oraz nowych zasad nakładania podatku VAT na transakcje związane z bonami.

Opodatkowanie bonów - obowiązujące regulacje do 2018 r.

Ustawa o podatku od towarów i usług do końca 2018 roku nie przewidywała żadnych szczególnych uregulowań, jeżeli chodzi o opodatkowanie bonów. W rezultacie należało opierać się w tym zakresie na zasadach ogólnych.

Opodatkowaniu podatkiem VAT podlega odpłatna dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług. Przekazywanie bonów nie mieściło się w żadnej kategorii. Trzeba było bowiem zauważyć, że bony mają na celu zastąpienie środków pieniężnych i były traktowane jako znaki legitymacyjne uprawniające do wymiany bonu na określony towar lub usługę.

Zgodnie z powyższym, opodatkowanie bonów podatkiem VAT nie miało miejsca w przypadku jego odpłatnego przekazania. W momencie odpłatnego wydania bonu nie powstawał obowiązek podatkowy, ponieważ sprzedaż bonów nie spełniała przesłanek definicji dostawy towarów ani świadczenia usług.

Konieczność zapłaty podatku generowała dopiero czynność realizacji bonu. W konsekwencji w momencie wymiany bonu na towar lub usługę dochodziło do opodatkowania podatkiem VAT dostawy towarów lub świadczenia usług w zamian za kwotę wynikającą z realizacji bonu.Opodatkowanie bonów podatkiem VAT nie wiązało się z samą czynnością odpłatnego wydania bonów. Skutki podatkowe wywołała dopiero realizacja bonu polegająca na wymianie bonu na towar lub usługę.

Przykład 1.

Zakład fryzjerski sprzedał klientowi bon na swoje usługi w czerwcu. Klient zrealizował bon w lipcu. Jak w tej sytuacji wyglądać będzie opodatkowanie bonów?

W takim przypadku obowiązek zapłaty podatku należnego powstaje w momencie świadczenia usługi, tj. w lipcu.

Opodatkowanie bonów od 1 stycznia 2019 r.

Na mocy dyrektywy Rady (UE) 2016/1065 z dnia 27 czerwca 2016 r. zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do bonów na towary lub usługi Polska została zobowiązana do implementacji oraz wprowadzenia do polskiego porządku prawnego nowych rozwiązań w zakresie opodatkowania bonów. Dyrektywa wskazuje, że nowe przepisy obowiązują od 1 stycznia 2019 r. 

Nowelizacja dotyczy przede wszystkim wprowadzenia nowych definicji do ustawy VAT. W myśl art. 2 pkt 41 ustawy przez pojęcie bon rozumie się instrument, z którym wiąże się obowiązek jego przyjęcia jako wynagrodzenia lub części wynagrodzenia za dostawę towarów lub świadczenie usług, w którego przypadku towary, które mają zostać dostarczone lub usługi, które mają zostać wykonane, lub tożsamość potencjalnych dostawców bądź usługodawców są wskazane w samym instrumencie lub określone w powiązanej dokumentacji, w tym w warunkach wykorzystania tego instrumentu.

Ponadto wprowadzono rozróżnienie bonów jednego przeznaczenia oraz bonów różnego przeznaczenia. W tym zakresie został dodany do ustawy nowy rozdział 2a „Opodatkowanie w przypadku stosowania bonów”.

W myśl art. 2 pkt 43 ustawy VAT bon jednego przeznaczenia to bon, w którego przypadku miejsce dostawy towarów lub świadczenia usług, których bon dotyczy, oraz kwota należnego podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze, z tytułu dostawy tych towarów lub świadczenia tych usług są znane w chwili emisji tego bonu. Bon jednego przeznaczenia uprawnia jego posiadacza do wymiany na konkretną, ściśle określoną w momencie jego wydawania usługę bądź towar w danym państwie członkowskim. W przypadku bonu jednego przeznaczenia obowiązek zapłaty podatku VAT powstaje przy wprowadzeniu takiego bonu do obrotu. Natomiast dostawa towarów lub świadczenie usług w zamian za niego nie będą uznawane za czynność opodatkowaną. Według nowych zasad odpłatne przekazanie bonu podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, natomiast faktyczne skorzystanie z bonu nie rodzi skutków podatkowych.Od 1 stycznia 2019 r. czynnością opodatkowaną jest sprzedaż bonów jednego przeznaczenia. Późniejsza realizacja bonów nie będzie rodziła konieczności zapłaty podatku VAT.

Przykład 2.

Zakład fryzjerski sprzedał klientowi bon na swoje usługi w styczniu 2019 r. Klient zrealizował bon w lutym 2019 r. W takim przypadku obowiązek zapłaty podatku należnego powstaje w momencie przekazania bonu, czyli w styczniu.

Nowe przepisy wprowadzają także kategorię bonów różnego przeznaczenia. W myśl art. 2 pkt 44 ww. ustawy bon różnego przeznaczenia jest inny niż bon jednego przeznaczenia W przypadku tego rodzaju bonu nie jest znane konkretne miejsce dostawy towaru lub miejsce świadczenia usługi. W konsekwencji jego przekazanie nie podlega opodatkowaniu VAT. Dopiero z chwilą jego realizacji następuje konkretyzacja świadczenia, co rodzi skutki podatkowe w postaci konieczności zapłaty podatku VAT. W rezultacie opodatkowana będzie dopiero dostawa towarów lub świadczenie usług w zamian za ten bon.Sprzedaż bonów różnego przeznaczenia nie rodzi skutków podatkowych. Takie konsekwencje wywoła dopiero faktyczna realizacja bonu.

Przykład 3.

Międzynarodowa sieć hotelowa sprzedaje bony na swoje usługi. Mogą one zostać zrealizowane w każdym kraju członkowskim UE. Powoduje to, że w momencie przekazania bonu nie wiadomo, w którym kraju oraz według jakiej stawki należałoby opodatkować sprzedaż bonu. Jeżeli klient zrealizuje go na usługę hotelową w Polsce, to w chwili faktycznego wykonania tej usługi powstanie obowiązek podatkowy w zakresie VAT.