Postępowanie podatkowe - o jakich zasadach należy pamiętać

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

Postępowanie podatkowe ma na celu ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego. Procedura jest najczęściej rozpoczynana w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie wysokości podatku lub nieprawidłowości w rozliczeniach danego podatnika. Postępowanie podatkowe powinno być prowadzone przez organy szybko i wnikliwie, z zastosowaniem najprostszych środków prowadzących do załatwienia sprawy. W celu wyjaśnienia stanu faktycznego powinny zostać podjęte wszelkie niezbędne działania.

Wszczęcie postępowania podatkowego - kto bierze w nim udział?

Postępowanie podatkowe wszczynane jest na żądanie strony lub z urzędu. Wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia.

W postępowaniu podatkowym bierze udział:

  • podatnik,

  • płatnik,

  • inkasent,

  • osobowy trzecie, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego.

Przedsiębiorca nie musi osobiście angażować się w tok postępowania podatkowego, chyba że charakter postępowania wymaga jego osobistego uczestnictwa. Zgodnie z przepisami ordynacji podatkowej może ustanowić pełnomocnika, który będzie działał w jego imieniu.

Uwaga!

Pełnomocnikiem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Warunkiem tego, aby pełnomocnictwo w postępowaniu podatkowym było ważne, jest udzielenie go na piśmie lub ustnie do protokołu. Dodatkowo powinno ono określać w jasny i zrozumiały sposób, jaki jest jego zakres.

Postępowanie podatkowe - przebieg procedury

Postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne, prowadzone przez organ podatkowy, którym co do zasady jest:

  • organ I instancji - naczelnik urzędu skarbowego, naczelnik urzędu celnego, wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta albo marszałek województwa;

  • organ II instancji - dyrektor izby skarbowej, dyrektor izby celnej, samorządowe kolegium odwoławcze.

Postępowanie podatkowe można podzielić na 4 główne etapy:

  1. postępowanie wyjaśniające,

  2. ustalenie obowiązku podatkowego,

  3. wydanie decyzji dotyczącej zobowiązania podatkowego,

  4. postępowanie odwoławcze (jeżeli terminowo zostanie zgłoszone odwołanie)

W toku postępowania podatkowego organ wydaje decyzje i postanowienia. Postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego i co do zasady nie rozstrzygają o istocie sprawy (np. postanowienia dotyczące przeprowadzenia dowodu, zawieszenia postępowania). Decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty albo w inny sposób kończy postępowanie w danej instancji.

Ustalenie stanu faktycznego najczęściej wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego. Przedsiębiorca ma prawo brać czynny udział w tym etapie postępowania, co więcej może:

  • wnioskować o przeprowadzenie dowodów (np. z przesłuchania świadków, oględzin, z dokumentów, opinii biegłego),

  • brać udział w ich przeprowadzaniu,

  • przeprowadzić badanie ksiąg,

  • ma prawo wglądu do akt sprawy na każdym etapie postępowania oraz może sporządzać odpisy tych akt.

Uwaga!

Przed wydaniem decyzji organ jest zobowiązany wyznaczyć podatnikowi 7-dniowy termin na wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

Jeżeli przedsiębiorca nie zdążył wykonać tej czynności w wyznaczonym terminie, organ podatkowy jest zobowiązany go przywrócić pod warunkiem, że:

  • zostanie złożony wniosek terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia,

  • zostanie uprawdopodobnione, że uchybienie nastąpiło bez winy podatnika (np. ciężka choroba, ważne sprawy rodzinne),

  • zostaną dopełnione czynności, dla której był określony termin.

Wyłączenie urzędnika od udziału w postępowaniu podatkowym

Przedsiębiorca może zwrócić się do właściwego organu z wnioskiem o wyłączenie urzędnika od udziału w postępowaniu podatkowym. Powinien jednak uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności urzędnika. Okolicznościami budzącymi wątpliwości przede wszystkim może być sytuacja, w której:

  • urzędnik jest stroną (podatnikiem);

  • urzędnik pozostaje ze stroną (podatnikiem) w takim stosunku prawnym, że rozstrzygnięcie sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki;

  • podatnikiem, wobec którego toczy się postępowanie podatkowe, jest małżonek urzędnika, jego rodzeństwo, wstępny, zstępny lub powinowaty do drugiego stopnia;

  • podatnikami są osoby związane z urzędnikiem z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;

  • urzędnik był świadkiem lub biegłym, był lub jest przedstawicielem podatnika albo przedstawicielem podatnika jest jedna z osób wymienionych w pkt 3 i 4;

  • urzędnik brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji;

  • zaistniały okoliczności, w związku z którymi wszczęto przeciw urzędnikowi postępowanie służbowe, dyscyplinarne lub karne;

  • podatnikiem jest osoba pozostająca wobec urzędnika w stosunku nadrzędności służbowej.

Zakończenie postępowania podatkowego i postępowanie odwoławcze

Postępowanie podatkowe zostaje zakończone poprzez wydanie przez właściwy organ decyzji. Z uwagi na to, że postępowanie jest dwuinstancyjne, decyzja wydana w pierwszej instancji może zostać zaskarżona. Odwołanie należy złożyć w nieprzekraczalnym terminie 14 dni od doręczenia przedsiębiorcy decyzji.

Uwaga!

Odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji powinno spełniać wymogi formalne. Elementy, które powinny się w nim znaleźć to:

  • imię, nazwisko, adres i NIP (oznaczenie pełnomocnika, jeżeli występuje),

  • oznaczenie organu odwoławczego,

  • datę,

  • wskazanie decyzji, od której podatnik się odwołuje,

  • podpis.

Dodatkowo w odwołaniu należałoby:

  • wskazać zarzuty przeciw decyzji,

  • określić istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania,

  • wskazać dowody uzasadniające to żądanie.

Organ administracji publicznej, który wydał decyzję, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie.

Ważne!

Jedną z podstawowych zasad rządzących postępowaniem odwoławczym jest zakaz reformationis in peius: organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść podatnika.

Jeżeli podatnik nie odwoła się od decyzji, to postępowanie podatkowe zostaje zakończone, a wydana decyzja jest ostateczna.

W odniesieniu do decyzji ostatecznej można wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od jej otrzymania. Takie postępowanie również jest dwuinstancyjne - jeżeli wyrok lub postanowienie wydane przez WSA są także niekorzystne dla podatnika, możliwe jest złożenie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów