Poradnik Przedsiębiorcy

Potrącenia dobrowolne - co powinien o nich wiedzieć pracodawca?

Zgodnie z definicją stosunku pracy według art. 22 k.p. przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonania określonego rodzaju pracy na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem. Niekiedy występują sytuacje, w których niestety trzeba dokonać potrącenia z wynagrodzenia pracownika. Należy pamiętać, że podlega ono szczególnej ochronie - tzn., że wysokość potrąceń jest ograniczona. Potrącenia dzielą się na dwie grupy. Jedną z nich stanowią potrącenia ustawowe zawarte w art. 87 k.p., na które nie jest wymagana zgoda pracownika. Są to między innymi potrącenia alimentacyjne, komornicze czy kary pieniężne. Kolejną grupą są potrącenia dobrowolne, których temat postaramy się przybliżyć.

Potrącenia dobrowolne za pisemną zgodą pracownika

Art. 91 kodeksu pracy przewiduje dopuszczalność innych niż wymienione w art. 87 § 1 i 7 potrąceń z wynagrodzenia za pracę, które mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie.

Co oznacza, że konieczna jest wyraźna zgoda na potrącenia dobrowolne. Jak orzekł Sąd Najwyższy, wyrażenie zgody na dokonywanie potrąceń z wynagrodzenia za pracę bez zgody pisemnej jest nieważne (art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 91 i 300 k.p.), (wyrok z 1 października 1998 r. I PKN 366/98).

Zgoda pracownika nie wystarczy

Sama zgoda na potrącenie dobrowolne wyrażona na piśmie nie wystarczy. Oprócz zgody pracownik powinien również wskazać wysokość kwoty, którą pracodawca może mu potrącić z wynagrodzenia.

Rodzaje potrąceń dobrowolnych

Zgoda na potrącenia dobrowolne obowiązuje między innymi przy:

  • składkach z tytułu dobrowolnego ubezpieczenia na życie (np. PZU),
  • wpłatach pracownika do kasy zapomogowo-pożyczkowej,
  • spłatach pożyczki z kasy zapomogowo-pożyczkowej,
  • spłatach pożyczki z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych,
  • składkach na rzecz związku zawodowego,
  • kosztach rozmów prywatnych z telefonu służbowego,
  • kredytach bankowych.

Potrącenia dobrowolne - granice

Wprowadzona jest granica, do której dokonuje się potrąceń dobrowolnych.

Poniższa tabela przedstawia wolne od potrąceń kwoty wynagrodzenia za pracę w wysokości (art. 91 § 2 k.p.): 

minimalnego wynagrodzenia za pracę, przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych,

przy potrąceniu należności na rzecz pracodawcy

80% minimalnego wynagrodzenia

przy potrącaniu innych należności niż na rzecz pracodawcy.

 

Ważne!

Wysokość kwoty potraceń dobrowolnych ulega zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Przykład 1.

Pani Ewelina jest zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy. Wyraziła pisemną zgodę na potrącenie ze swojego wynagrodzenia:

  • składki z tytułu ubezpieczenia na życie PZU w wysokości 65 zł,

  • składki na rzecz związku zawodowego w wysokości 40 zł.

Należności nie są uiszczane na rzecz pracodawcy w związku z czym, jak wynika z powyższej tabeli, kwotą wolną od potrąceń jest 80% minimalnego wynagrodzenia za pracę po odliczeniu składek na ubezpieczenie i podatek.