Poradnik Przedsiębiorcy

Potrącenia komornicze z zasiłków w 2017r.

W sytuacji kiedy pracownik pobiera świadczenie z ubezpieczenia społecznego np. zasiłek chorobowy, opiekuńczy, macierzyński bądź pobiera świadczenie rehabilitacyjne, nie ucieknie przed potrąceniami administracyjnych organów egzekucyjnych czy organów komorniczych. Pracodawcy zobowiązani są uwzględniać potrącenia komornicze. Czyniąc to, mają obowiązek przestrzegać ściśle określonych reguł. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego oraz przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS regulują zasadę dokonywania potrąceń z zasiłków.

Najważniejsze zasady to przestrzeganie maksymalnej dopuszczalnej wysokości potrącenia, którą stanowi odpowiedni procent kwoty świadczenia brutto (czyli przed odliczeniem miesięcznej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych) oraz kwota wolna od potrąceń, która uzależniona jest od poziomu najniższej emerytury w danym roku kalendarzowym.

Wysokość potrąceń

Maksymalnie płatnik składek może potrącić:

  • 60% kwoty zasiłku brutto przy egzekucji świadczeń alimentacyjnych egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych oraz należności alimentacyjne potrącane na wniosek wierzyciela na podstawie przedłożonego przez niego tytułu wykonawczego, lub

  • 25% zasiłku brutto przy egzekucji świadczeń niealimentacyjnych (realizowanych np. na rzecz komornika).

Jednakże potrącenia komornicze z zasiłków i świadczeń rehabilitacyjnych nie mogą przekraczać:

  • 50% należnego świadczenia brutto przy egzekucji świadczeń alimentacyjnych egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych oraz należności alimentacyjnych potrącanych na wniosek wierzyciela na podstawie przedłożonego przez niego tytułu wykonawczego alimentów;

  • 75% świadczenia brutto - od 1 lipca 2017 r. do 30 czerwca 2017 r. jest to kwota 50% - przy egzekucji świadczeń niealimentacyjnych egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych wraz kosztami i opłatami egzekucyjnymi;

  • 20% świadczenia brutto przy egzekwowaniu należności związanych z odpłatnością: za pobyt w domach pomocy społecznej, za pobyt w zakładach opiekuńczo-leczniczych lub za pobyt w zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych oraz kwot nienależnie pobranych świadczeń (np. pobranych emerytur, rent, zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych czy świadczeń z funduszu alimentacyjnego) wraz z odsetkami za zwłokę w ich spłacie;

  • 60% świadczenia brutto przy egzekucji innych należności (realizowanych np. na rzecz komornika).

Zbieg potrąceń

W razie zbiegu potrąceń egzekucja nie może przekraczać:

  • 60% świadczenia brutto - jeśli wśród potrąceń występują należności alimentacyjne,

  • 50% kwoty zasiłku - gdy potrąceniu podlegają m.in. kwoty nienależnie pobranych świadczeń, opłaty za pobyt w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym,

  • 20% świadczenia - przy egzekwowaniu wyłącznie innych należności.

Zmiany przy zbiegu egzekucji od 8 września 2016 r.

Przed 8 września 2016 r. płatnik musiał czekać na rozstrzygnięcia organów egzekucyjnych odnośnie do tego, do którego z nich mają trafiać potrącone kwoty. Do czasu uzyskania postanowienia w tej sprawie przechowywał je w depozycie. Po tej dacie nastąpiła zmiana i w sytuacji kiedy należności mają być potrącane na rzecz kilku wierzycieli, a łączna kwota, którą można zająć, nie wystarcza na pełne pokrycie egzekwowanych należności, mamy do czynienia ze zbiegiem egzekucji. W takich okolicznościach płatnik zasiłków zobowiązany jest do dokonania dwóch czynności łącznie:

  • uiszcza zajęcie na rzecz tego organu egzekucyjnego, który pierwszy dokonał zajęcia, a w razie niemożności ustalenia tego pierwszeństwa - na rzecz organu, który dokonał zajęcia na poczet należności w wyższej kwocie oraz

  • zawiadamia niezwłocznie o zbiegu egzekucji właściwe organy egzekucyjne, wskazując datę doręczenia zawiadomień o zajęciach dokonanych przez te organy i wysokość należności, na poczet których zostały dokonane zajęcia.

Minimalna wypłata a potrącenia komornicze

Jak już wyżej wspomniano, realizując potrącenia komornicze z zasiłków czy świadczeń rehabilitacyjnych, nie wolno naruszać kwot wolnych. Obecnie mamy cztery stawki procentowe wyznaczające poziom tych kwot: 20, 50, 60 i od 1 lipca 2017 r. doszła nam jeszcze jedna stawka 75%. Zmiana ta nastąpiła na mocy ustawy z 21 października 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2036).

W myśl tej ustawy, od początku lipca br. świadczenia z ubezpieczenia społecznego są wolne od egzekucji i potrąceń w części odpowiadającej 75% kwoty najniższej emerytury lub renty; przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne, wraz z kosztami i opłatami egzekucyjnymi.

Od 1 marca 2017 r. wysokość najniższej emerytury, która wynosiła 882,56 zł, wzrosła do poziomu 1000 zł.

Niepełny miesiąc choroby

Często zdarza się, że świadczenie rehabilitacyjne, zasiłek  chorobowy, opieka lub zasiłek macierzyński przysługuje tylko za część miesiąca. W takiej sytuacji płatnik składek zobowiązany jest wyliczyć kwotę wolną od potrąceń proporcjonalnie do liczby dni, za które dane świadczenie jest należne.

Przy kalkulowaniu proporcjonalnej kwoty zasiłku wolnej od potrąceń należy kwotę wolną podzielić przez 30, a wynik pomnożyć przez liczbę dni, za które przysługiwało świadczenie chorobowe.

Przykład 1.

Zatrudniony pracownik, na którego należnościach wypłacanych mu przez pracodawcę ciąży zajęcie komornicze z tytułu niespłaconego kredytu, z powodu niedyspozycji zdrowotnej przedłożył pracodawcy zwolnienie lekarskie na okres od 1 maja do 8 maja 2017 r. Z tego tytułu należy mu się zasiłek chorobowy brutto w wysokości 1400,00 zł. Całość przysługującego mu za wspomnianą chorobę świadczenia otrzyma 10 czerwca 2017 r. Pracownik nie złożył spółce druku PIT-2 (wskutek czego nie jest uprawniony do kwoty zmniejszającej zaliczkę podatkową).

Krok 1.

Ustalenie maksymalnej kwoty potrącenia:

1400 zł x 25% = 350,00 zł

Krok 2.

Proporcjonalne obliczenie kwoty wolnej od potrąceń z zasiłku:

- 500,00 zł (50% najniższej emerytury obowiązującej od 1 marca 2017 r.) : 30 dni x 8 dni choroby = 133,60 zł

- łączna kwota wolna od potrąceń z zasiłku = 133,60 zł

Krok 3.

Obliczenie faktycznej możliwej kwoty do potrącenia z zasiłku:

- pomniejszenie zasiłku o podatek: 1400 zł x 18% = 252 zł; 1400 - 252 = 1148 zł

- 1400 zł - 252 zł - 350 zł = 798 zł

Ponieważ kwota zasiłku netto po potrąceniach jest wyższa od kwoty wolnej od potrąceń ustalonej proporcjonalnie (798 > 133,60 zł), pracownikowi można zabrać z zasiłku chorobowego maksymalne 25% świadczenia, czyli 350,00 zł.

Przykład 2.

Załóżmy, że pracownik, o którym mowa wyżej, będzie przebywał na zasiłku opiekuńczym od 10 lipca do 15 lipca 2017 r. potrącenie komornicze będzie wyglądać następująco:

Zasiłek chorobowy - 278,00 zł brutto - za dni od 10 do 15 lipca.

Krok 1.

Ustalenie maksymalnej kwoty potrącenia:

278,00 x 25% = 69,50 zł

Krok 2.

Proporcjonalne obliczenie kwoty wolnej od potrąceń z zasiłku

- lipiec: 750 zł (75% najniższej emerytury obowiązującej od 1 marca 2017 r.) : 30 dni x 6 dni choroby w lipcu = 150 zł

- łączna kwota wolna: 150,00 zł

Krok 3.

Obliczenie faktycznej możliwej kwoty do potrącenia z zasiłku:

- pomniejszenie zasiłku o podatek: 278 zł (zasiłek za lipiec ) x 18% = 50,00 zł (po zaokrągleniu do pełnych zł); 278,00 zł - 50,00 = 228,00 zł

- 278 zł - 50,00 zł - 69,50 zł = 158,50 zł

Jak wynika z zaprezentowanych przeliczeń, kwota zasiłku netto po potrąceniach jest wyższa od kwoty wolnej od potrąceń (158,50 zł > 150,00 zł). Z tego powodu pracownikowi z zasiłku opiekuńczego za okres od 10 lipca do 15 lipca br. można potrącić kwotę 69,50 zł.

Gdy pracownik w jednym miesiącu otrzymuje zarówno zasiłek, jak i wynagrodzenie chorobowe, kwotę potrąceń należy kalkulować odrębnie. Zajęcie na rzecz organu egzekucyjnego z wynagrodzenia za chorobę należy realizować według tych samych reguł, które obowiązują przy pensji za pracę. Obliczając takie potrącenia komornicze trzeba zatem stosować m.in. kwotę wolną od potrąceń pomniejszaną proporcjonalnie do wymiaru etatu pracownika. Żaden przepis nie daje podstaw do pomniejszenia kwoty wolnej stosowanej przy należnościach ze stosunku pracy w przypadku, gdy pracownik uzyskuje wynagrodzenie (w tym za niedyspozycję zdrowotną) tylko za część miesiąca. Potwierdził to Departament Prawny Głównego Inspektoratu Pracy w piśmie z 3 lipca 2008 r. (GPP-306-4560-457/08/PE).