Urlop wypoczynkowy młodocianego w okresach nieferyjnych wolnych od nauki

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

Szczególna sytuacja prawna pracowników młodocianych wiąże się m.in. z koniecznością łączenia przez nich nauki z pracą. Urlop wypoczynkowy młodocianych regulują odpowiednie przepisy – ustalając terminy urlopów młodocianych, powinno się uwzględniać cykl roku szkolnego.

Pracownicy młodociani

Zgodnie z definicją zawartą w art. 190 § 1 Kodeksu pracy młodocianym jest osoba, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18. roku życia.

Dopuszczalne jest zatrudnianie pracowników młodocianych, którzy:

  • ukończyli co najmniej ośmioletnią szkołę podstawową;
  • przedstawią świadectwo lekarskie stwierdzające, że praca danego rodzaju nie zagraża ich zdrowiu.

Młodociany nieposiadający kwalifikacji zawodowych może być zatrudniony tylko w celu przygotowania zawodowego (art. 191 § 1 i 2 Kodeksu pracy).

Z młodocianym, który nie ukończył ośmioletniej szkoły podstawowej, może być jednak zawarta, na wniosek jego przedstawiciela ustawowego lub opiekuna, umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy lub nauki zawodu przy spełnieniu określonych w przepisach warunków w zakresie spełniania obowiązku szkolnego (art. 191 § 26 i 27 Kodeksu pracy).

Przepisy Kodeksu pracy zezwalają również, w pewnych przypadkach, na zatrudnianie osób poniżej dolnej granicy wieku młodocianego, czyli osób, które nie mają jeszcze 15 lat (art. 191 § 21 i 25 Kodeksu pracy).

Urlop wypoczynkowy młodocianego

Urlop wypoczynkowy, w wymiarze 12 dni roboczych, młodociany uzyskuje z upływem 6 miesięcy od rozpoczęcia pierwszej pracy, a po roku pracy – w wymiarze 26 dni roboczych. Jednakże w roku kalendarzowym, w którym kończy on 18 lat, ma prawo do urlopu w wymiarze 20 dni roboczych, jeżeli prawo do urlopu uzyskał przed ukończeniem 18. roku życia (art. 205 § 1 i 2 Kodeksu pracy).

W sprawach nieuregulowanych odrębnie do urlopów wypoczynkowych młodocianych stosuje się przepisy o urlopach dotyczące ogółu pracowników, w tym art. 1542 Kodeksu pracy, który stanowi, że:

  • urlopu udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, w wymiarze godzinowym, odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika w danym dniu;
  • przy udzielaniu urlopu jeden dzień urlopu odpowiada 8 godzinom pracy, chyba że dobowa norma czasu pracy pracownika, wynikająca z odrębnych przepisów, jest niższa niż 8 godzin (norma dobowa młodocianego w wieku do 16 lat wynosi 6 godzin – patrz niżej);
  • udzielenie pracownikowi urlopu w dniu pracy w wymiarze godzinowym odpowiadającym części dobowego wymiaru czasu pracy jest dopuszczalne jedynie w przypadku, gdy część urlopu pozostała do wykorzystania jest niższa niż pełny dobowy wymiar czasu pracy pracownika w dniu, na który ma być udzielony urlop wypoczynkowy.

W celu prawidłowego udzielania urlopów wypoczynkowych młodocianym należy uwzględnić szczególne uregulowania dotyczące czasu pracy tej grupy pracowników.

Dobowe i tygodniowe normy czasu pracy młodocianych

Czas pracy młodocianego w wieku do 16 lat nie może przekraczać 6 godzin na dobę, a młodocianego powyżej 16 lat – 8 godzin na dobę. Do czasu pracy młodocianego wlicza się czas nauki w wymiarze wynikającym z obowiązkowego programu zajęć szkolnych, bez względu na to, czy odbywa się ona w godzinach pracy (art. 202 § 1–3 Kodeksu pracy).

Tygodniowy wymiar czasu pracy młodocianego zatrudnionego przy lekkiej pracy w okresie odbywania zajęć szkolnych nie może przekraczać 12 godzin, a w dniu uczestniczenia w zajęciach szkolnych – 2 godzin. Natomiast wymiar czasu pracy młodocianego w okresie ferii szkolnych nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin w tygodniu, przy czym dobowy wymiar czasu pracy młodocianego w wieku do 16 lat nie może jednak przekraczać 6 godzin (art. 2002 § 2 i 3 Kodeksu pracy).

Udzielanie urlopu w okresie ferii

Zgodnie z art. 205 § 3 Kodeksu pracy młodocianemu uczęszczającemu do szkoły należy udzielić urlop wypoczynkowy w okresie ferii szkolnych, zaś młodocianemu, który nie nabył jeszcze prawa do urlopu, pracodawca może, na jego wniosek, udzielić zaliczkowo urlopu w okresie ferii szkolnych.

Przykład 1.

Po przepracowaniu 4 miesięcy przez pracownika młodocianego w wieku 15 lat rozpoczęły się 2-tygodniowe ferie zimowe. Młodociany nie nabył jeszcze prawa do urlopu wypoczynkowego, gdyż nie przepracował 6 miesięcy. Jednak chcąc w pełni skorzystać z ferii, złożył do pracodawcy wniosek o udzielenie mu w tym czasie urlopu zaliczkowo. Pracodawca, zgodnie z wnioskiem, udzielił młodocianemu zaliczkowo urlopu na okres dwóch tygodni, czyli na 10 dni roboczych, ponieważ w okresie ferii rozkład czasu pracy młodocianego przewidywał pracę w pełnym wymiarze dobowym obowiązującym pracownika – czyli od poniedziałku do piątku, po 6 godzin w każdym z tych dni. W związku z tym gdy po przepracowaniu 6 miesięcy pracownik nabył prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze 12 dni roboczych, do wykorzystania pozostały mu tylko 2 dni, gdyż 10 dni zrealizował już wcześniej zaliczkowo.

Okresy ferii szkolnych

Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 i 4 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 roku w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1603 ze zm.) w szkołach:

  • ferie zimowe trwają dwa tygodnie w okresie od połowy stycznia do końca lutego (terminy rozpoczęcia i zakończenia ferii zimowych w szkołach na obszarze poszczególnych województw ogłasza – po zasięgnięciu opinii wojewodów i kuratorów oświaty – minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, nie później niż do końca czerwca każdego roku poprzedzającego o dwa lata rok, w którym będą trwały ferie zimowe);
  • ferie letnie rozpoczynają się w dniu następującym po dniu zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych i kończą się 31 sierpnia.

Inne okresy wolne od nauki

Do pozostałych okresów wolnych od nauki w szkołach należy zaliczyć:

  • zimową przerwę świąteczną, trwającą od 23 grudnia do 31 grudnia lub od 22 grudnia do 31 grudnia, jeżeli 22 grudnia wypada w poniedziałek;
  • wiosenną przerwę świąteczną, rozpoczynającą się w czwartek poprzedzający święta i kończącą w najbliższy wtorek po świętach (§ 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia).

Ponadto dyrektor szkoły lub placówki oświatowej po zasięgnięciu opinii rady szkoły albo rady placówki, a gdy rada nie została powołana – rady pedagogicznej, a w przypadku szkół również rady rodziców i samorządu uczniowskiego, biorąc pod uwagę warunki lokalowe i możliwości organizacyjne szkoły lub placówki, może w danym roku szkolnym ustalić dodatkowe dni wolne od zajęć dydaktyczno-wychowawczych w wymiarze dla:

  • szkół podstawowych – do 8 dni;
  • liceów ogólnokształcących i techników – do 10 dni;
  • branżowych szkół I stopnia, branżowych szkół II stopnia, szkół policealnych i centrów kształcenia zawodowego – do 6 dni;
  • szkół specjalnych przysposabiających do pracy – do 4 dni

Dodatkowe dni wolne od zajęć dydaktyczno-wychowawczych mogą być ustalone:

  • w dni, w których w szkole lub placówce odbywa się odpowiednio: egzamin ósmoklasisty, egzamin maturalny, egzamin zawodowy;
  • w dni świąt religijnych niebędących dniami ustawowo wolnymi od pracy, określone w przepisach o stosunku państwa do poszczególnych kościołów lub związków wyznaniowych;
  • w inne dni, jeżeli jest to uzasadnione organizacją pracy szkoły lub placówki lub potrzebami społeczności lokalnej (§ 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia).

W szczególnie uzasadnionych przypadkach, niezależnie od wyżej wspomnianych dodatkowych dni wolnych od zajęć dydaktyczno-wychowawczych, dyrektor szkoły lub placówki, po zasięgnięciu opinii rady szkoły lub placówki, a w przypadku szkoły lub placówki, w której rada nie została powołana, rady pedagogicznej, rady rodziców i samorządu uczniowskiego, może, za zgodą organu prowadzącego, ustalić inne dodatkowe dni wolne od zajęć dydaktyczno-wychowawczych pod warunkiem zrealizowania zajęć przypadających w te dni w wyznaczone soboty (§ 5 ust. 5 rozporządzenia).

Uwaga

W odróżnieniu od okresów ferii (zimowych albo letnich) w pozostałych okresach wolnych od nauki pracodawca nie ma obowiązku udzielenia młodocianemu uczęszczającemu do szkoły urlopu wypoczynkowego. Pozostałych okresów wolnych od nauki nie dotyczy też możliwość udzielenia młodocianemu, który nie nabył jeszcze prawa do urlopu, urlopu zaliczkowego.

Przykład 2.

Pracownik młodociany w wieku powyżej 16 lat złożył do pracodawcy wniosek o urlop wypoczynkowy w okresie zimowej przerwy świątecznej trwającej od 23 grudnia do 31 grudnia. 23 grudnia przypada w sobotę, będącą dla młodocianego dniem wolnym od pracy, 24 grudnia przypada w niedzielę, a 25 i 26 grudnia (poniedziałek i wtorek) to dni świąt Bożego Narodzenia. W rozkładzie czasu pracy młodocianego przewidziano, że miał on wykonywać pracę 27, 28 i 29 grudnia (środa, czwartek i piątek) po 8 godzin na dobę. Dni 30 i 31 grudnia są dla pracownika wolne (sobota i niedziela). Pracodawca negatywnie odniósł się do wniosku pracownika i nie udzielił mu 3 dni urlopu wypoczynkowego w dniach 27–29 grudnia z powodu pilnych prac, które należało w tych dniach wykonać.

Okres ferii szkolnych powinien być dla pracowników młodocianych, w zamierzeniu ustawodawcy, czasem odpoczynku zarówno od nauki, jak i od pracy, czemu służą stosowne regulacje Kodeksu pracy. W odniesieniu do pozostałych okresów wolnych od nauki nie przewidziano już tak daleko idących gwarancji, które w tym czasie zapewniałyby pracownikom korzystanie z czasu wolnego od pracy (urlopów wypoczynkowych).

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów