Poradnik Przedsiębiorcy

Co warto wiedzieć o postępowaniu w sprawach gospodarczych?

Kodeks postępowania cywilnego od niedawna przewiduje, że sprawy gospodarcze rozpatrywane są w postępowaniu odrębnym, na szczególnych zasadach. Jakie reguły rządzą tym postanowieniem? Jakie dodatkowe obowiązki zostały nałożone na przedsiębiorców? Dowiesz się z poniższego artykułu!

Sprawy gospodarcze – definicja

Szczególne reguły proceduralne znajdują zastosowanie w przypadku spraw gospodarczych rozpoznawanych w postępowaniu cywilnym procesowym. Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego sprawami gospodarczymi są sprawy:

  • ze stosunków cywilnych między przedsiębiorcami w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej;
  • ze stosunków cywilnych między przedsiębiorcami w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej, choćby którakolwiek ze stron zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej;
  • ze stosunku spółki oraz dotyczące roszczeń, o których mowa w art. 291–300 i art. 479–490 Ustawy z dnia 15 września 2000 roku – Kodeks spółek handlowych;
  • przeciwko przedsiębiorcom o zaniechanie naruszania środowiska i przywrócenie do stanu poprzedniego lub o naprawienie szkody z tym związanej oraz o zakazanie albo ograniczenie działalności zagrażającej środowisku;
  • z umów o roboty budowlane oraz ze związanych z procesem budowlanym umów służących wykonaniu robót budowlanych;
  • z umów leasingu;
  • przeciwko osobom odpowiadającym za dług przedsiębiorcy, także posiłkowo lub solidarnie, z mocy prawa lub czynności prawnej;
  • między organami przedsiębiorstwa państwowego;
  • między przedsiębiorstwem państwowym lub jego organami a jego organem założycielskim lub organem sprawującym nadzór;
  • z zakresu prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego;
  • o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu, którym jest orzeczenie sądu gospodarczego prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu albo ugoda zawarta przed tym sądem;
  • o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego opartego na prawomocnym lub podlegającym natychmiastowemu wykonaniu orzeczeniu sądu gospodarczego albo ugodzie zawartej przed tym sądem.

Nie są sprawami gospodarczymi sprawy o podział majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej po jej ustaniu oraz sprawy o wierzytelność nabytą od osoby niebędącej przedsiębiorcą, chyba że wierzytelność ta powstała ze stosunku prawnego w zakresie działalności gospodarczej prowadzonej przez wszystkie jego strony.

Obowiązek wskazania adresu e-mail

Pozew złożony w postępowaniu gospodarczym powinien zawierać również wskazanie adresu poczty elektronicznej powoda albo jego oświadczenie, że adresu takiego nie posiada.

Pierwsze pismo procesowe pozwanego wniesione po doręczeniu odpisu pozwu także musi obejmować wskazanie adresu poczty elektronicznej albo oświadczenie pozwanego, że nie dysponuje takim adresem, o czym poucza się go, doręczając odpis pozwu.

Zarówno powód, jak i pozwany obowiązani są podać swój adres e-mail. Niespełnienie tego wymogu uznaje się za brak formalny pisma uniemożliwiający nadanie mu prawidłowego biegu.

Dowody w postępowaniu gospodarczym

W postępowaniu gospodarczym powód jest obowiązany powołać wszystkie twierdzenia i dowody w pozwie, a pozwany – w odpowiedzi na pozew. Stosownie do okoliczności sprawy przewodniczący może określić inny termin do powołania przez stronę twierdzeń i dowodów.

Twierdzenia i dowody powołane z naruszeniem powyższej zasady podlegają pominięciu, chyba że strona uprawdopodobni, że ich powołanie nie było możliwe albo że potrzeba ta wynikła później. W takim przypadku dalsze twierdzenia i dowody na ich poparcie powinny być powołane w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym stało się to możliwe lub wynikła potrzeba ich powołania.

W postępowaniu gospodarczym przedsiębiorca powinien szczególnie skrupulatnie przedstawiać swoje twierdzenia i dowody na ich poparcie, ponieważ wszelkie zaniechania w tym zakresie mogą spowodować, że sąd uzna takie twierdzenia za spóźnione i wyda wyrok z ich pominięciem.

Możliwość pominięcia trybu postępowania gospodarczego

Na wniosek strony, która nie jest przedsiębiorcą lub jest przedsiębiorcą będącym osobą fizyczną, sąd rozpoznaje sprawę z pominięciem przepisów niniejszego działu.

Wniosek strona może złożyć w terminie tygodnia od dnia doręczenia jej na piśmie pouczeń, a jeżeli doręczenie pouczeń nie było wymagane – w pozwie albo pierwszym piśmie procesowym pozwanego.

Obowiązki mające zapewnić sprawność postępowania gospodarczego

W toku postępowania nie można występować z nowymi roszczeniami zamiast lub obok dotychczasowych. Jednakże w przypadku zmiany okoliczności powód może żądać, zamiast pierwotnego przedmiotu sporu, jego równowartości lub innego przedmiotu, a w sprawach o świadczenie powtarzające się nadto ma możliwość rozszerzyć powództwo o świadczenia za kolejne okresy.

W postępowaniu gospodarczym niedopuszczalne jest wystąpienie z powództwem wzajemnym.

Przewodniczący i sąd są obowiązani podejmować czynności tak, by rozstrzygnięcie w sprawie zapadło nie później niż sześć miesięcy od dnia złożenia odpowiedzi na pozew. Jeżeli odpowiedź ta była dotknięta brakami, termin ten biegnie od dnia ich usunięcia, a jeżeli jej nie złożono – od dnia upływu terminu do jej złożenia.

Umowa dowodowa – nowość w postępowaniu cywilnym

Przedsiębiorcy mogą się umówić o wyłączenie określonych dowodów w postępowaniu w sprawie z określonego stosunku prawnego powstałego na podstawie umowy. Sąd nie dopuści z urzędu dowodu wyłączonego umową dowodową. Objęcie umową dowodową dowodu przeprowadzonego przed sądem przed jej zawarciem nie pozbawia go jednak mocy.

Umowę dowodową zawiera się na piśmie pod rygorem nieważności albo ustnie przed sądem. W przypadku wątpliwości uważa się, że umowa późniejsza utrzymuje w mocy te postanowienia umowy wcześniejszej, które da się z nią pogodzić.

Umowa dowodowa zawarta pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu jest nieważna.

Zarzut nieważności lub bezskuteczności umowy dowodowej można podnieść najpóźniej na posiedzeniu, na którym powołano się na tę umowę, a jeśli uczyniono to w piśmie procesowym – najpóźniej w następnym piśmie procesowym albo na najbliższym posiedzeniu.

Fakty, które miałyby zostać wykazane dowodami wyłączonymi przez umowę dowodową, sąd może ustalić na podstawie twierdzeń stron, biorąc pod rozwagę całokształt okoliczności sprawy.

Dokument jako podstawowy dowód w postępowaniu gospodarczym

Czynność strony, w szczególności oświadczenie woli lub wiedzy, z którą prawo łączy nabycie, utratę lub zmianę uprawnienia strony w zakresie danego stosunku prawnego, może być wykazana tylko dokumentem, o którym mowa w art. 77(3) Kodeksu cywilnego, chyba że strona wykaże, że nie może przedstawić dokumentu z przyczyn od niej niezależnych.

Dowód z zeznań świadków sąd może dopuścić wyłącznie wtedy, gdy po wyczerpaniu innych środków dowodowych lub w ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sankcja za brak woli polubownego rozwiązania sporu

Niezależnie od wyniku sprawy sąd może obciążyć kosztami procesu w całości lub części stronę, która przed wytoczeniem powództwa zaniechała próby dobrowolnego rozwiązania sporu, uchyliła się od udziału w niej lub uczestniczyła w niej w złej wierze i przez to przyczyniła się do zbędnego wytoczenia powództwa lub wadliwego określenia przedmiotu sprawy.