Poradnik Przedsiębiorcy

Gospodarowanie odpadami komunalnymi a podatek VAT

W lipcu 2013 roku miała miejsce przebudowa systemu gospodarki odpadami komunalnymi. Głośna nowelizacja ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zastąpiła obowiązek  podpisywania umów na odbiór odpadów komunalnych z przedsiębiorstwami, posiadającymi stosowne zezwolenie, obowiązkiem opłaty na rzecz gminy. To gminy obarczono odpowiedzialnością za utrzymanie czystości i porządku oraz zapewnienie niezbędnych ku temu warunków. Pojawiła się jednak niejasność  - czy opłaty, pobierane przez gminy na usługi związane z gospodarowaniem odpadami komunalnymi, podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT?

Gospodarowanie odpadami - zadanie gminy?

Obowiązek gospodarowania odpadami komunalnymi wynika z ustawy Ustawa z dnia 13.09.1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Artykuł 3 ustawy stanowi, że utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy. Dodatkowo art. 6c nakłada na nie obowiązek zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy.

W związku z powyższym gminy pobierają od swoich mieszkańców opłaty na poczet gospodarowania odpadami.

Art. 6h. Właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Czy zatem pobierane przez gminy usługi związane z gospodarowaniem odpadami podlegają opodatkowaniu VAT?

Usługi związane z gospodarowaniem odpadami a podatek VAT

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Obowiązek opodatkowania usług świadczonych za wynagrodzeniem mają czynni podatnicy VAT. Czy gmina jest czynnym podatnikiem VAT?

Gmina jako czynny podatnik VAT

Podatnikami zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. W definicji tej zatem mieści również  gmina. Jest jednak jedno “ale”.  

Artykuł 15 ust 6 ustawy o VAT stanowi, że:

Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Zatem gmina występuje o w obrocie gospodarczym jako czynny podatnik VAT, ale wyłącznie w zakresie czynności wykonywanych na podstawie umów cywilnoprawnych, np. najmu czy dzierżawy.

Gospodarowanie odpadami przez gminę a podatek VAT

Jak zostało ustalone, gmina może występować jako czynny podatnik VAT, a więc może na niej ciążyć obowiązek opodatkowania VAT należnym świadczonych przez nią usług. Czy jednak dotyczy to usług związanych z gospodarowaniem odpadami? Otóż nie. Przepisy, które obowiązują od lipca 2013 roku, nałożyły bowiem na gminy ustawowy obowiązek pobierania od mieszkańców opłat na poczet gospodarowania odpadami. A zatem gmina pobierając opłaty jako organ władzy publicznej, do czego zobowiązują ją szczególne przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, nie opodatkowuje ich podatkiem VAT. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie podlega zatem opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, co potwierdzają Dyrektorzy Izb Skarbowych w wydawanych w tym temacie interpretacjach indywidualnych:

  • Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi w interpretacji indywidualnej z 27 czerwca 2013 r., nr IPTPP1/443-360/13-4/AK,
  • Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy w interpretacji indywidualnej z 24 maja 2013 r., nr ITPP2/443-201/13/AK.