Poradnik Przedsiębiorcy

Jak zatrudnić właściciela w spółce z o.o.?

Często zdarza się, że wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wykonują różnego rodzaju czynności na rzecz spółki, w tym również świadczą na jej rzecz regularną pracę. Jak zatrudnić właściciela w spółce z o.o. na podstawie umowy o pracę? Dowiesz się z poniższego artykułu!

Jak zatrudnić właściciela w spółce z o.o.? – zasada

Przepisy prawa nie przewidują generalnej zasady, zgodnie z którą spółka kapitałowa, w tym spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, nie może zatrudniać jako pracownika jednego ze swoich wspólników.

Zasadą jest dopuszczalność zatrudniania wspólników spółki w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Nie ma przepisów prawa, które wprost zabraniałaby takiego działania.

Takie stanowisko wyraźnie potwierdza Sąd Najwyższy, wskazując, że: „W dotychczasowej judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się dopuszczalność pracowniczego zatrudnienia członków zarządu spółek kapitałowych” – Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z 3 sierpnia 2011 roku, I UK 8/11.

Kiedy wspólnik nie może być pracownikiem?

Wyjątkiem od ogólnej zasady dopuszczalności zatrudnienia wspólnika w spółce kapitałowej jest zatrudnienie przez spółkę z o.o. jedynego wspólnika tej spółki w charakterze członka zarządu.

Za niedopuszczalne uznaje się zatrudnienie na umowie o pracę przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością jedynego wspólnika tej spółki.

Taką sytuację trzeba ocenić przede wszystkim z punktu widzenia cech konstytutywnych  stosunku pracy, które pozwalają na odróżnienie go od innych stosunków prawnych. Do takich cech należą:

  • dobrowolność, 
  • osobiste świadczenie pracy w sposób ciągły, 
  • podporządkowanie wykonywania pracy na rzecz pracodawcy ponoszącego ryzyko związane z zatrudnieniem,
  • odpłatny charakter zatrudnienia.

W przypadku, gdy zatrudniony jako członek zarządu ma być jedyny wspólnik tej spółki, powstaje problem z zakwalifikowaniem takiego stosunku prawnego jako stosunku pracy przynajmniej z dwóch powodów. W sytuacji, gdy jedyny wspólnik będzie członkiem zarządu, dojdzie do sytuacji, że będzie on podporządkowany sam sobie. Ponadto, należy zauważyć, że przy takim ukształtowaniu osobowym nie dochodzi do realnego przepływu środków finansowych, a zatem trudno w tym wypadku mówić o odpłatności zatrudnienia.

Powyższe stanowisko potwierdza Sąd Najwyższy, wskazując na brak możliwości zaakceptowania: „[…] z punktu widzenia podstawowej cechy tego stosunku jakim jest podporządkowanie pracownika w procesie pracy – występowania osoby fizycznej jednocześnie w roli pracodawcy jako właściciela spółki i w charakterze pracownika wykonującego na rzecz samego siebie zatrudnienie w charakterze prezesa jednoosobowego zarządu tej spółki” – Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z 7 kwietnia 2010 roku, II UK 357/09.

W doktrynie i orzecznictwie uznaje się, że nie zmienia oceny tej sytuacji fakt, że umowa z tym członkiem zarządu zostanie zawarta np. przez pełnomocnika. Sąd Najwyższy podkreśla, że: „W świetle ustalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego te konstytutywne cechy stosunku pracy nie występują w stosunku prawnym nawiązanym przez spółkę z o.o., utworzoną przez osobę fizyczną, ze wspólnikiem będącym jednocześnie jej jednoosobowym zarządem, czego nie zmienia okoliczność, że umowa została zawarta za pośrednictwem ustanowionego pełnomocnika” – Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z 23 października 2006 roku, I PK 113/06.

Zawarcie umowy o pracę przez jedynego wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z tą spółką jest niedopuszczalne, bez względu na sposób reprezentacji obu podmiotów. Zawarcie tej umowy przez pełnomocnika nie „uzdrawia” takiej czynności.

Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa: „Stosunek pracy wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością będącego prezesem jej jednoosobowego zarządu wygasa z chwilą nabycia przez niego wszystkich udziałów w tej spółce” – Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z 7 kwietnia 2010 roku, II UK 357/09.

Kiedy jedyny wspólnik może zostać zatrudniony przez spółkę?

Dopuszczalne jest zawarcie umowy o pracę z członkiem zarządu spółki z o.o. na innym stanowisku niż pełnienie funkcji członka zarządu. Nie ma również przeciwwskazań, by jedyny wspólnik został zatrudniony na stanowisku kierowniczym niewchodzącym w skład zarządu.

Nie ma prawnych przeciwwskazań w stosunku do zawarcia przez jedynego wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością umowy o pracę na innym stanowisku niż członek zarządu. Dopuszcza się zawieranie przez jedynego wspólnika umowy o pracę na stanowiskach kierowniczych.

O czym należy pamiętać przy zatrudnianiu wspólnika?

Wiemy już, jak zatrudnić właściciela w spółce z o.o., jednakże zawierając umowę o pracę ze wspólnikiem, który ma pracować jako członek zarządu, należy mieć na uwadze, że zgodnie z Kodeksem spółek handlowych w umowie między spółką a członkiem zarządu spółkę może reprezentować wyłącznie rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników.

W umowie ze wspólnikiem – członkiem zarządu spółkę powinna reprezentować rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników.