Poradnik Przedsiębiorcy

Jednoosobowa działalność gospodarcza, spółka z o.o. czy prosta spółka akcyjna – czyli jaka forma działalności gospodarczej jest najlepsza - Polski Ład

W związku z wejściem w życie Polskiego Ładu zmieniają się skutki podatkowe prowadzenia działalności. Nowe zasady obciążeń dotyczące składki zdrowotnej, wyliczeń zaliczek na podatek dochodowy, ulg lub ich braku powodują, że wielu przedsiębiorców zastanawia się, jaka będzie optymalna forma organizacyjno-prawna prowadzenia firmy po zmianach w Polskim Ładzie – jednoosobowa działalność gospodarcza, spółka z o.o. czy prosta spółka akcyjna? Aby poznać odpowiedź na pytanie jaka forma działalności gospodarczej jest najlepsza w Polskim Ładzie, konieczne będzie przeanalizowanie każdej z nich z osobna – poznanie ich zalet i wad.

Jednoosobowa działalność gospodarcza

Na około 2,5 miliona polskich przedsiębiorców większość prowadzi jednoosobowe działalności gospodarcze. W roku 2022 zmienią się jednak znacząco obciążenia podatkowe związane z ich prowadzeniem. Wzrośnie wysokość składki zdrowotnej, a przez to, że równolegle zostaje zniesiona możliwość odliczenia jej od podatku, wyższe będą obciążenia prowadzenia firmy.

Obciążenia składką ZUS zdrowotną od 2022 roku w jednoosobowej działalności gospodarczej

Płatnikiem składki zdrowotnej jest każdy jednoosobowy przedsiębiorca, a jej wysokość zależy od formy opodatkowania i wysokości dochodów (przychody–koszty) lub przychodów (czyli sama sprzedaż).

Przykładowe szacunkowe wyliczenia dla poszczególnych form opodatkowania

Dochód(zasady ogólne i liniowy) /Przychód rocznie (ryczałt)

Ryczałt – roczne obciążenie składką zdrowotną

Zasady ogólne – roczne obciążenie składką zdrowotną

Podatek liniowy – roczne obciążenie składką zdrowotną 

50 000 zł (miesięcznie ok. 4000 zł)

ok. 3700 zł

ok. 4320 zł

ok. 2450 zł

150 000 zł (miesięcznie ok. 12 500 zł)

ok. 6200 zł

ok. 13 500 zł

ok. 7350 zł

350 000 zł (miesięcznie ok. 29 100 zł)

ok. 11 000 zł

ok. 31 500 zł

ok. 17 150 zł

Czy na wysokość składki wpływa przychód ze sprzedaży środka trwałego?

nie

tak

tak

Czy jest maksymalna wysokość (granica) składki zdrowotnej?

nie

nie

nie

Czy jest minimalna wysokość składki zdrowotnej?

tak 305,56 zł

tak 270,90 zł

tak 270,90 zł

Obciążenia podatkowe w jednoosobowej działalności

Każda jednoosobowa działalność gospodarcza podlega pod obowiązek podatkowy. Wysokość i zasady opłacania podatków zależą od wybranej formy opodatkowania, a tu wyróżnia się trzy podstawowe do wyboru:

  • ryczałt,

  • zasady ogólne – skalę podatkową,

  • podatek liniowy.

Forma opodatkowania

Ryczałt

Zasady ogólne 

Podatek liniowy 

Podstawa opodatkowania

przychód, czyli sprzedaż 

dochód, czyli przychód ze sprzedaży – koszt jego uzyskania

dochód, czyli przychód ze sprzedaży – koszt jego uzyskania

Stawka podatku 

17%, 15%, 14%, 12,5%, 12%, 10%, 8,5%, 5,5%, 3% – zależna od charakteru prowadzonej działalności

dochód do 120 tys. zł 17%


dochód powyżej 120 tys. zł 32% 

 

stała stawka niezależnie od wysokości dochodu 19%

Podatek solidarnościowy

brak

tak, 4%, jeżeli dochód powyżej 1 mln

tak, 4%, jeżeli dochód powyżej 1 mln

Ulga na dzieci

brak

tak 

brak 

Rodzina z 4 dzieci

tak, przychody do kwoty 85 528 zł są wolne od podatku

tak, przychody do kwoty 85 528 zł są wolne od podatku

tak, przychody do kwoty 85 528 zł są wolne od podatku

Wspólnie rozliczenie z małżonkiem 

brak

tak

brak

Ulga dla klasy średniej

brak

tak, jeśli przychód w danym roku wynosi pomiędzy 68 412 zł a 133 692 zł

brak

Pozostałe aspekty formalno-prawne jednoosobowej działalności gospodarczej 

Jednoosobowa działalność gospodarcza to nieograniczona odpowiedzialność przedsiębiorcy za czyny firmy (przedsiębiorca odpowiada całym swoim majątkiem). Dlatego jest najbardziej odpowiednia dla mikro i małych firm, które nie są narażone na duże ryzyko – bo przy większym ryzyku się nie sprawdzi. Jej plusem natomiast jest z pewnością niski koszt prowadzenia, czego przyczyną jest:

  • rejestracja bez opłat;

  • możliwość prowadzenia uproszczonej ewidencji podatkowej – księgowość może prowadzić samodzielnie przedsiębiorca lub wybrać księgową czy biuro rachunkowe (koszt usługi księgowej jest znacząco niższy niż w przypadku np. spółki z o.o.);

  • brak konieczności wnoszenia wkładu własnego.

Jednoosobowa działalność gospodarcza nie musi działać w pojedynkę – może zatrudniać pracowników – tak samo jak spółka z o.o.

Zalety

Wady

  • niski koszt prowadzenia

  • darmowa i szybka rejestracja 

  • niezależność

  • jeden podatek z działalności 

  • brak obowiązku prowadzenia pełnych ksiąg rachunkowych (z nielicznymi wyjątkami)

  • odpowiedzialność całym swoim majątkiem – również swojej rodziny (w przypadku wspólności majątkowej)

  • trudności formalne przy dziedziczeniu (tzw. zarządca sukcesyjny)

  • obowiązek opłacania ZUS-u na określonym ustawowo poziomie bez względu na to, czy firma przynosi zysk, czy stratę

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Drugą z najczęściej wybieranych w Polsce form prowadzenia działalności jest spółka z o.o. Warto zapoznać się z zasadami ustalania składki zdrowotnej i wyliczania podatku przy takiej formie.

Obciążenia składką ZUS zdrowotną od 2022 roku w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością

Spółka z o.o. musi mieć wspólników – jednego lub więcej i musi mieć zarząd – jedną osobę lub więcej. Wspólnicy spółki z o.o. nie podlegają składkom na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne poza jednym wyjątkiem – gdy spółka jest jednoosobowa. 

Składki zdrowotne przy wspólnikach przedstawiają się następująco:

Spółka z o.o.

jednoosobowa

dwu- lub wieloosobowa

Składka zdrowotna wspólnika

tak

brak konieczności jej opłacania

Czy składka jest zależna od wysokości dochodu/udziału?

nie

Wysokość składki

9% kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, w 2022 roku około 533 zł miesięcznie, czyli 6396 zł rocznie

Składki zdrowotne przy członkach zarządu powołanych na mocy uchwały:

Spółka z o.o.

jednoosobowa

dwu- lub wieloosobowa

Składka zdrowotna zarządu

tak

tak

Czy składka jest zależna od wysokości wynagrodzenia?

tak 

tak 

Wysokość składki

9% od wysokości wypłacanego wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji prezesa lub członka zarządu

9% od wysokości wypłacanego wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji prezesa lub członka zarządu

Obciążenia podatkowe w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością

Jeśli chodzi o opodatkowanie spółki z o.o., to mamy tu do czynienia z tzw. podwójnym podatkiem. Pierwszy z tytułu spółki, a drugi z tytułu wypłacenia pieniędzy z zysku spółki na rzecz wspólników – tzw. dywidenda. Nie ma tego przy jednoosobowej działalności gospodarczej – tam zysk firmy jest od razu do dyspozycji przedsiębiorcy. W spółce z o.o. natomiast wspólnik nie może dowolnie rozporządzać zyskiem na bieżąco. Należy on do spółki, w związku z czym każdy ruch pieniądza musi być szczegółowo ewidencjonowany.

Spółka z o.o.

Mały podatnik – przychód poniżej 2 000 000 euro (mały podatnik)

Spółka, w której przychody są powyżej 2 000 000 euro 

IP BOX

Estoński CIT – przychód poniżej 2 000 000 euro (mali podatnicy)

Stawka podatku 

9%

19%

5%

10%, ale płacone dopiero w momencie wypłaty dywidendy

Dywidenda wspólników

19%

19%

19%

19% (ale będzie pomniejszana o: 70% lub 90% zapłaconego CIT, zależnie od okoliczności)

Efektywna stawka podatku* 

28%

38%

24%

21%

Wynagrodzenie członka zarządu na podstawie powołania

dochód do 120 tys. zł 17%


dochód powyżej 120 tys. zł 32% 

dochód do 120 tys. zł 17%


dochód powyżej 120 tys. zł 32% 

dochód do 120 tys. zł 17%


dochód powyżej 120 tys. zł 32% 

dochód do 120 tys. zł 17%


dochód powyżej 120 tys. zł 32% 

*efektywna stawka podatku. czyli szacowany procent opodatkowania zarobku wspólnika w spółce z uwzględnieniem podwójnego opodatkowania

Przekształcenie JDG w sp. z o.o.

W przypadku gdyby jednoosobowy przedsiębiorca zdecydował się na zmianę swojej jednoosobowej działalności w spółkę z o.o., ma na to trzy główne sposoby przekształcenia:

  1. zamknięcie JDG / otwarcie nowej sp. z o.o. (sprzedaż majątku między JDG a spółką, cesja umów);

  2. wniesienie JDG jako wkład do spółki (ograniczenie możliwości korzystania z obniżonej 9% stawki CIT, jeżeli zorganizowana część przedsiębiorstwa albo składniki majątku tego przedsiębiorstwa przekroczyły łącznie równowartość w złotych kwoty co najmniej 10 000 euro);

  3. przekształcenie JDG w spółkę z o.o. (sukcesja umów, nie ogranicza odpowiedzialności przedsiębiorcy przez okres 3 lat, ograniczenie możliwości korzystania z obniżonej 9% stawki CIT, jeżeli zorganizowana część przedsiębiorstwa albo składniki majątku tego przedsiębiorstwa przekroczyły łącznie równowartość w złotych kwoty co najmniej 10 000 euro).

Pozostałe aspekty formalno-prawne spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Założenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wymaga wniesienia kapitału zakładowego, który wynosi minimum 5000 zł. Co ważne, w przeciwieństwie do jednoosobowej działalności odpowiedzialność majątkowa wspólników zostaje zwykle ograniczona do wysokości wniesionego wkładu kapitału do spółki.

Zalety

Wady

  • możliwość ograniczenia zakresu odpowiedzialności do majątku spółki – wyłączenie odpowiedzialności wspólników ich majątkiem osobistym

  • niski kapitał zakładowy 5000 zł

  • prosta rejestracja dzięki portalowi s24 przez internet

  • umowa w formie aktu notarialnego

  • rejestracja w KRS związana z kosztami i czasem oczekiwania na wpis 

  • wymóg prowadzenia pełnych ksiąg rachunkowych – wyższy koszt księgowości

  • obowiązek corocznego składania sprawozdań finansowych

  • podpisanie umowy spółki może wymagać wizyty u notariusza

Prosta spółka akcyjna

Prosta spółka akcyjna jest formą działalności, która pozwala wykorzystać zalety spółki z o.o. i spółki akcyjnej w jednym podmiocie.

Obciążenia składką ZUS zdrowotną od 2022 roku w prostej spółce akcyjnej 

Akcjonariusze prostej spółki akcyjnej – nawet gdy akcjonariusz jest jeden – opłacają składkę zdrowotną w wysokości 9% naliczoną od podstawy stanowiącej 100% przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw od 2022 roku.

Prosta spółka akcyjna 

jednoosobowa

dwu- lub wieloosobowa

Składka zdrowotna wspólnika

tak

tak

Czy składka jest zależna od ilości/wysokości udziałów?

nie

nie

Wysokość składki

9% kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, w 2022 roku około 533 zł miesięcznie, czyli 6396 zł rocznie

9% kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, w 2022 roku około 533 zł miesięcznie, czyli 6396 zł rocznie

Prosta spółka akcyjna może mieć jednoosobowy zarząd i nie ma obowiązku tworzenia rady nadzorczej. W przypadku zarządu zasady oskładkowania są takie same jak przy spółce z o.o.

Prosta spółka akcyjna

jednoosobowa

dwu- lub wieloosobowa

Składka zdrowotna zarządu

tak

tak

Czy składka jest zależna od wysokości wynagrodzenia?

tak 

tak 

Wysokość składki

9% od wysokości wypłacanego wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji prezesa lub członka zarządu

9% od wysokości wypłacanego wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji prezesa lub członka zarządu

Obciążenia podatkowe w prostej spółce akcyjnej

To jak wygląda opodatkowanie w prostej spółce akcyjnej przedstawia poniższe zestawienie. 

Prosta spółka akcyjna

Mały podatnik – przychód poniżej 2 000 000 euro (mały podatnik)

Spółka, w której przychody są powyżej 2 000 000 euro 

IP BOX

Estoński CIT – przychód poniżej 2 000 000 euro (mali podatnicy) 

Stawka podatku 

9%

19%

5%

10%, ale płacone dopiero w momencie wypłaty z zysku

Zwrot kapitału akcyjnego

19%

19%

19%

19% (ale będzie pomniejszana o: 70% lub 90% zapłaconego CIT, zależnie od okoliczności)

Efektywna stawka podatku*

28%

38%

24%

21%

Wynagrodzenie członka zarządu na podstawie powołania

dochód do 120 tys. zł 17%


dochód powyżej 120 tys. zł 32% 

dochód do 120 tys. zł 17%


dochód powyżej 120 tys. zł 32% 

dochód do 120 tys. zł 17%


dochód powyżej 120 tys. zł 32% 

dochód do 120 tys. zł 17%


dochód powyżej 120 tys. zł 32% 

Pozostałe aspekty formalno-prawne prostej spółki akcyjnej

Różnica między spółką z o.o. a prostą spółką akcyjną polega m.in. na tym, że zamiast kapitału zakładowego tworzony jest kapitał akcyjny, który wystarczy, że wynosi 1 zł. Akcjonariusze nie odpowiadają za zobowiązania prostej spółki akcyjnej – jedynym ich ryzykiem jest utrata wniesionych przez siebie środków do spółki.

Prosta spółka akcyjna charakteryzuje się dużą elastycznością, dając swobodę wyboru formy, w jakiej zostaną wniesione wkłady (czyli dopuszcza się wkłady nie tylko pieniężne). Udział w niej wspólnicy (udziałowcy) mogą otrzymać nawet np. za pomysł lub świadczenie usług. Nie ogranicza również uprzywilejowania swoich akcji – np. z akcji uprzywilejowanych może wynikać szczególne uprawnienie, zgodnie z którym każda kolejna emisja nowych akcji nie może naruszać określonego minimalnego stosunku liczby głosów przypadających na te akcje uprzywilejowane do ogólnej liczby głosów przypadających na wszystkie akcje spółki – akcje założycielskie.

Powołanie spółki akcyjnej wymaga sporządzenia statutu spółki w formie aktu notarialnego. Zyski osiągane przez spółkę akcyjną są opodatkowane podwójnie. Spółka płaci CIT, a potem jej wspólnicy PIT w momencie wypłaty dywidendy dla wspólników – podobnie zatem, jak w spółce z o.o.

Zalety

Wady

  • prosta rejestracja dzięki portalowi s24 przez internet

  • niski, minimalny wkład – 1 zł

  • brak wpływu mniejszych udziałowców na działalność spółki

  • obowiązek prowadzenia pełnej księgowości

  • koszty założenia spółki akcyjnej są znacznie wyższe niż np. jednoosobowej działalności 

  • możliwość rozwiązania spółki bez likwidacji

  • łatwość kumulacji środków pieniężnych oraz możliwość pozyskiwania dodatkowego kapitału poprzez emisję akcji lub obligacji

  • akcjonariusze nie odpowiadają za zobowiązania spółki (może być zaletą)

  • może skupiać dużą liczbę akcjonariuszy (może być zaletą)

  • formalności i koszty związane z emisją akcji 

  • obowiązek corocznego składania sprawozdań finansowych

Jaka forma działalności gospodarczej jest najlepsza - zestawienie najważniejszych informacji - Polski Ład

Wyciąg z najważniejszych informacji branych pod uwagę podczas wyboru optymalnej formy prowadzenia działalności gospodarczej w Polskim Ładzie.

 

JDG – ryczałt, skala podatkowa, podatek liniowy

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Prosta spółka akcyjna

Czas rejestracji

24 h

od 1 do nawet 7 dni

od 1 do nawet 7 dni

Koszt rejestracji

brak

350–650 zł

350–650 zł

Koszty działalności

niski koszt prowadzenia księgowości

znaczny koszt prowadzenia księgowości

wysoki koszt prowadzenia księgowości

Opodatkowanie

jednokrotne 

podwójne

podwójne

Formy opodatkowania

PIT

CIT (spółka)


PIT (wspólnik)

  • wypłata dywidendy

CIT (spółka)


PIT (udziałowiec)

  • wypłata dywidendy

Transfer środków pieniężnych

bez ograniczeń (w praktyce oznacza to dowolność przelewów między firmą a przedsiębiorcą)

ograniczony (każdy przelew musi być rejestrowany)

ograniczony (każdy przelew musi być rejestrowany)

Ulga dla klasy średniej

tak, ale wyłącznie przy rozliczaniu skalą podatkową

tak, ale dla zatrudnionych w spółce etatowców

tak, ale dla zatrudnionych w spółce etatowców

Odpowiedzialność 

pełna, całym swoim majątkiem

ograniczona 

ograniczona

Zaufanie potencjalnych inwestorów 

małe

duże – stabilne

prestiż

Dziedziczenie

trudny, mocno sformalizowany proces

elastyczna reorganizacja

bardzo elastyczna reorganizacja

Może zatrudniać pracowników

tak

tak

tak

Szacowane roczne obciążenie składką zdrowotną 

od 3700 zł do 11 000 zł

6396 zł 

6396 zł 

Efektywna stawka podatku

zależna od charakteru sprzedaży, np. IT ok. 15%; wolne zawody ok. 20%

ok. 21–26%

ok. 21–26%

Kwota wolna od podatku

nie 

nie

nie