Poradnik Przedsiębiorcy

Kim jest asystent rodziny i na czym polega jego praca?

Zdarza się, że rodzina w swoim życiu doświadcza trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczej. W takiej sytuacji może ona otrzymać od gminy wsparcie w postaci asystenta rodziny. Jakie funkcje i zadania posiada asystent rodziny? Sprawdźmy!

Kim jest asystent rodziny?

Zawód asystenta rodziny został wprowadzony w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Ma ona na celu wsparcie rodzin z problemami wychowawczymi, ale także zmianę systemu opieki nad dziećmi, które pozbawione są opieki rodziców.

Każda gmina ma obowiązek udzielania pomocy rodzinie, która przeżywa trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych. W sytuacji, gdy ośrodek pomocy społecznej otrzyma informację o rodzinie, w której występują problemy z opieką i wychowaniem małoletnich dzieci, zleca przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej po otrzymaniu wywiadu, który potwierdza występowanie problemów w rodzinie, przekazuje kwestionariusz asystentowi rodziny.

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej została uchwalona „dla dobra dzieci, które potrzebują szczególnej ochrony i pomocy ze strony dorosłych, środowiska rodzinnego, atmosfery szczęścia, miłości i zrozumienia, w trosce o ich harmonijny rozwój i przyszłą samodzielność życiową, dla zapewnienia ochrony przysługujących im praw i wolności, dla dobra rodziny, która jest podstawową komórką społeczeństwa oraz naturalnym środowiskiem rozwoju, i dobra wszystkich jej członków, a w szczególności dzieci, w przekonaniu, że skuteczna pomoc dla rodziny przeżywającej trudności w opiekowaniu się i wychowywaniu dzieci oraz skuteczna ochrona dzieci i pomoc dla nich może być osiągnięta przez współpracę wszystkich osób, instytucji i organizacji pracujących z dziećmi i rodzicami”.

Asystent rodziny ma na celu pracę z rodziną w problemach nie tylko wychowawczych, lecz także w sprawach codziennych. Realizowana przez niego pomoc polega na wsparciu w przezwyciężeniu trudności, w poprawie sytuacji życiowej, by w przyszłości rodzina samodzielnie pokonywała własne problemy.

Asystent rodziny – jakie są jego zadania?

Współpraca z rodziną oparta jest o plan pracy, który z założenia jest długofalowy. Asystent rodziny pracuje z nią średnio przez 2–3 lata, w zależności od potrzeb. Jeżeli rodzina nie wykazuje chęci i zaangażowania we współpracy z nim, możliwe jest podjęcie decyzji o wcześniejszym jej zakończeniu.

Zadania asystenta rodziny określone są w art. 15 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, do których w szczególności należą:

  1. opracowanie i realizacja określonego planu pracy z rodziną we współpracy z członkami rodziny;

  2. pomoc w zdobywaniu umiejętności prawidłowego prowadzenia gospodarstwa domowego;

  3. udzielenie pomocy rodzinom w rozwiązywaniu problemów socjalnych, psychologicznych, a także problemów wychowawczych;

  4. motywowanie rodziny do podnoszenia kwalifikacji zawodowych oraz wspieranie aktywności społecznej rodzin;

  5. pomoc w poszukiwaniu pracy zarobkowej i jej utrzymaniu;

  6. współpraca z rodziną zastępczą, rodzinnym domem dziecka, placówką opiekuńczo-wychowawczą, w których umieszczono dziecko z rodziny przeżywającej trudności;

  7. udzielanie wsparcia dzieciom, w szczególności poprzez udział w zajęciach psychoedukacyjnych;

  8. podejmowanie działań interwencyjnych i zaradczych w sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa dzieci i rodzin;

  9. prowadzenie dokumentacji, która dotyczy pracy z rodziną, dokonywanie okresowej oceny sytuacji rodziny, ale również monitorowanie funkcjonowania rodziny po zakończeniu pracy z rodziną;

  10. sporządzanie, na wniosek sądu, opinii o rodzinie i jej członkach.

Asystent rodziny w tym samym czasie może prowadzić pracę z kilkoma rodzinami w zależności od stopnia trudności wykonywanych zadań.

Łączna liczba rodzin, które są pod opieką asystenta, nie może przekraczać dwudziestu.

Kto może zostać asystentem rodziny?

Osoba zatrudniona na stanowisku asystenta rodziny musi spełniać kilka formalnych wymogów, które wyszczególnione zostały w art. 12 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Od osób ubiegających się o stanowisko asystenta rodziny oczekuję się m.in:

  • wykształcenia wyższego w kierunku pedagogika, socjologia, nauki o rodzinie, ale również wykształcenia wyższego w dowolnym kierunku, które będzie uzupełnione szkoleniem z zakresu pracy z rodziną i dziećmi lub studiami podyplomowymi. Takie szkolenie trzeba udokumentować co najmniej rocznym stażem pracy z dziećmi, rodziną;

  • wykształcenia średniego wraz ze szkoleniem z zakresu pracy z dziećmi lub rodziną i udokumentowanego co najmniej 3-letniego stażu pracy w tym kierunku;

  • aby w przeszłości oraz w momencie ubiegania się o stanowisko asystenta nie były pozbawione władzy rodzicielskiej, a także władza rodzicielska nie może być zawieszona ani ograniczona;

  • wypełnienia obowiązku alimentacyjnego – w przypadku, gdy taki obowiązek w stosunku do niej wynika z tytułu egzekucyjnego;

  • niekaralności prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe.

Podsumowując, zadaniem asystenta rodziny jest niezależnie od pracowników socjalnych zajmowanie się wyłącznie pomocą i pracą z rodzinami, które mają trudności w pełnieniu funkcji opiekuńczo-wychowawczej. Asystent rodziny prowadzi pracę z rodziną, motywując ją do aktywnego współdziałania w realizacji określonego planu. Praca ta jest prowadzona także w przypadku czasowego umieszczenia dziecka poza rodziną.