Poradnik Przedsiębiorcy

Podmioty powiązane w JPK V7 z oznaczeniem TP – cz. I

Transakcje zakupu i sprzedaży w działalności gospodarczej dokonywane są pomiędzy bardzo zróżnicowanymi firmami. Od wolnego rynku zależy, z jakich usług czy towarów firm skorzysta inna firma.

Stronami transakcji zakupu i sprzedaży w wielu przedsiębiorstwach są też osoby, które są ze sobą spokrewnione bądź podmioty, między którymi istnieje powiązanie kapitałowe bądź organizacyjne. 

Nowy plik JPK V7 wprowadza pewien wymóg od czynnych podatników VAT, a mianowicie, aby część tych transakcji odbywających się pomiędzy firmami powiązanymi ze sobą oznaczać specjalnym symbolem „TP”. Na czym to polega i jak sobie z tym poradzić? W jaki sposób wykazywać podmioty powiązane w JPK V7?

Dodatkowe obowiązki ewidencyjne w nowym pliku JPK V7 

Nowe Rozporządzenie Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 15 października 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych zawartych w deklaracjach podatkowych i w ewidencji w zakresie podatku od towarów i usług wymaga od podatników, począwszy od 1 października 2020 r., wypełnienia dodatkowych obowiązków ewidencyjnych w pliku JPK V7. Obowiązki te dotyczą wszystkich podatników, którzy są czynnymi podatnikami VAT. 

Dodatkowe obowiązki ewidencyjne to zastosowanie specjalnych oznaczeń literowych (kodów), które oznaczają sprzedaż konkretnych towarów lub usług, stosowanie konkretnych rodzajów dokumentów oraz realizację konkretnego rodzaju procedury sprzedaży.

Jednym z obligatoryjnych do zastosowania przez podatników VAT oznaczeń rodzajów procedur sprzedaży jest symbol „TP”.

Podmioty powiązane w JPK - oznaczenie rodzaju sprzedaży „TP”

Prawodawca wskazuje, że sprzedawcy mają już obowiązek oznaczać w nowym pliku JPK V7 sprzedaż towarów lub usług, gdzie pomiędzy kupującym i sprzedającym istnieją pewnego rodzaju powiązania. Przytacza w tym miejscu art. 32 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT.

Jednak przepis ten odsyła podatnika od razu do art. 23m ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i art. 11a ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Z powyższego wynika, że powiązania (dla zastosowania oznaczenia TP) oznaczają relacje pomiędzy niżej wymienionymi podmiotami:

  1. podmioty, z których jeden podmiot wywiera znaczący wpływ na co najmniej jeden inny podmiot lub

  2. podmioty, na które znaczący wpływ wywiera:

  • ten sam inny podmiot lub

  • małżonek, krewny lub powinowaty do drugiego stopnia osoby fizycznej wywierającej znaczący wpływ na co najmniej jeden podmiot, lub

  1. spółką niemającą osobowości prawnej i jej wspólnikami, lub

  2. podatnikiem i jego zagranicznym zakładem, a w przypadku podatkowej grupy kapitałowej – spółką kapitałową wchodzącą w jej skład i jej zagraniczny zakład.

Co oznacza wywieranie znaczącego wpływu na drugi podmiot?

Zgodnie z tym, co mówi ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych i ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych, przez wyrażenie „wywieranie znaczącego wpływu” rozumie się:

  1. posiadanie bezpośrednio lub pośrednio co najmniej 25%:

  • udziałów w kapitale lub

  • praw głosu w organach kontrolnych, stanowiących lub zarządzających, lub

  • udziałów lub praw do udziału w zyskach lub majątku lub ich ekspektatywy, w tym jednostek uczestnictwa i certyfikatów inwestycyjnych, lub

  1. faktyczną zdolność osoby fizycznej do wpływania na podejmowanie kluczowych decyzji gospodarczych przez osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, lub

  2. pozostawanie w związku małżeńskim albo występowanie pokrewieństwa lub powinowactwa do drugiego stopnia.

Bezpośrednie posiadanie udziałów, praw głosu w innych spółkach wiąże się z tym, że osoba fizyczna lub podmiot posiada udziały w innym podmiocie.

Pośredni udział lub prawo głosu wiąże się z tym, że jeden podmiot posiada w drugim podmiocie udział lub prawo za pośrednictwem innego podmiotu lub większej liczby podmiotów, przy czym wielkość posiadanego pośrednio udziału lub prawa odpowiada:

  1. wielkości udziału albo prawa łączącego dowolne dwa podmioty spośród wszystkich podmiotów uwzględnianych przy ustalaniu posiadania pośrednio udziału lub prawa – w przypadku, gdy wszystkie wielkości udziałów lub praw łączących te podmioty są równe;

  2. najniższej wielkości udziału lub prawa łączącego podmioty, pomiędzy którymi wielkość posiadanego pośrednio udziału lub prawa jest ustalana – w przypadku, gdy wielkości udziałów lub praw łączących te podmioty są różne;

  3. sumie wielkości posiadanych pośrednio udziałów lub praw – w przypadku, gdy podmioty, pomiędzy którymi wielkość posiadanego pośrednio udziału lub prawa jest ustalana, łączy więcej niż jeden posiadany pośrednio udział lub prawo.

Przykładowo osoba fizyczna jest udziałowcem w spółce z o.o. i dysponuje 70% udziałów tej spółki, ale za jej pośrednictwem posiada jeszcze 15% udziałów w innej spółce z o.o.

Stanowiska kierownicze i zarządcze a podmioty powiązane w JPK V7

Wywieranie znaczącego wpływu na inne podmioty (skutkujące istnieniem powiązań pomiędzy podmiotami) tyczy się również przypadków, gdy osoba fizyczna posiada rzeczywistą zdolność do wpływania na podejmowanie kluczowych decyzji gospodarczych przez osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej.

Przykładem tego typu osób może być prezes, dyrektor, prokurent samoistny, akcjonariusz. Niemniej, oceniając wpływ w każdym podmiocie, należy przeanalizować, czy dana osoba posiada w rzeczywistości faktycznie zdolność do wywierania wpływu na podjęcie strategicznych decyzji przez osobę prawną (np. spółki kapitałowe) lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej (np. spółki osobowe).

Pokrewieństwa i powinowactwa do drugiego stopnia

Podmioty powiązane dokonujące transakcji pomiędzy sobą, jeżeli są czynnymi podatnikami VAT i prowadzą ewidencję VAT (JPK V7), są zobligowane oznaczać każdą taką transakcję (fakturę) znakiem „TP”.

Podmioty powiązane to nie tylko posiadanie udziałów, prawa głosu czy faktycznego ingerowania w najważniejsze decyzje innych podmiotów. To także pokrewieństwo i powinowactwo, a więc transakcje dokonywane w rodzinie.

Jakich członków rodziny dotyczy powiązanie w aspekcie transakcji z oznaczeniem „TP”?

Wykaz pokrewieństwa i powinowactwa do drugiego stopnia

Pierwszy stopień pokrewieństwa

  • ojciec,

  • matka,

  • rodzice,

  • syn,

  • córka,

  • dziecko

Drugi stopień pokrewieństwa

  • dziadek,

  • babka,

  • dziadek i babka,

  • wnuk,

  • wnuczka,

  • wnuk i wnuczka

Drugi stopień pokrewieństwa w linii bocznej

  • brat,

  • siostra,

  • rodzeństwo

Pierwszy stopień powinowactwa

  • ojciec męża,

  • ojciec żony,

  • matka męża,

  • matka żony,

  • rodzice męża lub żony,

  • mąż córki,

  • żona syna

Drugi stopień powinowactwa

  • nazwy rodzeństwa współmałżonka – brat męża, siostra męża, brat żony, siostra żony,

  • nazwy współmałżonka rodzeństwa – żona brata, mąż siostry

W drugiej części publikacji przedstawiono dalsze wyjaśnienia i liczne przykłady transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi na potrzeby oznaczania symbolem „TP” w nowym pliku JPK V7.