Poradnik Przedsiębiorcy

Prezent jubileuszowy dla pracownika – darowizna czy nieodpłatne świadczenie?

Pomiędzy pracodawcą a pracownikiem dochodzi do wymiany wielu różnego rodzaju świadczeń. Jednym z przykładów jest prezent jubileuszowy dla pracownika. W związku z tym pojawia się jednak sporo wątpliwości co do prawidłowej kwalifikacji takiej czynności. Podatnicy zastanawiają się, czy taki prezent należy uznać za darowiznę, czy też za przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń w ramach stosunku pracy?

Czym jest nieodpłatne świadczenie?

O ile nie ma większych problemów z uchwyceniem istoty umowy darowizny, to jednak kłopotliwe zdaje się zrozumienie, czym jest przychód z nieodpłatnych świadczeń.

Na wstępie wyjaśnijmy, że zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy PIT za przychody ze stosunku pracy uważa się również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Wprawdzie nie znajdziemy nigdzie w ustawie definicji nieodpłatnych świadczeń, jednak mamy do dyspozycji dość obszerne orzecznictwo sądowe na temat i na tej podstawie możemy wskazać, że przychód z nieodpłatnych świadczeń obejmuje wszelkie zjawiska o charakterze gospodarczym i zdarzenia prawne, których konsekwencją jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu lub te wszystkie zdarzenia prawne oraz gospodarcze w działalności osób prawnych, których następstwem jest nieodpłatne, czyli niezwiązane z kosztami lub inną formą świadczenia, przysporzenie majątku tej osobie, mające wyraźny finansowy wymiar (uchwała NSA z 16 października 2006 r., sygn. akt II FPS 1/06).

Nieodpłatne świadczenia otrzymywane przez pracownika od pracodawcy stanowią rodzaj przychodu ze stosunku pracy, który podlega opodatkowaniu podatkiem PIT.

Nieodpłatne świadczenia w świetle wyroku TK

Kwestia opodatkowania nieodpłatnych świadczeń otrzymywanych przez pracowników wywoływała tyle kontrowersji, że ostatecznie sprawa znalazła swój finał w Trybunale Konstytucyjnym, który wydał wyrok 8 lipca 2014 r.. o sygn. akt K 7/13. Warto przywołać jego treść, ponieważ jego fragment odnosi się wprost do analizowanego przez nas problemu:

Gdyby się zdarzyło, że pracodawca rzeczywiście chce obdarować konkretnego pracownika, np. z okazji jubileuszu zatrudnienia wręcza mu zegarek, wówczas korzyść tę należałoby potraktować jako podlegającą ustawie z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768 z późn. zm.). A zatem to nie zamiar obdarowania stanowi kryterium odróżnienia świadczeń pracodawcy, o których wartość należy podnieść podlegający opodatkowaniu dochód pracownika, od tych, które jego dochodu nie zwiększają. Kryterium tym musi być obiektywna ocena, czy świadczenie leżało w interesie pracownika, a jest tak wtedy, gdy stanowi ono realne przysporzenie majątkowe (korzyść), którego efekt jest uchwytny w jego majątku”.

Na podstawie powyższego wyroku fiskus przyjmuje, że prezent jubileuszowy dla pracownika nie jest nieodpłatnym świadczeniem wykonywanym w ramach stosunku pracy. Spowodowane jest to kilkoma względami, jak choćby faktem, że pracownik nie może dochodzić wydania planowanego prezentu na podstawie żadnego stosunku prawnego ani roszczenia. Przeważnie obdarowany pracownik nie jest świadomy, czy przekazanie opisywanego prezentu jubileuszowego będzie miało miejsce ani co będzie jego przedmiotem. 

Ogół tych okoliczności powoduje, że przekazany prezent jubileuszowy dla pracownika nie jest przychodem ze stosunku pracy, co powoduje, że wartość otrzymanego prezentu nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, a pracodawca nie jest zobowiązany do obliczenia i pobrania zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Przykładowo tak wypowiedział się Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 11 października 2018 r., nr 0115-KDIT2-2.4011.340.2018.1.MD.

Otrzymany od pracodawcy prezent jubileuszowy dla pracownika, nie jest dla podatnika przychodem z nieodpłatnych świadczeń, co oznacza, że nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Prezent jubileuszowy dla pracownika jako darowizna

Otrzymany prezent jubileuszowy dla pracownika należy zatem traktować jako darowiznę. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy PIT: „Przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie stosuje się do przychodów opodatkowanych podatkiem od spadków i darowizn”.

Powyższe oznacza, że w analizowanej przez nas sprawie zastosowanie znajdą regulacje ustawy o podatku od spadków i darowizn (dalej: SD).

W przypadku darowizny obowiązek podatkowy spoczywa na osobie obdarowanej (art. 5 ustawy SD), co powoduje, że to pracownik jest zobowiązany do rozliczenia ewentualnego podatku.

Trzeba jednak wskazać, że przepisy przewidują kwoty wolne od podatku w zależności od tego, w której grupie podatkowej znajduje się obdarowany. Z uwagi na fakt, że pomiędzy pracownikiem a zakładem pracy nie występują żadne więzi rodzinne, pracownika zaliczamy do III grupy podatkowej, co oznacza, że kwota wolna od podatku wynosi 4902 zł. Pamiętajmy jednak, że w przypadku kilku darowizn kwota ta obejmuje okres 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie tytułem darowizny.

Przykład 1.

Pracownik z okazji jubileuszu otrzymał od pracodawcy prezent w postaci zegarka o wartości 3000 zł. Z uwagi na fakt, że jest to pierwsza darowizna otrzymana od pracodawcy i jej wartości wynosi mniej niż 4902 zł, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od spadków i darowizn po stronie pracownika nie powstanie.

Prezent jubileuszowy o wartości poniżej 4902 zł stanowi dla pracownika darowiznę, która nie rodzi konieczności zapłaty podatku.
W przypadku, gdyby wartość prezentu jubileuszowego przekraczała kwotę wolną od podatku, pracownik zobowiązany jest na podstawie art. 17a ust. 1 ustawy SD złożyć do urzędu skarbowego, w ciągu miesiąca od dnia otrzymania darowizny, deklarację SD-3. Na jej podstawie naczelnik US wyda decyzję ustalającą wysokość podatku z tytułu otrzymanej darowizny. W zakresie ustalania wysokości zobowiązania podatkowego naczelnik uwzględni kwotę wolną od podatku, co oznacza, że opodatkowaniu podlega jedynie nadwyżka ponad wskazany limit. Stawki podatku wynoszą 12%, 16% lub 20% w zależności od wielkości darowizny.

Przykład 2.

Pracownik z okazji jubileuszu otrzymał od pracodawcy prezent w postaci zegarka o wartości 6000 zł. Z uwagi na fakt, że wartość darowizny przekracza kwotę wolną od podatku, pracownik w ciągu miesiąca ma obowiązek złożyć deklarację SD-3 do urzędu skarbowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania. Naczelnik US wymierzy podatek jako podstawę opodatkowania, przyjmując kwotę 1098 zł (6000 - 4902).

Prezent jubileuszowy o wartości powyżej 4902 zł stanowi dla pracownika darowiznę podlegającą opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Pracownik w tym zakresie musi pamiętać o złożeniu zeznania SD-3 w terminie 1 miesiąca od dnia otrzymania darowizny.

Prezent jubileuszowy a koszt po stronie pracodawcy

Na zakończenie zajmijmy się jeszcze jedną kwestią, która jest istotna z perspektywy pracodawcy. Warto zastanowić się, czy wydatek na zakup prezentu jubileuszowego stanowi dla pracodawcy koszt uzyskania przychodu.

W odpowiedzi na postawione pytanie należy podkreślić, że z uwagi na zakwalifikowany prezent jubileuszowy dla pracownika jako darowizna powoduje, że nie jest możliwe ujęcie w kosztach pracodawcy wydatku na nabycie takiego prezentu.

Powyższe wynika wprost z treści art. 23 ust. 1 pkt 11 ustawy PIT, który podaje, że darowizn oraz ofiar wszelkiego rodzaju ponoszonych na rzecz osób fizycznych nie uważa się za koszt uzyskania przychodów.

Wydatek poniesiony przez pracodawcę na prezent jubileuszowy dla pracownika nie stanowi kosztu uzyskania przychodu.
Mając powyższe na uwadze, należy podkreślić, że w świetle aktualnej linii interpretacyjnej opartej przede wszystkim na wyroku TK prezenty jubileuszowe wręczane pracownikom stanowią darowiznę, a nie przychód z nieodpłatnych świadczeń w ramach stosunku pracy. To z kolei powoduje, że w zakresie analizy skutków podatkowych przekazania takiego prezentu należy kierować się regulacjami ustawy o podatku od spadków i darowizn.