Poradnik Przedsiębiorcy

Rozliczenie roczne ze zmarłym małżonkiem - jak przebiega?

W przypadku śmierci małżonka owdowiała osoba zobowiązana jest do rozliczenia podatku dochodowego od osiągniętych przychodów swoich oraz swojego zmarłego małżonka. Ustawodawca wyszedł naprzeciw wdowcom i umożliwia im dokonanie rozliczenia z uwzględnieniem zmarłego małżonka. W poniższym artykule opisujemy, jak wygląda prawidłowe rozliczenie roczne ze zmarłym małżonkiem.

Rozliczenie roczne ze zmarłym małżonkiem – warunki

Aby podatnik mógł rozliczyć się wspólnie z małżonkiem, musi spełnić on określone warunki, które przedstawiliśmy w poniższej tabeli:

Warunki pozwalające rozliczyć się z wspólnie z małżonkiem 

Sytuacje pozbawiające podatnika prawa do wspólnego rozliczenia z małżonkiem

przez cały rok podatkowy podatnik pozostawał w związku małżeńskim (wystąpienie separacji bez orzeczenia sądu – nie pozbawia prawa do wspólnego rozliczenia)

związek małżeński został zawarty w ciągu roku, wystąpił rozwód lub separacja orzeczona przez sąd

przez cały rok podatkowy istniała między małżonkami wspólność majątkowa (umowa o rozszerzeniu lub ograniczeniu wspólności majątkowej – nie pozbawia prawa do wspólnego rozliczenia)

posiadanie umowy o rozdzielności majątkowej

oboje małżonkowie opodatkowują przychody na zasadach ogólnych (wyjątkiem jest osiąganie przychodów z tytułu najmu prywatnego, który opodatkowany jest ryczałtem, lecz nie pozbawia prawa do wspólnego rozliczenia)

jeden z małżonków podlegał w ciągu roku przepisom o podatku liniowym (PIT-36L), podatku tonażowym, karcie podatkowej (PIT-16A) czy ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych (PIT-28) lub przepisom ustawy o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych

małżonkowie pozostają polskimi rezydentami podatkowymi

małżonkowie nie są polskimi rezydentami podatkowymi

małżonkowie złożą wniosek o wspólne opodatkowanie

małżonkowie nie złożą wniosku o wspólne opodatkowanie (przy czym mogą oni złożyć później korektę i rozliczyć się wspólnie, po spełnieniu pozostałych wymogów)

W zasadzie aby rozliczyć się wspólnie z małżonkiem, należy spełnić powyższe warunki, przy czym w przypadku śmierci małżonka rozliczenie roczne ze zmarłym małżonkiem odbywa się na podobnych warunkach, z tą różnicą, że jeśli związek małżeński został zawarty przed rozpoczęciem roku podatkowego, a małżonek zmarł w trakcie roku, to podatnik ma prawo się rozliczyć ze zmarłym małżonkiem, mimo że nie minął pełny rok podatkowy. Rozliczenie roczne ze zmarłym małżonkiem możliwe jest również, gdy związek małżeński trwał przez cały rok podatkowy, a małżonek zmarł po upływie roku podatkowego przed złożeniem zeznania podatkowego.

Poprzez wniosek o wspólne rozliczenie roczne ze zmarłym małżonkiem należy rozumieć zadeklarowanie wspólnego rozliczenia na zeznaniu rocznym poprzez zaznaczenie pola 6 na formularzu PIT-36 bądź PIT-37 „wspólnie z małżonkiem, zgodnie z wnioskiem, o którym mowa w art. 6a ust. 2 ustawy”.

Do pobrania:

pdf
Wspólne rozliczenie małżonków w zeznaniu rocznym - broszura KIS.pdf druk do ręcznego wypełnienia

Przykład 1.

Podatnik wyszła za mąż 31 grudnia 2017 roku. Niestety w wyniku wypadku zmarł 1 maja 2019 r. jej mąż. Mimo że nie minął pełny rok podatkowy, wdowa będzie mogła wypełnić rozliczenie roczne ze zmarłym małżonkiem (jeżeli spełnione są pozostałe warunki do wspólnego rozliczenia).

Przykład 2.

Przedsiębiorca zawarł związek małżeński 1 stycznia 2018 roku. 20 marca 2019 roku małżonka zmarła. Czy przedsiębiorca będzie mógł rozliczyć się za 2019 roku wraz ze zmarłą żoną, która była zatrudniona w innej firmie na etacie?

Przedsiębiorca będzie mógł rozliczyć się w 2019 roku ze zmarłą żoną, ponieważ jego związek małżeński trwał przez cały rok podatkowy (2018 r.), a małżonka zmarła po upływie roku podatkowego przed złożeniem zeznania podatkowego.

Ulgi podatkowe a rozliczenie roczne ze zmarłym małżonkiem

W sytuacji gdy małżonek za swojego życia w danym roku podatkowym poniósł wydatki uprawniające go do skorzystania z określonych ulg podatkowych, to spadkobierca (żyjący małżonek) może odliczyć je od wspólnie rozliczanego podatku.

Aby móc odliczyć ulgi podatkowe zmarłego małżonka, niezbędne jest poinformowanie urzędu skarbowego o tym fakcie, w terminie 30 dni od otrzymania informacji o dochodach zmarłego męża / zmarłej żony.

Rozliczenie roczne ze zmarłym małżonkiem a prawo do ulgi rehabilitacyjnej

W sytuacji gdy podatnik w danym roku podatkowym utrzymuje osobę niepełnosprawną, może odliczyć wydatki poniesione na cele rehabilitacyjne oraz związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych tej osoby w zeznaniu rocznym. Przy czym należy spełnić określone warunki, a mianowicie, aby dochody osoby niepełnosprawnej nie przekroczyły w danym roku wartości 13 200 zł (limit obowiązujący w 2019 roku) oraz osoba niepełnosprawna pozostała z podatnikiem w określonym przepisami stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa (np. osoba niepełnosprawna jest współmałżonkiem podatnika).

W sytuacji gdy podatnik spełnia powyższe wymogi, może on odliczyć wydatki zaliczane jako „na cele rehabilitacyjne” wymienione w art. 26 ust. 7a ustawy o PIT. Należą do nich m.in. wydatki takie jak:

  • przystosowanie pojazdów mechanicznych do potrzeb wynikających z niepełnosprawności;

  • zakup i naprawę indywidualnego sprzętu, urządzeń i narzędzi technicznych niezbędnych w rehabilitacji oraz ułatwiających wykonywanie czynności życiowych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, z wyjątkiem sprzętu gospodarstwa domowego;

  • leki – w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy faktycznie poniesionymi wydatkami w danym miesiącu a kwotą 100 zł, jeśli lekarz specjalista stwierdzi, że osoba niepełnosprawna powinna stosować określone leki (stale lub czasowo);

  • adaptację i wyposażenie mieszkań oraz budynków mieszkalnych stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności;

  • opiekę pielęgniarską w domu nad osobą niepełnosprawną w okresie przewlekłej choroby uniemożliwiającej poruszanie się oraz usługi opiekuńcze świadczone dla osób niepełnosprawnych zaliczonych do I grupy inwalidztwa.

W przypadku śmierci osoby niepełnosprawnej, która była współmałżonkiem podatnika, w przepisach nie ma zastrzeżenia, że zjawisko to wyklucza prawo do skorzystania z ulgi rehabilitacyjnej (czyli do odliczenia wydatków poniesionych za jej życia na cele związane z rehabilitacją lub ułatwieniem wykonywania czynności życiowych) przez podatnika (współmałżonka osoby niepełnosprawnej).
Należy mieć na uwadze, że podstawą skorzystania z ulgi rehabilitacyjnej jest poniesienie wydatku przez osobę niepełnosprawną lub podatnika mającego na utrzymaniu taką osobę. Wydatek ten musi być wydatkiem, o którym mowa w art. 26 ust. 7a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz dotyczyć osoby niepełnosprawnej. W przypadku gdy w małżeństwie jeden z małżonków utrzymuje osobę niepełnosprawną (drugiego małżonka) i ponosi w związku z tym wydatki przeznaczone na cele rehabilitacyjne oraz związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych osobie niepełnosprawnej, to ma prawo odliczyć te wydatki w danym roku podatkowym (w którym zostały one poniesione). W przypadku, gdy małżonek zmarł w trakcie roku, to ulgę można odliczyć z wydatków poniesionych do dnia jego śmierci. Ulgę rehabilitacyjną ujmuje się w załączniku PIT/O deklaracji rocznej, w części B. pkt 3.

Ulga prorodzinna a rozliczenie roczne ze zmarłym małżonkiem

Aby skorzystać z ulgi prorodzinnej, podatnik wraz z małżonkiem w roku podatkowym muszą spełnić co najmniej jeden z następujących warunków wskazanych w art. 27f ust. 1 ustawy o PIT:

  • wykonywać władzę rodzicielską,

  • pełnić funkcję opiekunów prawnych, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało,

  • sprawować opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą.

Dodatkowo w przypadku jednego dziecka, małżeństwo łącznie w roku podatkowym nie może przekroczyć kwoty dochodu – 112 000 zł. W przypadku większej liczby dzieci limit ten nie obowiązuje.

Ulga na dziecko przysługuje małżeństwu, które spełnia wyżej wymienione warunki w stosunku do małoletniego dziecka (poniżej 18 roku życia) bądź dziecka, które do ukończenia 25. roku życia kontynuowało edukację w szkole lub szkole wyższej i nie uzyskało dochodów podlegających opodatkowaniu w wysokości wyższej niż 3089 zł w danym roku podatkowym.
Wobec powyższego w sytuacji gdy małżonkowie sprawują władzę rodzicielską nad dzieckiem, to nawet po śmierci jednego z małżonków (również w trakcie roku) możliwe jest odliczenie ulgi prorodzinnej we wspólnym zeznaniu rocznym. W związku z tym małżonek może zdecydować, czy chce odliczyć ulgę podatkową samodzielnie (jako osoba samotnie wychowująca jedno dziecko – w tej sytuacji jej kwota dochodu nie może przekroczyć 112 000 zł) – czy razem ze zmarłym małżonkiem. Nadmienić należy, że nie ma wymogu wychowywania dziecka samotnie przez cały rok podatkowy, aby dokonać rozliczenia jako rodzic samotnie wychowujący dziecko – w przypadku gdy podatnik został owdowiały w trakcie roku.

W przypadku, gdy zdecydujemy się na wspólne rozliczenie roczne ze zmarłym małżonkiem, należy mieć na uwadze, że ulgę prorodzinną można odliczyć od podatku w stosunku do miesięcy, w których wykonywał władzę rodzicielską, pełnił funkcję opiekuna prawnego lub rodziny zastępczej (odliczeniu podlega kwota 92,67 zł w przypadku jednego dziecka za każdy miesiąc kalendarzowy w przypadku odliczenia u jednego rodzica).

Zgodnie z informacją uzyskaną w Krajowej Informacji Skarbowej, w przypadku gdy rozliczenie roczne ze zmarłym małżonkiem następuje w sytuacji, gdy zmarł on w trakcie roku  należy przy wyliczaniu przysługującej mu ulgi prorodzinnej uwzględnić liczbę miesięcy, w których wykonywał władzę rodzicielską, pełnił funkcję opiekuna prawnego lub rodziny zastępczej – do miesiąca, w którym podatnik zmarł.

Przykład 3.

Pani Hanna była w związku małżeńskim 3 lata (zawarta została wspólność majątkowa). Dodatkowo posiada władzę rodzicielską nad małoletnim dzieckiem. 28 lipca 2019 roku zmarł jej mąż. Wdowa zdecydowała się na rozliczenie roczne ze zmarłym małżonkiem za 2019 rok oraz uwzględnienie w nim ulgi prorodzinnej od podatku zmarłego małżonka oraz od swojego. W jakiej wysokości będzie mogła odliczyć tę ulgę?

W związku z tym, że zmarły małżonek sprawował władzę rodzicielską do 28 lipca 2019 roku, należy dokonać wyliczenia ulgi prorodzinnej do lipca włącznie. Zatem zmarłemu przysługiwać będzie ulga za 7 miesięcy danego roku, natomiast pozostałą jej wartość będzie mogła odliczyć wdowa.

Za każdy miesiąc kalendarzowy przysługuje kwota 92,67 zł ulgi prorodzinnej do podziału dla obydwojga małżonków. Dla każdego z nich wówczas będzie to wartość 46,335 zł za miesiąc.

Obliczenia dla ulgi zmarłego: 7 x 46,335 zł = 324,345 ≈ 324,35 zł

Obliczenia dla ulgi wdowy: 12 x 46,335 zł + pozostała wartość, której nie mógł rozliczyć zmarły 231,675 = 556,02 zł + 231,67 zł ≈ 787,69 zł.

Wdowa odliczy więc za siebie wartość 787,69 zł, a za zmarłego męża 324,35 zł.

Ulgę na dziecko wykazuje się w załączniku PIT/O, w części C deklaracji rocznej poprzez uzupełnienie pozycji:
40 – liczby dzieci (w części E należy dodatkowo uzupełnić dane identyfikacyjne dziecka),
41 – kwoty ulgi przysługującą podatnikowi,
42 – kwoty ulgi przysługującej małżonkowi (w sytuacji gdy rozliczenie dokonywane jest wspólnie z małżonkiem).
Następnie przysługujące odliczenie należy przepisać z załącznika PIT/O z pozycji 41 i 42 w zeznaniu rocznym:
PIT-37 – w poz. 118 lub 119 deklaracji (w przypadku występowania jako małżonek) ,
PIT-36 – w poz. 234 lub 235 deklaracji (w przypadku występowania jako małżonek).

Rozliczenie roczne ze zmarłym małżonkiem – wydatki na internet

W sytuacji gdy małżonkowie ponieśli wydatki na użytkowanie internetu i nie ujęli ich do kosztów uzyskania przychodów w ramach działalności gospodarczej, to jeśli rozliczają się według skali podatkowej (bądź ryczałtu – przy czym rozliczanie ryczałtem nie pozwala na wspólne rozliczenie) mogą odliczyć wydatki na użytkowanie internetu od podstawy opodatkowania. Dodatkowo, aby skorzystać z ulgi na internet, należy spełnić jeden z poniższych warunków:

  • nigdy wcześniej podatnik nie korzystał z tego rodzaju ulgi,

  • po raz pierwszy podatnik z ulgi skorzystał przy rozliczeniu zeznania rocznego za rok 2018 (w stosunku do rozliczenia deklaracji rocznej za 2019 rok).

Ulga za internet dotyczy tylko podatników, którzy korzystają z odliczenia przez dwa bezpośrednio następujące po sobie lata podatkowe. Kwota możliwa do odliczenia wynosi maksymalnie 760 zł na osobę.
Wobec powyższego, każdy z małżonków (w sytuacji gdy spełnia warunki do skorzystania z tej ulgi) posiada odrębny limit ulgi, nawet w sytuacji gdy małżonkowie dokonują rozliczenia wspólnie. W związku z tym jeśli na fakturze bądź innym dokumencie dokumentującym poniesienie kosztów na internet (musi on zawierać między dane identyfikujące kupującego usługę dostępu do internetu i sprzedającego tę usługę, rodzaj zakupionej usługi oraz kwotę zapłaty) wskazane zostaną dane obojga małżonków, to limit odliczenia „podwoi się”.
Opisane powyżej warunki do skorzystania z ulgi na internet dotyczą również przypadku, w którym ma miejsce rozliczenie roczne ze zmarłym małżonkiem. Wówczas za zmarłego małżonka również możliwe jest odliczenie tej ulgi.

W przypadku gdy wydatki dotyczące internetu dokumentowane są na jednego małżonka, to stanowiska w tej kwestii są niejednoznaczne. Mimo pozytywnych stanowisk (między innymi sądów, przykładowo wyrok WSA w Kielcach z 18 sierpnia 2011 r., o sygn. akt I SA/Ke321/11) umożliwiających rozliczenie wydatków związanych z internetem udokumentowanych na jednego z małżonków, niektóre organy podatkowe utrzymują stanowisko, które wskazuje, że ulga może być rozliczona tylko u jednego małżonka, na którego udokumentowane są wydatki.[alert-info]Ulgę na internet ujmuje się w części B formularza PIT/O w pozycji 25 (rozliczenie przez podatnika) lub pozycji 26 (rozliczenie przez małżonka w przypadku wspólnego rozliczania się małżonków).

Przykład 4.

Małżeństwo w 2019 roku poniosło wydatki związane z internetem w wysokości 2400 zł. Faktury dokumentujące te wydatki wystawione przez operatora telefonii komórkowej zawierają imiona i nazwiska obojga małżonków. Wówczas w tej sytuacji limit ulgi dla każdego z małżonków wynosić będzie 760 zł, co oznacza że zarówno mąż, jak i żona mogą odliczyć maksymalną kwotę (zasada ta również obowiązuje w sytuacji, gdy jeden z małżonków zmarł w trakcie roku podatkowego).

Rozliczenie roczne ze zmarłym małżonkiem w systemie wFirma.pl

Przedsiębiorca, który stosuje jako formę opodatkowania skalę podatkową i rozlicza się za pomocą systemu wFirma.pl, w łatwy sposób może dokonać wygenerowania deklaracji rocznej z działalności zawierającej rozliczenie wspólnie z małżonkiem (również może wygenerować rozliczenie roczne ze zmarłym małżonkiem). W tym celu należy przejść do zakładki: START » PODATKI » DEKLARACJE ROCZNE » DODAJ DEKLARACJĘ » Roczna deklaracja podatku dochodowego na zasadach ogólnych (PIT-36).

Rozliczenie roczne ze zmarłym małżonkiem PIT36

Wskazujemy okres oraz cel złożenia deklaracji.

Rozliczenie roczne ze zmarłym małżonkiem rok podatkowy

Następnie kolejno w oknach, które się pojawią, akceptujemy bądź modyfikujemy w razie potrzeby dane zaciągnięte przez system. W trzecim oknie, w pozycji „Sposób opodatkowania” wybieramy:

  • wspólnie z małżonkiem, zgodnie z wnioskiem, o którym mowa w art. 6 ust. 2 ustawy – w sytuacji gdy małżonek żyje i spełnione zostały warunki do wspólnego rozliczenia.

  • wspólnie z małżonkiem, zgodnie z wnioskiem, o którym mowa w art. 6a ust. 1 ustawy – w sytuacji gdy małżonek zmarł i spełnione zostały warunki do wspólnego rozliczenia.

Rozliczenie roczne ze zmarłym małżonkiem jak dokonać

Dodatkowo należy uzupełnić Identyfikator małżonka (PESEL/NIP) i wskazać załączniki do zeznania rocznego (można je również określić na ostatniej stronie zeznania rocznego). Klikamy DALEJ i w oknie deklaracji PIT uzupełniamy w przypadku standardowym:

  • w części B.2 dane małżonka – imię i nazwisko oraz adres zamieszkania,

  • w części D.2. dochody i straty małżonka np. ze stosunku pracy (na podstawie otrzymanego PIT-11 od pracodawcy), emerytury (PIT-40A od ZUS) czy pozarolniczej działalności gospodarczej,

  • w części E. pozycja 166 (zielone pole „składka małżonka”) składki na ubezpieczenie społeczne podlegające odliczeniu (system automatycznie kwotę zmniejszy do limitu obowiązującego dla tej pozycji) – jeśli nie były one opłacane pole pozostawiamy puste,

  • w części I. pozycja 208 (zielone pole „składka małżonka”) składki na ubezpieczenie zdrowotne podlegające odliczeniu (system automatycznie kwotę zmniejszy do limitu obowiązującego dla tej pozycji) – jeśli nie były one opłacane pole pozostawiamy puste.

W sytuacji gdy wystąpiły ulgi podatkowe, uzupełniamy załącznik PIT/O, następnie odpowiednie wartości system przeniesie do sporządzanego zeznania rocznego. Gdy wszystkie dane zostaną prawidłowo wprowadzone, zapisujemy zeznanie i za pomocą funkcji WYŚLIJ DO URZĘDU (po uprzednim oznaczeniu zeznania) dokonujemy wysyłki zeznania rocznego.

Rozliczenie roczne ze zmarłym małżonkiem urząd