Poradnik Przedsiębiorcy

Forma prawna działalności gospodarczej - wszystkie rodzaje

Podatnik, który decyduje się na założenie własnej firmy, musi wybrać, w jakiej formie prawnej będzie prowadzić swoją działalność. Ma to znaczący wpływ na koszty prowadzenia działalności, sposób jej rejestracji, a także na opodatkowanie i odpowiedzialność osobistą za zobowiązania firmy. W związku z tym od wyboru formy prawnej uzależnione są wszystkie czynniki związane z jej funkcjonowaniem. Dlatego też przyszły przedsiębiorca powinien przeanalizować, jaka forma prawna działalności gospodarczej będzie dla niego najkorzystniejsza.

Forma prawna działalności gospodarczej - rodzaje

Przed podjęciem decyzji, jaka ma być forma prawna działalności gospodarczej, przedsiębiorca powinien zastanowić się, jaki rodzaj działalności chce prowadzić oraz czy chce to robić sam, czy też ze wspólnikiem. Do wyboru ma bowiem następujące formy prawne prowadzenia działalności:

  • jednoosobowa działalność gospodarcza,

  • spółka cywilna,

  • spółka jawna,

  • spółka partnerska,

  • spółka komandytowa,

  • spółka z ograniczoną odpowiedzialnością,

  • spółka akcyjna,

Jednoosobowa działalność gospodarcza

Obecnie najczęściej wybierana forma prawna prowadzenia działalności to jednoosobowa działalność gospodarcza. W sytuacji, gdy podatnik chce prowadzić działalność osobiście, ta forma prawna jest dla niego najlepsza.

Formalności związane z założeniem jednoosobowej działalności gospodarczej zostały zredukowane do minimum. Wystarczy bowiem złożyć wniosek o wpis działalności do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i na tej podstawie zakładana jest firma. Przepisy nie przewidują żadnych wymagań dotyczących wniesienia kapitału początkowego. Ponadto przedsiębiorcy, których przychody nie przekraczają równowartości 2 000 000 euro, mogą korzystać z prowadzenia uproszczonej księgowości, tj. księgi przychodów i rozchodów, ryczałtu ewidencjonowanego lub karty podatkowej.

Prowadząc jednoosobową działalność gospodarczą, przedsiębiorca ma możliwość zatrudniania pracowników.

Oczywiście, jak każda forma prawna prowadzenia działalności, tak i jednoosobowa działalność gospodarcza oprócz zalet ma także swoje wady.

Do wad prowadzenia jednoosobowej firmy zalicza się:

  • za zobowiązania firmy przedsiębiorca odpowiada całym swoim majątkiem. W sytuacji, gdy właściciel firmy nie ma rozdzielności majątkowej z małżonkiem, wówczas i on może zostać pociągnięty do odpowiedzialności finansowej z tytułu uregulowania zobowiązań firmy;

  • rozwój firmy i jej funkcjonowanie zależne jest od jednej osoby;

  • bez względu na to, czy firma przynosi zyski, czy też straty, przedsiębiorca musi opłacać zobowiązania względem ZUS-u.

Jednoosobowa działalność gospodarcza jest najbardziej odpowiednia dla małych i średnich firm, które nie są narażona na duże ryzyko. Taki rodzaj działalności jest łatwy w utworzeniu i dość tani w porównaniu z innymi formami prawnymi.

Spółka cywilna

Spółka cywilna to forma prawna działalności gospodarczej, która jest jedną z najpopularniejszych form prowadzenia działalności. Do jej założenia konieczne jest zawarcie umowy spółki. Zawierana jest ona pomiędzy przedsiębiorcami, którzy zazwyczaj prowadzą swoje firmy. Spółka cywilna nie ma osobowości prawnej, natomiast wspólnicy muszą posiadać wpis do CEIDG. Spółka cywilna nie płaci podatku dochodowego, każdy bowiem ze wspólników rozlicza się z tego podatku samodzielnie. Jeśli jej członkami są osoby fizyczne i wysokość obrotów nie przekracza 2 000 000 euro, to księgowość może być prowadzona w formie uproszczonej, tj. księga przychodów i rozchodów lub ryczałt. Natomiast, gdy wspólnikiem jest osoba prawna lub obrót przekracza powyższą kwotę, to konieczne będzie prowadzenie pełnej księgowości.

Forma prawna działalności gospodarczej w postaci spółki cywilnej to prosta struktura i łatwość zarządzania, gdyż wszyscy wspólnicy uprawnieni są do reprezentowania spółki. Ponadto przy jej zakładaniu nie jest wymagany kapitał początkowy.  

Natomiast za wadę spółek cywilnych uważa się duże ryzyko związane z solidarną odpowiedzialnością wspólników. Nawet bowiem jeśli tylko jeden z nich podejmie zobowiązanie, to wszyscy stają się odpowiedzialni za jego uregulowanie. Należy mieć również na względzie, że wspólnicy spółki cywilnej za zobowiązania odpowiadają całym swoim majątkiem. W niektórych sytuacjach ta forma prawna działalności gospodarczej  nie jest pozytywnie postrzegana przez kontrahentów, gdyż nie ma statusu przedsiębiorcy i nie podlega wpisowi do CEIDG.

Rozpoczęcie prowadzenia działalności w formie spółki cywilnej jest szybkie i proste, jednak wiąże się z dużym ryzykiem ze względu na solidarną odpowiedzialność wspólników za wszelkie jej zobowiązania.

Spółka jawna

Spółka jawna to najprostsza forma prawna działalności gospodarczej, uregulowana w Kodeksie spółek handlowych. W celu jej rejestracji konieczne jest zawarcie umowy spółki na piśmie oraz zarejestrowanie spółki w KRS. Z tego też względu spółka jawna jest bardziej wiarygodnym podmiotem niż spółka cywilna. W omawianej formie prowadzenia działalności musi działać minimum dwóch wspólników, każdy zaś z nich odpowiada za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem. Jednak ze względu na fakt, że spółka jawna posiada własny majątek, to jej zobowiązania regulowane są w pierwszej kolejności tymi środkami. Natomiast, gdy majątek ten okaże się niewystarczający na pokrycie roszczeń wierzycieli, wówczas wspólnicy odpowiadają solidarnie swoim prywatnym majątkiem.