Poradnik Przedsiębiorcy

Uratuj pracowników – jakie rozwiązania daje tarcza antykryzysowa?

Epidemia koronawirusa spowodowała, że wiele przedsiębiorstw odnotowało spadek obrotów, szczególnie ucierpiały branże usługowe i handlowe. Rząd ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa finansowego i zdrowotnego oraz ochronę miejsc pracy. Tarcza antykryzysowa to przygotowany przez rząd pakiet, którego celem jest pomoc obywatelom i firmom w tej trudnej sytuacji gospodarczej. 

Dofinansowanie do wynagrodzenia – jakie możliwości daje tarcza?

Jednym z proponowanych rozwiązań, jeśli chodzi o tarczę antykryzysową, jest możliwość dofinansowania wynagrodzenia przez państwo. Tarcza antykryzysowa przewiduje dwa tryby uzyskania przez pracodawców dofinansowania do wynagrodzeń w formie świadczeń z państwowego Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych: 

  • dofinansowanie wynagrodzeń w związku z przestojem ekonomicznym pracowników oraz

  • dofinansowanie wynagrodzeń pracowników w związku z obniżeniem wymiaru czasu pracy.

Według przepisów tarczy, aby pracodawca mógł skorzystać z dofinansowania wynagrodzeń, musi odnotować spadek obrotów gospodarczych oraz nie zalegać w regulowaniu zobowiązań podatkowych, składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz lub Fundusz Pracy. Przewidziano jednak wyjątki od tych obostrzeń. Zadłużony przedsiębiorca może skorzystać z dofinansowań, jeśli: 

  • zawarł umowę z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych lub otrzymał decyzję urzędu skarbowego w sprawie spłaty zadłużenia i terminowo opłaca raty lub korzysta z odroczenia terminu płatności albo

  • zaleganie w regulowaniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz lub Fundusz Pracy powstało w okresie spadku obrotów gospodarczych, a przedsiębiorca dołączył do wniosku o przyznanie świadczeń plan spłaty zadłużenia uprawdopodabniający poprawę kondycji finansowej przedsiębiorcy i pełną spłatę zaległości w regulowaniu składek, wraz z kopią wniosku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o rozłożenie na raty należności z tytułu tych składek lub o odroczenie płatności tych składek;

  • wobec tego przedsiębiorcy nie zachodzą przesłanki do ogłoszenia upadłości.

Co ważne, dofinansowanie nie przysługuje do wynagrodzeń pracowników, których wynagrodzenie uzyskane w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym został złożony wniosek, było wyższe niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r., czyli 15 681,00 zł. 

Kryterium spadku obrotów a dofinansowanie 

Przez spadek obrotów gospodarczych rozumieć należy spadek sprzedaży towarów lub usług, w ujęciu ilościowym lub wartościowym:

  • nie mniej niż o 15%, obliczony jako stosunek łącznych obrotów w ciągu dowolnie wskazanych dwóch kolejnych miesięcy kalendarzowych przypadających w okresie po 1 stycznia 2020 r. do dnia poprzedzającego dzień złożenia wniosku, w porównaniu do łącznych obrotów z analogicznych 2 kolejnych miesięcy kalendarzowych roku poprzedniego. Tu za miesiąc uważa się także 30 kolejno po sobie następujących dni kalendarzowych, w przypadku gdy dwumiesięczny okres porównawczy rozpoczyna się w trakcie miesiąca kalendarzowego, to jest w dniu innym niż pierwszy dzień danego miesiąca kalendarzowego, lub

  • nie mniej niż o 25%, obliczony jako stosunek obrotów z dowolnie wskazanego miesiąca kalendarzowego przypadającego po 1 stycznia 2020 r. do dnia poprzedzającego dzień złożenia wniosku, w porównaniu do obrotów z miesiąca poprzedniego; za miesiąc uważa się także 30 kolejno po sobie następujących dni kalendarzowych, w przypadku gdy okres porównawczy rozpoczyna się w trakcie miesiąca kalendarzowego, to jest w dniu innym niż pierwszy dzień danego miesiąca kalendarzowego. 

Dofinansowanie wynagrodzeń w związku z przestojem 

Przedsiębiorca, u którego wystąpił spadek obrotów gospodarczych w następstwie epidemii koronawirusa, może zwrócić się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, o wypłatę ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych świadczeń na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy, w związku z wystąpieniem COVID-19. Należy pamiętać, że przestój jest okresem niewykonywania pracy przez pracownika z przyczyn od niego niezależnych, przy jednoczesnym pozostawaniu przez zatrudnionego w gotowości do pracy. Jeśli pracownik świadczy pracę, ale np. w niższym wymiarze, to nie jest to rozumiane jako przestój ekonomicznyPracownikowi objętemu przestojem ekonomicznym pracodawca wypłaca wynagrodzenie obniżone nie więcej niż o 50%, nie niższe jednak niż w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalanego na podstawie przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, z uwzględnieniem wymiaru czasu pracy.  Wynagrodzenie za czas przestoju będzie dofinansowane do wysokości 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę, czyli 1300 zł w 2020 roku (2600 zł brutto – minimalna krajowa). 

Zgodnie z art. 15g ust. 2 tarczy kryzysowej przedsiębiorca otrzyma również dofinansowanie na opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, które powinny zostać sfinansowane przez zakład pracy. Czyli dofinansowanie składek nie dotyczy składek, które stanowią koszt pracownika i są potrącane z jego wynagrodzenia.  W takim przypadku łączna kwota dofinansowania będzie wynosić 1300 zł plus składki ZUS pracodawcy od tej kwoty. 

Przykład 1.

Pracownik, który jest zatrudniony na cały etat, z zarobkiem 4200 zł brutto, został objęty przestojem ekonomicznym. Pracodawca może obniżyć mu wynagrodzenie o 50%, czyli wówczas pracownik zarobiłby 2100 zł. Z racji tego, że jest to kwota niższa od wynagrodzenia minimalnego, to w tym przypadku pracodawca może obniżyć temu pracownikowi wynagrodzenie do 2600 zł. 

Przykład 2. 

Pracodawca obniżył wynagrodzenie pracownika objętego przestojem ekonomicznym z 7000 zł brutto do kwoty 3500 zł brutto. W myśl nowych przepisów otrzymał 1300 zł dofinansowania do wynagrodzenia pracownika.

Dofinansowanie – obniżenie etatu

Przedsiębiorca w myśl nowych przepisów może obniżyć wymiar czasu pracy o 20%, nie więcej niż do 0,5 etatu, z zastrzeżeniem, że wynagrodzenie nie może być niższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę ustalane na podstawie przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, z uwzględnieniem wymiaru czasu pracy. Wynagrodzenie to jest dofinansowywane ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych do wysokości połowy wynagrodzenia, jednak nie więcej niż 40% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału obowiązującego na dzień złożenia wniosku. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie z IV kwartału 2019 r. wynosi  5198,58 zł, a więc maksymalne dofinansowanie wynosi 2079,43 zł.

Przykład 3. 

Pracownikowi  obniżono wymiar czasu pracy i teraz zarabia 4000 zł brutto. Pracodawca uzyskuje dofinansowanie do wynagrodzenia tego pracownika do 50% jego wysokości, tj. do kwoty 2000 zł. 

Podobnie jak w przypadku dofinansowania za czas przestoju budżet państwa w takim przypadku pokryje część wynagrodzenia, jednak tylko do określonego limitu. Maksymalnie więc pracodawca będzie mógł liczyć na dofinansowanie do kwoty 2079,43 zł, państwo zapłaci również składki za ubezpieczenie społeczne od dofinansowanej części wynagrodzenia. Aby wprowadzić przestój lub obniżyć wymiar czasu pracy potrzebna jest zgoda związków zawodowych lub przedstawicieli oraz zawarcie porozumienia. Pracodawca nie ma możliwości wprowadzenia zmian samodzielnie!

Elastyczny czas pracy 

Pracodawcy będą mogli także skorzystać z wydłużonego do 12 miesięcy okresu rozliczeniowego i równoważnego czasu pracy (bez konieczności spełnienia przesłanek z Kodeksu pracy). Zawarcie takiego porozumienia daje możliwość przedłużenia dobowego wymiaru czasu pracy, nie więcej jednak niż do 12 godzin, w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 12 miesięcy. W tarczy antykryzysowej można znaleźć informacje, że u pracodawcy, u którego wystąpił spadek obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19, dopuszczalne jest ograniczenie nieprzerwanego odpoczynku:

  • z 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego do 8 godzin (nie mniej),  

  • z 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku tygodniowego na 32 godziny (nie mniej).

Przedłużony dobowy wymiar czasu pracy jest równoważony krótszym dobowym wymiarem czasu pracy w niektórych dniach lub dniami wolnymi od pracy. Daje to przede wszystkim większą elastyczność w kreowaniu czasu pracy, ale także może pozwolić na oszczędności.Tarcza antykryzysowa daje możliwość odroczenia płatności podatków za pracowników, pobranych w marcu i kwietniu 2020 r. Odroczenie dotyczy umów o pracę, umowy zlecenia i dzieło.Art. 52o. 1. W przypadku zaliczek na podatek pobranych w marcu i kwietniu 2020 r. od przychodów ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy oraz od zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez płatników, o których mowa w art. 31, obowiązek określony w art. 38 ust. 1, podlega wykonaniu w terminie do dnia 1 czerwca 2020 r., jeżeli płatnicy ci ponieśli negatywne konsekwencje ekonomiczne z powodu COVID-19. 2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do płatników, o których mowa w art. 41 ust. 1 i 4, dokonujących świadczeń z tytułu działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 13 pkt 8 oraz z tytułu praw autorskich i praw pokrewnych.

Tarcza antykryzysowa dla zleceniobiorców 

Tarcza antykryzysowa zakłada również pomoc dla zleceniobiorców. Osobie wykonującej umowę cywilnoprawną świadczenie postojowe przysługuje, jeżeli:

  • umowa cywilnoprawna została zawarta nie później niż 1 lutego 2020 r.; 

  • wynagrodzenie z tytułu wykonywania umowy cywilnoprawnej wynosi nie mniej niż 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w 2020 r.

W przypadku osoby wykonującej umowę cywilnoprawną wniosek można złożyć za pośrednictwem odpowiednio zleceniodawcy lub zamawiającego. Świadczenie postojowe przysługuje w wysokości 80% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalanego na podstawie przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę obowiązującego w 2020 r., czyli będzie wynosić 2080 zł. Co ważne, w przypadku zbiegu praw do więcej niż jednego świadczenia postojowego przysługuje jedno świadczenie postojowe. Odpowiednio zleceniodawca lub zamawiający załącza do wniosku oświadczenie potwierdzające: 

  • niedojście do skutku lub ograniczenie wykonywania umowy cywilnoprawnej z powodu przestoju w prowadzeniu działalności;

  • datę zawarcia i wysokość wynagrodzenia z tytułu umowy cywilnoprawnej;

  • kopię umowy cywilnoprawnej.

Wniosek może być złożony w formie dokumentu papierowego lub elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym za pomocą profilu informacyjnego. Jeśli dana osoba pobierze nienależnie świadczenie postojowe, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego. 

Tarcza antykryzysowa proponuje szereg rozwiązań mających na celu zachowanie miejsc pracy. Pracodawcy mają możliwość skorzystania z dofinansowań związanych z przestojem lub obniżeniem etatów. Mogą również skorzystać z wydłużonego okresu rozliczeniowego i równoważnego czasu pracy. To, z jakich rozwiązań warto skorzystać, każdy pracodawca powinien rozważyć indywidualnie. Co do zasady, jeśli pracownicy nie świadczą pracy, pracodawca może skorzystać z przestoju ekonomicznego, jeśli jednak pracownicy wykonują pracę, pracodawca może obniżyć ich wymiar etatu. Tarcza antykryzysowa dopuszcza możliwość korzystania z tych dwóch mechanizmów w jednej firmie, jeśli jest to zasadne.