Poradnik Przedsiębiorcy

Wydatki na działalność badawczo-rozwojową

Od 2016 roku obowiązuje nowa ulga na działalność badawczo-rozwojową (popularnie zwaną ulgą B+R), a od 2018 roku stała się ona jeszcze bardziej atrakcyjna. Na podatników, którzy zamierzają z tej ulgi skorzystać, nałożono obowiązek wyodrębnienia w prowadzonej KPiR kosztów działalności badawczo-rozwojowej. Aby mogli ten obowiązek realizować, konieczna była zmiana wzoru KPiR. Jak wskazuje praktyka, podatnicy mają problemy ze stosowaniem wskazanych uregulowań. Sprawdź, jak wykazać wydatki na działalność badawczo-rozwojową w KPiR!

Definicja działalności badawczo-rozwojowej

Termin działalności badawczo-rozwojowej został wyjaśniony w art. 5a pkt 38 ustawy o PIT. Wskazuje on, że działalność ta obejmuje twórcze prace rozwojowe lub badania naukowe, które są podejmowane w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy, jak również wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań.

Klasyfikacja wydatków poniesionych na działalność badawczo-rozwojową

Ponoszone przez podatników wydatki na działalność badawczo-rozwojową, tzw. koszty kwalifikowane, w rzeczywistości dwukrotnie obniżają dochód do opodatkowania, tj.:

  • najpierw w całości jako koszty uzyskania przychodów,
  • następnie w zeznaniu podatkowym w ramach ulgi B+R, pomniejszając dochód do opodatkowania (w limicie procentowym określonym w ustawie).

Za koszty kwalifikowane uznaje się:

  1. wynagrodzenia pracowników oraz składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu tych należności, w części finansowanej przez płatnika składek, jeżeli dotyczą pracowników zatrudnionych w celu realizacji działalności badawczo-rozwojowej;
  2. wynagrodzenia z tytułu umów zlecenia lub umów o dzieło oraz sfinansowane przez płatnika składki na ubezpieczenia społeczne, w zakresie związanym z działalnością badawczo-rozwojową; 
  3. nabycie niebędącego środkami trwałymi sprzętu specjalistycznego wykorzystywanego bezpośrednio w prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, w szczególności naczyń i przyborów laboratoryjnych oraz urządzeń pomiarowych;
  4. nabycie materiałów i surowców bezpośrednio związanych z prowadzoną działalnością badawczo-rozwojową;
  5. ekspertyzy, opinie, usługi doradcze i usługi równorzędne, a także nabycie wyników badań naukowych, świadczonych lub wykonywanych na podstawie umowy przez jednostkę naukową na potrzeby prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej;
  6. odpłatne korzystanie z aparatury naukowo-badawczej wykorzystywanej wyłącznie w prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, jeżeli to korzystanie nie wynika z umowy zawartej z podmiotem powiązanym z podatnikiem w rozumieniu art. 25 ust. 1 i 4;
  7. nabycie usługi wykorzystania aparatury naukowo-badawczej wyłącznie na potrzeby prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, jeżeli zakup usługi nie wynika z umowy zawartej z podmiotem powiązanym z podatnikiem w rozumieniu art. 25;
  8. koszty uzyskania i utrzymania patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy, prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, poniesione na czynności wymienione w art. 26e ust. 2 pkt 5.

Za koszty kwalifikowane uznaje się także dokonywane w danym roku podatkowym, zaliczane do kosztów uzyskania przychodów, odpisy amortyzacyjne od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych wykorzystywanych w prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, z wyłączeniem samochodów osobowych oraz budowli, budynków i lokali będących odrębną własnością.

Ponoszone w ramach badań podstawowych koszty kwalifikowane podlegają odliczeniu wyłącznie pod warunkiem, że badania te są prowadzone na podstawie umowy lub porozumienia z jednostką naukową w rozumieniu ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki. Koszty nie podlegają odliczeniu jeśli zostały podatnikowi zwrócone w jakiejkolwiek formie lub zostały odliczone od podstawy obliczenia podatku.

Dodatkowo w ustawie został przewidziany brak prawa do odliczenia poniesionych kosztów kwalifikowanych, jeżeli w roku podatkowym podatnik prowadzi działalność na terenie specjalnej strefy ekonomicznej na podstawie zezwolenia. Wyjątkiem od tej reguły jest sytuacja, w której podatnik nie uwzględnił kosztów kwalifikowanych w kalkulacji dochodu zwolnionego z podatku na podstawie zezwolenia.

Wydatki na działalność badawczo-rozwojową w zeznaniu rocznym

Odliczenia kosztów w ramach ulgi na działalność badawczo-rozwojową dokonuje się w zeznaniu za rok podatkowy, w którym poniesiono koszty kwalifikowane. W przypadku gdy podatnik poniósł za rok podatkowy stratę lub wysokość dochodu podatnika jest niższa od kwoty przysługujących mu odliczeń, zgodnie z art. 26e ust. 8 ustawy o PIT, odliczenia – odpowiednio w całej kwocie lub w pozostałej części – dokonuje się w zeznaniach za kolejno następujące po sobie sześć lat podatkowych bezpośrednio po roku, w którym podatnik skorzystał lub miał prawo skorzystać z odliczenia.

Ulgę na działalność badawczo-rozwojową ujmuje się w zeznaniu rocznym w załączniku PIT/BR.

W zeznaniu rocznym podatnik może w ramach ulgi B+R odliczyć od dochodu tylko część wydatków poniesionych na działalność badawczo-rozwojową, które nie mogą przekroczyć:

  • 150% - kosztów kwalifikowanych, wymienionych w art. 26e ust. 2-3a ustawy o PIT, które dotyczą mikroprzedsiębiorców, małych lub średnich przedsiębiorców (w rozumieniu przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców) posiadających status centrum badawczo-rozwojowego,
  • 150% - kosztów, o których mowa w art. 26e ust. 2 pkt 1-4a, ust. 2a-3a, które zostały poniesione przez pozostałych podatników posiadających status centrum badawczo-rozwojowego, którzy nie są mikroprzedsiębiorcami, małymi lub średnimi przedsiębiorcami (w rozumieniu przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców) posiadającymi status centrum badawczo-rozwojowego oraz 100% w odniesieniu do kosztów, o których mowa w ust. 2 pkt 5 poniesionych przez ww. podatników;
  • 100% - kosztów, o których mowa w art. 26e ust. 2-3 ustawy, w przypadku pozostałych podatników (niewymienionych w ww. punktach).

Warunkiem odliczenia wydatków na działalność badawczo-rozwojową w ramach ulgi B+R jest ich wyodrębnienie w prowadzonej ewidencji (art. 24a ust. 1b ustawa o PIT). Dlatego we wzorze KPiR wyodrębniono kolumnę, w której należy wpisywać tego rodzaju wydatki. Jest to kolumna 16, która wcześniej była przeznaczona do wpisywania uwag.

Ważne!

Koszty kwalifikowane wskazane w art. 26e ust. 3a ustawy o PIT, dotyczące podatników posiadających status centrum badawczo-rozwojowego, mogą zostać ujęte w wysokości do 10% przychodów podatnika osiągniętych w danym roku podatkowym z pozarolniczej działalności gospodarczej.